Kilo verme sürecinde olan pek çok kişi, rafine şekerden uzak durmak adına sağlıklı alternatiflere yöneliyor. Bu alternatiflerin başında gelen ve doğal bir şifa kaynağı olarak kabul edilen pekmez, son günlerde zayıflamak isteyenlerin gizli düşmanı haline geldi. Sağlıklı olduğu düşüncesiyle yüksek miktarda tüketilen pekmez, vücutta ani şeker dalgalanmalarına yol açarak kilo verme hızını ciddi oranda düşürebiliyor. Uzun süre kilo vermeye çalışırken her sabah düzenli pekmez tüketen kişilerin ortak tecrübeleri, bu besinin göründüğü kadar masum olmadığını ortaya koyuyor. Fazla tüketim sebebiyle yaşanan halsizlik, kilo verememe ve ani açlık krizleri, doğrudan insülin direncini yani gizli şekeri işaret ediyor.
Kilo aldırır mı sorusunun yanıtı: Pekmezin gizli şekeri tetikleme nedenleri nelerdir?
Üzüm, dut veya keçiboynuzu gibi meyvelerin sularının saatlerce kaynatılmasıyla elde edilen pekmez, üretim aşamasında büyük bir değişim geçirir. Yoğun kaynatma işlemi sırasında meyvenin içindeki su tamamen buharlaşırken, sindirim sistemi için hayati önem taşıyan lifler yok olur. Sonuç olarak ortaya çıkan sıvı, meyvenin vitamin ve minerallerini barındırsa da aslında aşırı yoğunlaştırılmış bir fruktoz ve glikoz deposudur. Vücut, liflerinden tamamen ayrıştırılmış bu saf meyve şekerini beyaz şekerle aynı şekilde algılar. Herhangi bir lif engeline takılmayan yoğun sıvı, sindirim sisteminde yavaşlatılamadan doğrudan ve hızla kana karışır. Bu durum, sağlıklı beslendiğini düşünen kişilerin farkında olmadan metabolizmalarını yavaşlatmalarına neden olur.
Diyette pekmez yemek kan şekerini ve insülin direncini nasıl etkiler?
Sabahları güne enerjik başlamak amacıyla aç karnına içilen bir kaşık pekmez, kan şekerini aniden zirveye ulaştırır. Pankreas, kandaki bu ani şeker patlamasını dengelemek ve hücreleri korumak için çok hızlı bir şekilde insülin hormonu salgılar. Salgılanan yüksek dozda insülin nedeniyle, yaklaşık 1-2 saat sonra kan şekeri aynı hızla taban yapar. Pekmezi enerji almak amacıyla tüketen kişilerin kısa süre sonra el ayak titremesi, ani tatlı krizleri ve açlık ataklarıyla boğuşmasının temel sebebi bu hızlı düşüştür. Her gün düzenli olarak hücrelerin yüksek dozda şekerle uyarılması, zamanla hücrelerin insüline karşı duyarsızlaşmasına yol açar. Tıpta insülin direnci olarak adlandırılan bu kırılma noktası, diyet yapanların az yemesine rağmen kilo verememesine ve kendilerini sürekli halsiz hissetmelerine zemin hazırlar.
Karaciğer yağlanması ve inatçı göbek bölgesi kiloları ile ilişkisi nedir?
Pekmezin içerisinde yer alan yüksek fruktoz oranı, vücutta diğer şeker türlerinden farklı bir rotada işlenir. Fruktozun metabolize edildiği tek organ karaciğerdir. Vücudun anlık olarak enerjiye dönüştürüp yakabileceğinden çok daha fazla fruktoz alındığında, karaciğer bu yükü kaldıramaz ve fazlasını yağa dönüştürerek depolar. Bu biyolojik süreç, zamanla karaciğer yağlanmasına neden olurken dışarıdan da inatçı göbek ve bel çevresi yağlanması olarak kendini gösterir. Bölgesel kilolarından kurtulmak için diyet yapanlar, sağlıklı fruktoz aldıklarını düşünürken aslında göbek çevresindeki yağ dokusunu beslemiş olurlar.
Zayıflama sürecinde pekmez tüketirken nelere dikkat edilmelidir?
Diyet programlarında pekmezi tamamen hayattan çıkarmak şart olmasa da tüketim şeklini değiştirmek hayati önem taşır. Kan şekerinin dikey yönlü ani yükselişini baskılamak için pekmez asla tek başına veya aç karnına kaşıklanmamalıdır. Şekerin kana karışma hızını yavaşlatmak adına, pekmezin yanında mutlaka çiğ badem, ceviz gibi sağlıklı yağlar ya da protein açısından zengin bir kase yoğurt bulundurulmalıdır. Bunun yanı sıra, günlük tüketim miktarı kesinlikle 1 tatlı kaşığı ile sınırlandırılmalıdır. Doğal bir besin olsa dahi 1 yemek kaşığı pekmezin yaklaşık 60 kalori içerdiği ve yüksek oranda saf şeker barındırdığı unutulmamalıdır.
Fırında pişen diyet tariflerinde pekmez kullanmak neden tehlikelidir?
Evde yapılan diyet kekleri, kurabiyeleri veya yulaflı barları tatlandırmak amacıyla pekmezi fırına vermek yapılan en büyük mutfak hatalarından biridir. Pekmez yüksek ısıya maruz kaldığında, kimyasal yapısı bozularak Hidroksimetil furfural (HMF) adı verilen toksik bir maddenin açığa çıkmasına neden olur. Kanserojen özellikler taşıyabilen bu maddeden korunmak için pekmez pişen tariflerin içine asla dahil edilmemelidir. En sağlıklı yöntem, pekmezi pişirme esnasında değil, tarif fırından çıkıp tamamen soğuduktan sonra üzerine bir sos gibi gezdirerek kullanmaktır.
