Halk inanışına göre cemreler, ilkbaharın başlangıcını simgeleyen bir takvim doğrultusunda 7’şer gün arayla havaya, suya ve toprağa düşüyor. Bu yıl 19-20 Şubat tarihlerinde havaya düştüğü kabul edilen ilk cemrenin ardından, ikinci cemre suya düştü.
Cemrelerin düşmesiyle birlikte önce havanın, ardından suyun ve son olarak toprağın ısındığına inanılıyor. İkinci cemrenin suya düşmesiyle birlikte suyun ısınmaya başladığı kabul ediliyor. Üçüncü cemrenin ise 5-6 Mart tarihlerinde toprağa düşeceği ve bu tarihten sonra hava sıcaklığındaki artışın devam edeceği belirtiliyor.
Farklı Kültürlerde Benzer İnanç
Cemre inanışı yalnızca Anadolu’ya özgü değil. Orta Asya’dan Arap coğrafyasına, Çin’den Yunanistan’a kadar pek çok kültürde yılın yaklaşık aynı dönemlerinde benzer inanışlara rastlanıyor. Bu kültürlerde de belirli tarihler, havanın, suyun ve toprağın ısınmaya başladığı zamanlar olarak kabul ediliyor.
Cemre kelimesi Arapça kökenli olup “ateş”, “kor” ve “köz” anlamlarını taşıyor. Halk arasında cemrenin düşmesi, kışın etkisinin azalması ve baharın yaklaşmasıyla ilişkilendiriliyor.
TDK’ye Göre Cemre Ne Anlama Geliyor?
Türk Dil Kurumu’na göre cemre, “Şubat ayında birer hafta arayla havada, suda ve toprakta oluştuğu sanılan sıcaklık yükselişi” olarak tanımlanıyor. Tanımda, cemrenin belirli aralıklarla gerçekleştiği kabul edilen bir sıcaklık artışını ifade ettiği belirtiliyor.
Her yıl şubat ayı sonunda başlayan takvime göre önce havaya, ardından suya ve son olarak toprağa düştüğü kabul edilen cemreler, ilkbahar dönemine geçişin göstergelerinden biri olarak görülüyor.
Nevruz ve Tarımsal Faaliyetlerle İlişkisi
Cemrelerin düşmesi, bahar bayramı olarak kutlanan Nevruz’un yaklaştığına işaret eden gelişmeler arasında yer alıyor. Aynı zamanda hayvancılıkla uğraşanlar için soğuk hava nedeniyle dışarı çıkarılamayan hayvanların otlaklara kavuşma zamanının yaklaştığını ifade ediyor.
Tarım faaliyetleri açısından ise cemrelerin toprağa düşmesi, toprağın işlenme dönemine girildiğinin göstergesi olarak kabul ediliyor. Üçüncü cemrenin toprağa düşmesiyle birlikte tarımsal çalışmaların hız kazanacağı belirtiliyor.
İkinci cemrenin suya düşmesiyle birlikte cemre takvimi ilerlerken, üçüncü cemrenin 5-6 Mart tarihlerinde toprağa düşmesi bekleniyor.
