Gaziantep'te yaşayan 68 yaşındaki Mehmet Başaran, Osmanlı döneminden günümüze uzanan ve günümüzde giderek unutulan takunyacılık mesleğini yaşatmaya devam ediyor. Gelişen teknoloji ve değişen yaşam alışkanlıkları ile yok olma tehlikesi yaşayan bu geleneksel el sanatı, Başaran'ın özverili çabaları sayesinde hayatta kalmaya çalışıyor.
Takunyacılığın kökleri ve tarihi önemi:
Takunyacılık, yaklaşık 700 yıl önce ortaya çıkmış bir meslek olarak, dünya üzerinde ilk sanat mesleklerinden biri olarak kabul edilmektedir. Başaran, bu konuda şunları belirtiyor: "Takunyayı 50 yıldan beri yapıyorum. 1700’lü yıllarda ortaya çıkan bu meslek, o dönemde insanlar ayakkabı ya da terlik bulamadıkları için ağaç kabuklarını yontarak kendi ayaklarına göre takunya yapmaktaydılar." Osmanlı döneminde ise, takunyalar zenginliğin bir simgesi olarak önemli bir yer tutmaktaydı.
Usta üretim ve sağlık açısından önemi:
Mehmet Başaran, takunya üretiminde kullandığı ahşapların türlerini de aktarıyor: "Erkekler için yapılan takunyalar genellikle çınar ve tut ağacı kullanılarak yapılırken, kadınlar için ise ceviz ve gürgen kayın ağacı tercih edilmektedir. Bu takunyaların önemli bir özelliği, ayak sağlığı açısından da faydalı olmalarıdır. Hamam ve camilerde kullanılan takunyalar, ayaktaki nemi alarak mikroba karşı direnç gösteriyor ve topuk sorunlarına yardımcı oluyor."
Gaziantep'in Yaşayan Müze Gümrük Hanı'nda bulunan atölyesinde, Mehmet Başaran el emeği ile ürettiği takunyaları hem yerli hem de yabancı misafirlere sunarak mesleğini yaşatmaya devam ediyor. Unutulmaya yüz tutmuş bu önemli el sanatının son temsilcisi olan Başaran, işine olan tutkusuyla ve topluma sağladığı değerle dikkat çekiyor.
MEHMET BAŞARAN
