Bileğinizdeki saat size üç saat derin uyku geçirdiğinizi söylüyorsa buna ne kadar güvenmelisiniz? Akıllı saatler, yüzükler ve mobil uygulamalar milyonlarca kişi için uykunun ayrılmaz bir parçası haline geldi. Ancak uzmanlar, bu cihazların sunduğu rakamların sanıldığı kadar kesin olmadığını ve yanlış yorumlandığında faydadan çok kaygı yaratabileceğini vurguluyor.
uyku takibi nasıl çalışıyor
Apple Watch, Fitbit ya da Oura Ring gibi cihazların ortak noktası, uykuyu doğrudan ölçmemeleri. Michigan Üniversitesi’nden matematik profesörü Daniel Forger’e göre bu cihazlar, kalp atım hızı ve hareket gibi biyolojik sinyallerden yola çıkarak uyku halinde olup olmadığınızı tahmin ediyor.
Algoritmaların uykuya geçiş zamanını belirlemede oldukça başarılı olduğunu söyleyen Forger, uyku evreleri söz konusu olduğunda aynı kesinliğin geçerli olmadığını belirtiyor. Laboratuvar ortamında yapılan polisomnografi testleri, REM ve non-REM uykuyu ayırt etmede hala altın standart kabul ediliyor.
rakamlar mı, eğilimler mi
Morehouse Tıp Fakültesi’nden nörolog Chantale Branson, muayeneye uyku skorlarıyla gelen hasta sayısının giderek arttığını söylüyor. Ancak ona göre asıl sorun, tek bir gecenin verisine fazla anlam yüklenmesi.
Uyku sağlığını kesin olarak ölçen araçlar değildir; uzun vadeli alışkanlıkları ve değişimleri fark etmek için kullanılmalıdır. Tek bir gecenin kötü görünmesi, mutlaka ciddi bir sorun olduğu anlamına gelmez. Branson, ekranlardan uzak durmak, düzenli bir yatma rutini oluşturmak ve uyku ortamını iyileştirmenin verilerden daha etkili olabileceğini savunuyor.
veriler alışkanlıkları değiştirebilir mi
Atlanta’da öğretmenlik yapan Kate Stoye için cevap evet. Oura Ring kullanmaya başladıktan sonra alkol aldığı gecelerde uykusunun belirgin biçimde kötüleştiğini fark eden Stoye, bu alışkanlığını tamamen bıraktığını söylüyor. Aynı şekilde geç saatlerde yemek yemenin de uykusunu olumsuz etkilediğini cihaz sayesinde net biçimde gördüğünü belirtiyor.
Forger ise bu noktada daha iyimser. Uykunun biyolojik saatle uyumunun önemine dikkat çeken Forger, doğru zamanda uyumanın süreden daha belirleyici olabildiğini vurguluyor.
uyku takibi ne zaman sorun olur
New York’ta reklam sektöründe çalışan Mai Barreneche için uyku takibi zamanla bir takıntıya dönüştü. Her sabah aldığı skorları düşünerek uykuya dalmaya başladığını anlatan Barreneche, bu durumun kendisinde kaygı yarattığını fark edince cihazını tamamen bırakmış.
Uzmanlar bu durumu ortosomni olarak adlandırıyor: Mükemmel uyku arayışının, uykunun kendisini bozması. Branson’a göre özellikle REM uykusu gibi detaylara odaklanmak ve başkalarıyla karşılaştırma yapmak yanlış bir yaklaşım.
giyilebilir teknolojilerin geleceği
Uyku takip cihazlarının potansiyelinin henüz tam olarak kullanılmadığını düşünen Forger, gelecekte bu verilerin enfeksiyonları semptomlar ortaya çıkmadan önce fark etmeye ya da depresyon riskini erken dönemde işaret etmeye yardımcı olabileceğini söylüyor. Ancak bugünkü koşullarda uzmanların ortak görüşü net: Bu cihazlar birer rehber olabilir, ama son sözü söyleyen araçlar değil.
