Türkiye siyasi tarihinin en çalkantılı dönemlerinde adı sıkça anılan Ertuğrul Kürkçü, hem devrimci kimliği hem de parlamentodaki görevleriyle dikkat çeken isimlerden biri oldu. 1968 kuşağının öne çıkan temsilcileri arasında yer alan Kürkçü, sıkıyönetim mahkemelerinde yargılanması ve uzun yıllar cezaevinde kalmasıyla da hafızalara kazındı. Peki, Ertuğrul Kürkçü kimdir ve hayatı boyunca hangi kritik dönemeçlerden geçti? İşte siyasi mücadeleden milletvekilliğine uzanan çarpıcı yaşam öyküsü.
Ertuğrul Kürkçü Kimdir ve Hayatı Nasıl Şekillendi?
5 Mayıs 1948’de Bursa’da doğan Ertuğrul Kürkçü, emekli kamu çalışanı bir baba ile emekli işçi bir annenin ikinci çocuğu olarak dünyaya geldi. Eğitim hayatına Ankara’da başlayan Kürkçü, ilkokulu Anafartalar ve Maltepe İlkokullarında tamamladı. Ortaöğrenimini Talas Amerikan Ortaokulu, Ankara Atatürk Lisesi ve İzmit Lisesi’nde sürdürdü. 1966 yılında İzmit Lisesi’nden mezun olduktan sonra aynı yıl Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) Mimarlık Fakültesi’ne girdi.
Üniversite yılları, Türkiye’de yükselen öğrenci hareketlerinin en yoğun olduğu döneme denk geldi. 1968’in devrimci atmosferi içinde siyasal faaliyetlere katılan Kürkçü, 1970’te ODTÜ Sosyalist Fikir Kulübü Başkanı oldu. Bu süreç, onun siyasi kimliğinin belirginleştiği yıllar olarak kayda geçti.
Ertuğrul Kürkçü Neden Yargılandı ve Kaç Yıl Cezaevinde Kaldı?
1968 kuşağının öncü isimlerinden biri olan Ertuğrul Kürkçü, 18 Ekim 1970’te Türkiye Devrimci Gençlik Dernekleri Federasyonu (DEV-GENÇ) Genel Başkanlığı’na seçildi. 1972’de yaşanan ve Türkiye siyasi tarihine “Kızıldere Olayı” olarak geçen operasyonda Mahir Çayan ve arkadaşlarının öldürülmesinin ardından sağ kurtulan tek isim oldu.
Bu olay sonrası sıkıyönetim mahkemelerinde yargılandı ve ölüm cezasına mahkûm edildi. Ancak 1974 yılında çıkarılan Genel Af Yasası ile cezası 30 yıla çevrildi. Toplam 14 yıl cezaevinde kalan Kürkçü, 1986’da infaz yasasındaki değişiklikle tahliye edildi. Cezaevi yıllarında Karl Marx’ın biyografisini Türkçeye çevirmesi, düşünsel üretimini sürdürdüğünün göstergesi olarak değerlendirildi.
Ertuğrul Kürkçü Hangi Partilerde Görev Aldı ve Siyasi Kariyeri Nasıl İlerledi?
Tahliye sonrası siyasi ve entelektüel faaliyetlerine hız veren Kürkçü, yayıncılık ve alternatif habercilik alanında çalışmalar yürüttü. İletişim Yayınları için hazırlanan “Sosyalizm ve Toplumsal Mücadeleler Ansiklopedisi”nin yayın yönetmenliğini üstlendi. Ayrıca bağımsız habercilik anlayışıyla kurulan Bağımsız İletişim Ağı (BİA) ve bianet’in kurucuları arasında yer aldı.
Siyasi alanda ise Özgürlük ve Dayanışma Partisi’nin (ÖDP) kurucuları arasında bulundu. Daha sonra çeşitli sosyalist oluşumlarda aktif rol aldı. 2011 genel seçimlerinde Emek, Demokrasi ve Özgürlük Bloku tarafından Mersin’den bağımsız aday gösterildi. İlk etapta Yüksek Seçim Kurulu tarafından adaylığı iptal edilse de yapılan itirazlar sonrası veto kaldırıldı ve Kürkçü yüzde 9,70 oy oranıyla 24. Dönem Mersin Milletvekili olarak TBMM’ye girdi.
2015 seçimlerinde Halkların Demokratik Partisi (HDP) adayı olarak İzmir 1. Bölge’den milletvekili seçildi. 25. ve 26. dönemlerde de Meclis’te görev aldı. TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu, Avrupa Birliği Uyum Komisyonu ve Plan ve Bütçe Komisyonu gibi önemli komisyonlarda yer aldı.
Ertuğrul Kürkçü ve HDP Süreci: Eş Başkanlık ve Onursal Görevler
Ertuğrul Kürkçü, Halkların Demokratik Kongresi’nin (HDK) kurucuları arasında yer aldı ve dönem sözcülüğü yaptı. 27 Ekim 2013’te HDP 1. Olağanüstü Kongresi’nde Sebahat Tuncel ile birlikte HDP Eş Başkanı seçildi. 2014 yılında bu görevi Selahattin Demirtaş ve Figen Yüksekdağ’a devretti.
HDP Tüzüğü gereği iki dönem kuralı nedeniyle 2018 seçimlerinde milletvekili adayı olmadı. Buna karşın HDP Onursal Başkanı sıfatıyla Parti Meclisi ve Merkez Yürütme Kurulu’ndaki görevlerini sürdürdü. Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi’nde (AKPM) de Türkiye’yi temsil etti ve görev süresi sonunda Onursal Üye unvanı aldı.
Ertuğrul Kürkçü’nün Yazarlık ve Çeviri Çalışmaları
Siyasi kimliğinin yanı sıra yayıncı ve yazar olarak da öne çıkan Kürkçü, çeşitli dergi ve gazetelerde yazılar kaleme aldı. “İsyanın İzinde” ve “Pratiğin Aklı Teorinin Heyecanı” adlı kitapları yayımlandı. İnsan Hakları İzleme Örgütü’nün bir raporunu Türkçeye çevirdiği için 1997’de hapis cezasına çarptırıldı; Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi sürecinde Türkiye tazminat ödemeye mahkûm edildi.
Dr. Ayşe Nilüfer Kürkçü Zengin ile evli olan Ertuğrul Kürkçü’nün çocuğu bulunmuyor. Hem devrimci geçmişi hem de parlamenter kimliğiyle Türkiye siyasetinde iz bırakan isimler arasında yer almayı sürdürüyor.
