Yeni Birlik Yaşam 2013'te doğada tamamen silinmişti: 13 yıl sonra tarihi dönüş!

2013'te doğada tamamen silinmişti: 13 yıl sonra tarihi dönüş!

Doğada 2013 yılında tamamen yok olan Mavi Kuyruklu Noel Adası Kertenkelesi, 13 yıl sonra 500'den fazla bireyle Horsburgh Adası'na bırakıldı. Avustralya'daki koruma programı, istilacı kurt yılanı tehdidi ve Taronga Hayvanat Bahçesi sürecinin tüm ayrıntıları burada.

Avustralya'da nesli tükenme tehlikesiyle karşı karşıya kalan bir sürüngen türü için yürütülen kapsamlı koruma programı tarihi bir başarıya ulaştı. Doğal yaşam alanında 2013 yılında tamamen ortadan kaybolan Mavi Kuyruklu Noel Adası Kertenkelesi'nden 500'den fazla birey, aradan geçen 13 yılın ardından yeniden doğayla buluşturuldu. Uzmanların sabırla sürdürdüğü üretim ve kurtarma çalışmaları, doğada tükenmiş sayılan türlerin yeniden yaşama tutunabileceğini gösterdi. Sürecin arka planı, seçilen yeni yaşam alanı ve koruma adımlarının ayrıntıları doğaseverlerin gündeminde öne çıkıyor.

Mavi Kuyruklu Noel Adası Kertenkelesi nasıl yok oldu ve istilacı kurt yılanı ne yaptı?

Bilimsel adı Cryptoblepharus egeriae olan Mavi Kuyruklu Noel Adası Kertenkelesi, geçmişte Avustralya'ya bağlı Christmas Adası'nda yaygın biçimde görülen bir sürüngen türüydü. Adanın doğal ekosisteminde kendine sağlam bir yer edinen bu kertenkeleler, bölgedeki yaban hayatının dikkat çeken canlıları arasında yer alıyordu.

Ancak 1990'lı yıllarda ada ekosistemine giren istilacı kurt yılanının avcılığı, türün popülasyonunda sert bir düşüşe yol açtı. Av baskısına karşı savunmasız kalan Mavi Kuyruklu Noel Adası Kertenkelesi nüfusu hızla eridi ve tür kritik bir eşiğe sürüklendi.

Uzmanlar, popülasyondaki bu hızlı gerilemenin türün tamamen yok olmasıyla sonuçlanabileceğini öngörerek harekete geçti. 2009 ve 2010 yıllarında Christmas Adası'nda hayatta kalmayı başaran yaklaşık 60 kertenkele koruma altına alındı ve özel bakım sürecine dahil edildi.

 

Avustralya koruma programı kapsamında hangi adımlar atıldı?

Hayatta kalan son bireylerin kurtarılmasının ardından Parks Australia ile Sydney'deki Taronga Hayvanat Bahçesi iş birliğiyle esaret altında üreme programı başlatıldı. Kurumlar, türün genetik çeşitliliğini ve sağlığını koruyarak popülasyonu kontrollü şekilde artırmayı hedefledi.

Tüm bu yoğun çabalara karşın sürüngen türü, 2013 yılında doğal yaşam alanında tamamen kayboldu. Bu gelişmenin ardından tür, Uluslararası Doğa Koruma Birliği (IUCN) tarafından hazırlanan Kırmızı Liste'de "Doğada Nesli Tükenmiş" kategorisine alındı.

Kırmızı Liste'deki bu kayıt, türün vahşi doğadaki varlığının resmen sona erdiğini ortaya koydu. Yine de Taronga Hayvanat Bahçesi ve Parks Australia ekiplerinin yürüttüğü esaret altında üretim çalışmaları kesintisiz devam etti.

Horsburgh Adası neden tercih edildi ve 13 yıl sonra süreç nasıl işledi?

Yıllar süren üretim programının ilerlemesiyle birlikte koruma altındaki kertenkelelerin sayısı, yeniden doğaya bırakılabilecek düzeye ulaştı. Uzmanlar, türün geri dönüşü için güvenli bir bölge belirlemek amacıyla kapsamlı değerlendirmeler yaptı.

Christmas Adası'nda türün yok olmasına yol açan tehditlerin hâlâ sürüyor olması, eski yaşam alanını riskli kıldı. Bu nedenle uzman ekipler, daha güvenli bir ortam sunacağı düşünülen Horsburgh Adası'nı yeni yaşam alanı olarak seçti.

Yapılan hazırlıkların tamamlanmasının ardından 500'den fazla Mavi Kuyruklu Noel Adası Kertenkelesi, Horsburgh Adası'na nakledilerek doğaya serbest bırakıldı. 13 yıl sonra gerçekleşen bu salım, Avustralya koruma programı açısından önemli bir dönüm noktası olarak kayda geçti.

Yeni yaşam alanına bırakılan bireylerin ortama uyum sağlaması ve sağlıklı bir popülasyon oluşturması, yürütülen çalışmanın uzun vadeli başarısı açısından belirleyici olacak. Uzman ekipler, türün Horsburgh Adası'ndaki seyrini yakından izlemeyi sürdürürken, yıllar süren emeğin karşılığını doğada yeniden varlık gösteren kertenkelelerle görmenin mutluluğunu yaşıyor.