Karabük Üniversitesi bilim insanları, ağaç halkalarını inceleyerek ormanların geleceğini mercek altına aldı; elde edilen veriler, değişen iklim koşullarının orman ekosistemleri üzerinde yaratacağı baskıyı gözler önüne serdi.
Karabük Üniversitesi (KBÜ) Coğrafya Bölümü, TÜBİTAK destekli önemli bir çalışmaya imza atarak Küre Dağları Milli Parkı’ndaki ağaçların iklim değişikliğine karşı verdiği tepkileri bilimsel bir zemine oturttu. Dr. Cemil İrdem’in yürütücülüğünde ve yüksek lisans öğrencisi Selinay Atay’ın katkılarıyla gerçekleştirilen proje, ormanların geçmişten bugüne iklimle olan ilişkisini dendrokronoloji yöntemiyle analiz etti.
Ağaç halkaları geçmişin iklimini anlatıyor
Araştırma kapsamında sarıçam, göknar ve karaçam türlerinden alınan örnekler, laboratuvar ortamında titizlikle incelendi. Ağaçların yıllık halka gelişimleri, bölgedeki sıcaklık ve yağış verileriyle çapraz sorgulamaya tabi tutuldu. Elde edilen sonuçlar, ağaçların iklimsel değişimlere karşı ne kadar hassas birer veri kaynağı olduğunu bir kez daha kanıtladı.
Ilıman kışlar büyümeyi destekliyor
Çalışmanın en dikkat çekici bulgularından biri, kış mevsimindeki sıcaklık değişimlerinin ağaçlar üzerindeki etkisi oldu. Göknar türü hariç tutulduğunda, ılıman geçen kış aylarının ağaçların yıllık halka gelişimini olumlu yönde tetiklediği gözlemlendi. Ancak bahar aylarında, özellikle mayıs döneminde yaşanan sıcaklık artışlarının ağaçların gelişimini baskıladığı, bu durumun göknarlarda daha belirgin olduğu tespit edildi.
Yağışlar hayati bir rol oynuyor
Araştırma, orman sağlığı için yaz yağışlarının vazgeçilmez olduğunu bir kez daha hatırlattı. Haziran ve temmuz aylarındaki yağışların tüm türler için büyüme ivmesini artırdığı, özellikle temmuz ayındaki yağış miktarının ağaç gelişimi üzerinde en yüksek pozitif etkiyi yarattığı ortaya çıktı.
Gelecek 20 yıl için alarm zilleri çalıyor
Proje dahilinde oluşturulan iklim projeksiyonları, 2040 yılına dair endişe verici bir tablo çiziyor. RCP8.5 senaryosuna göre, yaz sıcaklıklarının yükselmesi ve ilkbahar-yaz yağışlarının azalması, bölgedeki ağaçların çap artımını ciddi oranda kısıtlayacak. Uzmanlar, artan kuraklık ve sıcaklık baskısına karşı sürdürülebilir orman yönetimi ve acil uyum stratejilerinin hayati önem taşıdığını vurguluyor. Bilim dünyasına iki uluslararası makale ve üç sempozyum bildirisi kazandıran bu çalışma, geleceğin ormanlarını korumak adına önemli bir yol haritası sunuyor.
