Gözlerde meydana gelen kızarıklık, günlük yaşamda sıkça karşılaşılan ve genellikle basit bir yorgunluk ya da alerji belirtisi olarak değerlendirilen yaygın bir sağlık şikâyetidir. Birçok kişi hekime danışmadan, çevresindekilerin tavsiyesiyle veya evde bulunan eski göz damlalarını kullanarak bu sorunu hızlıca çözebileceğini düşünmektedir. Ancak uzmanlar, muayene edilmeden ve altta yatan neden belirlenmeden kullanılan göz damlalarının mevcut tabloyu iyileştirmek yerine durumu daha da ağırlaştırabileceği konusunda uyarıda bulunmaktadır. Bilinçsiz ilaç kullanımı, kalıcı görme hasarlarına ve tedavisi güç göz rahatsızlıklarına zemin hazırlayabilmektedir.
Gözün şeffaf kornea tabakası ve yüzeysel damar yapısı, dış etkenlere karşı son derece hassas bir dengedir. Farklı sebeplerle ortaya çıkan kızarıklık belirtileri dışarıdan bakıldığında birbirine benzese de her durumun tedavi yöntemi tamamen farklılık gösterir. Tedavide kullanılacak damlanın türü, dozu ve kullanım süresi sadece uzman bir göz hekimi tarafından yapılan muayene sonrasında belirlenmelidir. Hekim kontrolü dışında hareket etmek, göz sağlığını doğrudan tehdit eden komplikasyonların gelişmesine davetiye çıkarabilir.
Göz kızarıklığı neden olur?
Gözdeki kızarıklık, gözün beyaz kısmı olan sklera üzerindeki kılcal damarların genişlemesi veya iltihaplanması sonucunda meydana gelir. Bu durum tek bir nedene bağlı olabileceği gibi birden fazla çevresel ya da fizyolojik faktörün birleşimiyle de oluşabilir. Kızarıklığa yol açan başlıca etkenler şu şekilde sıralanmaktadır:
Enfeksiyonlar: Bakteriyel veya viral kaynaklı konjonktivit gibi iltihabi durumlar gözde yoğun kızarıklık, çapaklanma ve sulanmaya neden olur.
Alerjik Reaksiyonlar: Polen, toz, evcil hayvan tüyü veya kimyasal maddelere karşı gelişen alerjiler kaşıntı ve damar genişlemesiyle kendini gösterir.
Göz Kuruluğu: Uzun süre ekrana bakmak, klimalı ortamlarda bulunmak veya yetersiz gözyaşı üretimi göz yüzeyinde tahrişe ve kızarmaya yol açar.
Bunların yanı sıra göze yabancı cisim kaçması, kontakt lenslerin uygunsuz kullanımı, aşırı yorgunluk, travmalar ve göz içi basıncının yükselmesi gibi durumlar da kızarıklığın temel nedenleri arasında yer almaktadır.
Gözdeki kızarıklık için yanlış göz damlası kullanımı ne gibi sonuçlar doğurabilir?
Kızarıklığın altında yatan asıl neden tespit edilmeden kullanılan ilaçlar, göz dokusuna yarardan çok zarar vermektedir. Örneğin, bakteriyel bir enfeksiyon bulunmadığı halde antibiyotikli göz damlası kullanılması gözün doğal florasını bozarak dirençli mikropların gelişmesine neden olabilir. Mantar veya virüs kaynaklı kızarıklıklarda yanlış ilaç seçimi ise enfeksiyonun gözün derin tabakalarına yayılmasına yol açabilmektedir.
Özellikle damar büzücü etkisi olan kızarıklık giderici damlaların bilinçsiz tüketimi, geçici bir rahatlama sağlasa da ilacın etkisi geçtiğinde kızarıklığın daha şiddetli bir şekilde geri dönmesine sebep olur. "Rebound etkisi" olarak bilinen bu durum, kişinin damlaya bağımlı hale gelmesine ve göz dokusunun kronik olarak tahriş olmasına yol açmaktadır.
Rastgele kullanılan göz damlalarının zararları nelerdir?
Rastgele ve reçetesiz şekilde temin edilen göz damlalarının kullanımı, görme yetisini tehdit edebilecek ciddi yan etkilere sahiptir. Uzman kontrolü dışında sürdürülen damla kullanımının zararları başlıca şu noktalarda yoğunlaşmaktadır:
Kortizon Tehlikesi: Kortizon içeren damlalar uzman kontrolü olmadan kullanıldığında göz içi basıncını yükselterek göz tansiyonuna ve katarakt oluşumuna yol açabilir.
Kalıcı Doku Hasarı: Uygunsuz damlalar kornea tabakasının incelmesine veya kornea üzerinde iyileşmesi zor yaraların açılmasına neden olabilir.
Eşlik Eden Hastalıkların Gizlenmesi: Yanlış damlalar semptomları geçici olarak baskılayarak asıl hastalığın teşhisini geciktirebilir.
Bu tür durumlar, basit bir tıbbi müdahale ile çözülebilecek rahatsızlıkların karmaşık ve tedavisi zor hastalıklara dönüşmesine sebebiyet vermektedir.
Bilinçsiz damla kullanımı hangi göz hastalıklarına yol açar?
Bilinçsiz göz damlası kullanımı doğrudan belirli göz hastalıklarının tetiklenmesine veya mevcut tabloların ağırlaşmasına neden olmaktadır. Uzmanlar, hekim reçetesi olmadan kullanılan özellikle steroidli damlaların glokom (göz tansiyonu) riskini ciddi oranda artırdığını belirtmektedir. Glokom, sinsi ilerleyen ve geri dönüşü olmayan görme kayıplarına yol açabilen hayati bir göz hastalığıdır.
Ayrıca uzun süreli ve denetimsiz steroid kullanımı, göz merceğinin saydamlığını yitirmesine yani erken yaşta katarakt gelişmesine zemin hazırlar. Enfeksiyon varlığında yanlış kullanılan bağışıklık baskılayıcı damlalar ise kornea ülserine ve nihayetinde görme merkezinin kalıcı olarak zarar görmesine sebebiyet verebilmektedir.
Doğru göz damlası nasıl kullanılır ve ne zaman doktora başvurulmalı?
Göz sağlığını korumak ve tedaviden maksimum fayda sağlamak için ilaçların doğru tekniklerle ve hekim tavsiyesine uygun olarak kullanılması şarttır. Damla damlatılmadan önce eller mutlaka sabunla yıkanmalı, damlalığın ucu göze veya kirpiklere kesinlikle temas ettirilmemelidir. İlaç gözün alt kapağı hafifçe aşağı çekilerek oluşan cebe tek damla halinde uygulanmalı ve ardından göz birkaç saniye kapatılmalıdır. Birden fazla damla kullanılması gerekiyorsa iki ilaç arasında en az 5 ila 10 dakika beklenmelidir.
Gözdeki kızarıklığa şiddetli ağrı, bulanık görme, ışığa karşı aşırı hassasiyet, iltihaplı akıntı veya gözde yabancı cisim hissi eşlik ediyorsa vakit kaybetmeden bir göz hastalıkları uzmanına başvurulmalıdır. Kendi kendine ilaç kullanmak yerine profesyonel hekim muayenesinden geçmek, göz sağlığının uzun vadeli korunmasındaki en güvenli yoldur.
