Yeni el yazmasıyla ilgili bilgi ilk kez 2019 yılında düzenlenen Dünya Kültür Mirası Dede Korkut Uluslararası Sempozyumu’nda paylaşıldı. Açıklamayı yapan isim Türk halk edebiyatı araştırmacısı Prof. Dr. Metin Ekici oldu.
Araştırmacıların verdiği bilgilere göre Türkistan’da bulunan el yazması toplam 61 sayfadan oluşuyor. Nüshanın tarihinin ise 14. yüzyıla kadar uzandığı tahmin ediliyor. Bu yönüyle bazı bölümlerinin Vatikan nüshasından bile daha eski olabileceği değerlendiriliyor.
Bu keşif yalnızca yeni bir el yazmasının ortaya çıkması anlamına gelmiyor. Aynı zamanda Oğuz Türklerinin kültürel mirasını anlatan destanlar arasında daha önce bilinmeyen bir hikâyenin varlığını da kanıtlıyor.
Dede Korkut 13 Hikaye İçine Eklenen Yeni Destan: Salur Kazan’ın Ejderhayı Öldürmesi
Yeni nüshanın en dikkat çekici yönü, “Salur Kazan’ın Yedi Başlı Ejderhayı Öldürmesi” adlı anlatıyı içermesi. Bu hikâye, Dede Korkut destanları arasında daha önce hiçbir nüshada yer almayan bir olay örgüsüne sahip.
Destanda Oğuz beylerinden Salur Kazan’ın ejderha ile mücadelesi anlatılıyor. Mitolojik unsurların güçlü biçimde yer aldığı bu hikâye, Türk destan geleneğinin kahramanlık anlatılarıyla uyumlu bir yapı sergiliyor.
Araştırmacılar, bu anlatının yalnızca bir kahramanlık hikâyesi olmadığını; aynı zamanda Türk mitolojisi ile epik anlatı geleneğinin birleştiği önemli bir örnek olduğunu belirtiyor.
Dede Korkut Hikâyeleri Kaç Tanedir? Yeni Keşifle Liste Güncellendi
Uzun yıllar boyunca bilim dünyasında Dede Korkut hikâyelerinin sayısı 12 olarak kabul ediliyordu. Türkistan’daki yeni nüsha sayesinde destanların sayısı 13’e yükseldi.
Güncel kabul edilen Dede Korkut hikâyeleri listesi şu şekilde sıralanıyor:
Dirse Han Oğlu Boğaç Han
Salur Kazan’ın Evinin Yağmalanması
Kam Büre Bey Oğlu Bamsı Beyrek
Kazan Bey Oğlu Uruz’un Tutsak Olması
Duha Koca Oğlu Deli Dumrul
Kanlı Koca Oğlu Kanturalı
Kazılık Koca Oğlu Yigenek
Basat’ın Tepegöz’ü Öldürmesi
Begil Oğlu Emren
Uşun Koca Oğlu Segrek
Salur Kazan’ın Tutsak Olup Oğlu Uruz’un Kurtarması
İç Oğuz’a Taş Oğuz Asi Olup Beyrek’in Ölümü
Salur Kazan’ın Yedi Başlı Ejderhayı Öldürmesi
Bu listeyle birlikte Dede Korkut 13 hikaye olarak literatürde yer almaya başladı.
Dede Korkut Kitabı Neden Türk Kültürünün En Önemli Eserlerinden Biri?
Tam adı “Kitab-ı Dedem Korkud Ala Lisan-ı Taife-i Oğuzan” olan eser, Oğuz Türklerinin yaşamını, savaşlarını, geleneklerini ve toplumsal değerlerini anlatan destanlardan oluşuyor.
Eserin yazıya geçirilme tarihi genel olarak 15. yüzyıl olarak kabul edilse de, anlatıların sözlü kültürde çok daha eski dönemlere dayandığı biliniyor.
Türk edebiyatı tarihçisi Ord. Prof. Dr. Fuat Köprülü, Dede Korkut’un önemini şu sözlerle ifade etmişti:
“Bütün Türk edebiyatını terazinin bir gözüne, Dede Korkut’u da öbür gözüne koysanız yine Dede Korkut ağır basar.”
Bu değerlendirme, eserin Türk kültür tarihindeki yerini açık biçimde ortaya koyuyor.
UNESCO Listesine Giren Dede Korkut Mirası Yeni Keşifle Daha da Değer Kazandı
Dede Korkut anlatıları yalnızca edebiyat tarihi açısından değil, kültürel miras açısından da büyük önem taşıyor. Bu nedenle UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi’ne dahil edilmiş durumda.
Türkistan’da bulunan yeni nüsha, bu mirasın hâlâ keşfedilmeye devam ettiğini gösteriyor. Uzmanlara göre yeni belgeler ortaya çıktıkça Dede Korkut araştırmaları daha da derinleşecek.
Araştırmacılar ayrıca yeni nüshanın ayrıntılı incelemesinin devam ettiğini ve ilerleyen yıllarda destanla ilgili daha fazla akademik çalışma yapılacağını ifade ediyor.
