Kamuda çalışmak isteyenlerin en çok merak ettiği konuların başında “4A, 4B, 4C ve 4D nedir?” sorusu geliyor. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na göre kamu kurumlarında farklı statülerde istihdam edilen personeller bulunuyor. Bu statüler; işe alım biçimini, çalışma düzenini ve sosyal hakları doğrudan etkiliyor. Peki 4A kamu işçileri kimlerdir, 4B sözleşmeli personel ne anlama gelir, 4C hangi görevleri kapsar ve 4D sürekli işçi statüsü hangi alanlarda kullanılır?
Kamuda 4A, 4B, 4C ve 4D statüsü neyi ifade ediyor?
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na göre kamuda 4 tip çalışan yer alıyor. Bunlar 4A, 4B, 4C ve 4D olarak tanımlanıyor. Kamu kurumlarının personel ihtiyacı; hizmetin sürekliliğine, işin niteliğine ve bütçe planlamasına göre bu statüler üzerinden karşılanıyor.
Bu sınıflandırma, yalnızca maaş ve özlük hakları açısından değil; sözleşme süresi, görev tanımı, iş güvencesi ve çalışma biçimi açısından da önemli farklar taşıyor. Bu nedenle kamuya personel alımı sürecine hazırlanan adaylar, hangi statüye başvurduklarını net şekilde bilmek zorunda.
4A nedir, 4A kamu işçileri kimlerdir?
4A statüsü, kamuoyunda en çok “memur kadrosu” olarak bilinen çalışma biçimini ifade ediyor. 657 sayılı Kanun’a göre 4A kapsamındaki personel; devletin ve diğer kamu tüzel kişiliklerinin yürüttüğü asli ve sürekli kamu hizmetlerinde görev yapan çalışanlardan oluşuyor.
Bu statüde çalışanlar genel olarak kamu hizmetinin sürekliliğini sağlayan kadrolarda yer alıyor. 4A’lı personelin çalışma düzeni, görev tanımı ve disiplin hükümleri kanunla belirleniyor.
4A kapsamında çalışanların toplu sözleşme hakkı bulunuyor. Ancak grev hakkı tanınmıyor. Bu durum, 4A statüsünün kamu hizmetinin kesintisiz devam etmesi gerektiği anlayışıyla şekillendiğini gösteriyor.
4B nedir, 4B sözleşmeli personel hangi alanlarda çalışır?
4B statüsü, sözleşmeli personel olarak bilinen çalışanları kapsıyor. Çalışma şekli birçok noktada 4A ile benzer görünse de 4B’liler 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’na bağlı olarak görev yapıyor.
Kamu kurumlarında ihtiyaç duyulan bazı hizmetler için 4B statüsünde personel alımı yapılabiliyor. Bu alımlar genellikle 12 aylık sözleşme ile gerçekleşiyor. Kurumun ihtiyacına göre her yıl sözleşme yenilenebiliyor.
4B statüsünde çalışanlar, özellikle son yıllarda “eşit işe eşit hak” talepleriyle gündeme geliyor. Çünkü aynı kurumda benzer görevleri yapan 4A ve 4B personel arasında bazı özlük hakkı farklılıkları bulunabiliyor.
4B’de kimler var? Öğretmen, doktor, hemşire 4B mi?
4B statüsü, bazı kritik kamu hizmetlerinde oldukça yaygın şekilde kullanılıyor. Özellikle eğitim ve sağlık alanında 4B’li personel sayısı dikkat çekiyor.
4B kapsamında görev yapan meslek grupları arasında öğretmenler, doktorlar, hemşireler, laborantlar ve Diyanet İşleri Başkanlığı’na bağlı vaiz, Kur’an öğreticisi ve imam gibi görevlerde çalışanlar yer alabiliyor.
Bu nedenle “öğretmenler 4B mi?” veya “sağlık personeli 4B mi çalışıyor?” soruları sık sık gündeme geliyor. Uygulama, kurumların personel planlamasına göre değişebilse de 4B statüsü bu alanlarda oldukça yaygın.
4C nedir, 4C personel hangi işlerde görev yapar?
4C statüsü, 657 sayılı Kanun’un 4. maddesine göre ücret ve adet sınırları içinde sözleşme ile çalıştırılan ve işçi sayılmayan personeli kapsıyor. Kamuoyunda 4C, daha çok geçici veya mevsimlik hizmetlerde görev alan çalışanlarla anılıyor.
4C’li personel, bir yıldan az süreli işlerde ya da mevsimlik hizmet gerektiren durumlarda istihdam ediliyor. Bu kadrolar için karar, Devlet Personel Başkanlığı ve Maliye Bakanlığı’nın görüşleri doğrultusunda alınabiliyor.
Özellikle geçmiş yıllarda 4C statüsünde çalışanların yürüttüğü hak arayışları, bu statünün uzun süre kamu gündeminde kalmasına neden olmuştu.
4D nedir, 4D sürekli işçi statüsü ne anlama gelir?
4D statüsü, kamu kurumlarında işçi kadrosunda çalışanları ifade ediyor. Bu statüde iki temel çalışma biçimi bulunuyor: sürekli işçiler ve geçici işçiler.
4D kadrosunda, belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışan sürekli işçiler yer alıyor. Bunun yanında mevsimlik işler, kampanya dönemleri veya orman yangınlarıyla mücadele gibi hizmetlerde geçici iş pozisyonları da bulunabiliyor. Bu geçici pozisyonlarda çalışanlar, genellikle altı aydan az süreli belirli süreli iş sözleşmesiyle görev yapıyor.
Ayrıca geçmiş dönemde taşeron işçilerin kadroya geçirilmesiyle birlikte, önemli bir kesim 4D statüsü altında kamu işçisi olarak istihdam edilmeye başladı.
4A, 4B, 4C ve 4D arasındaki temel farklar neler?
Bu dört statü arasındaki farklar, yalnızca isimden ibaret değil. Kamu personel sisteminde statü; iş güvencesini, sözleşme süresini, çalışma biçimini ve sosyal hakları belirleyen temel unsur olarak öne çıkıyor.
4A, daha çok asli ve sürekli kamu hizmetlerinde görev yapan memurları kapsıyor. 4B ise sözleşmeli personel yapısıyla aynı alanlarda görev alsa da farklı sosyal güvenlik düzenine bağlı olabiliyor. 4C, geçici veya mevsimlik hizmetlerde görev yapan sözleşmeli personeli ifade ediyor. 4D ise kamu işçilerini; sürekli ve geçici işçi ayrımıyla birlikte kapsayan statü olarak biliniyor.
Kamu personeli alımı hangi statülerde yapılıyor?
Kamuya personel alımı, genel olarak Kamu Personeli Seçme Sınavı (KPSS) üzerinden gerçekleştiriliyor. Kamuda A ve B kadrolarına lisans mezunları yerleştirilirken, C kadrosuna ön lisans mezunları da dahil olabiliyor.
Personel alımı ilanlarında, hangi statüde istihdam yapılacağı açık şekilde belirtiliyor. Bu nedenle başvuru yapmadan önce 4A, 4B, 4C veya 4D kapsamında çalışmanın ne anlama geldiğini bilmek, adaylar açısından kritik önem taşıyor.
