Bilim insanları, Güneş’ten gelen devasa enerji patlamalarının Dünya’nın iyonosfer tabakasını etkileyerek yer kabuğundaki fay hatları üzerinde elektriksel bir baskı oluşturabileceğini öne sürdü. Yeni geliştirilen modele göre, uzay hava olayları ile deprem riski arasında doğrudan bir bağlantı olabilir. Ancak bu iddia, bilim dünyasında temkinli bir yaklaşımla karşılanıyor.
Güneş Patlamaları Depremleri Tetikliyor mu?
Güneş patlamaları bugüne kadar çoğunlukla kutup ışıkları ve iletişim kesintileriyle ilişkilendiriliyordu. Ancak son çalışma, bu enerjinin yalnızca üst atmosferle sınırlı kalmayabileceğini savunuyor.
Araştırmacılar, Dünya’nın iyonosfer tabakası ile yer kabuğunu dev bir bataryanın iki ucu gibi ele alan bir model geliştirdi. Bu yaklaşıma göre, Güneş patlamaları sonucunda oluşan yüksek enerjili parçacık akışı iyonosferde elektrik yükü değişimine neden oluyor. Bu yük değişimi aşağı yönlü bir elektrostatik baskı oluşturarak fay hatlarını etkileyebiliyor.
İyonosfer ve Fay Hatları Arasında Elektriksel Baskı Nasıl Oluşuyor?
Modelde, yer kabuğundaki yüksek basınçlı ve iyon yüklü sıvıların birer kapasitör gibi davrandığı belirtiliyor. Fay hatları boyunca biriken bu enerji, kritik eşik değerine ulaştığında mekanik hareketi tetikleyebilecek bir basınç değişimine yol açabiliyor.
Güneş patlamalarının atmosfere çarpmasıyla iyonosferde oluşan elektrik yükünün aşağı doğru itilmesi, yer kabuğundaki parçacıklar üzerinde elektrostatik bir güç oluşturuyor. Bu etkinin, zaten gerilim altında bulunan fay hatlarını harekete geçirebileceği iddia ediliyor.
2024 Japonya Noto Depremi Güneş Aktivitesiyle Aynı Döneme mi Denk Geldi?
Çalışmada, 2024 yılında Japonya’nın Noto Yarımadası’nda meydana gelen şiddetli depremin yoğun güneş aktivitesiyle aynı döneme denk gelmesi dikkat çekici bir örnek olarak sunuldu. Araştırmacılar, bu zamanlamanın modelle uyumlu olduğunu belirtiyor.
Ancak uzmanlar, zaman çakışmasının tek başına neden-sonuç ilişkisi kurmak için yeterli olmadığını vurguluyor.
Bilim Dünyası Bu Teoriye Neden Temkinli Yaklaşıyor?
Pek çok jeofizikçi, yer kabuğundaki kayaçların elektrik iletimine karşı yüksek direnç gösterdiğini ve bu nedenle iyonosfer kaynaklı elektriksel etkinin fay hatlarına ulaşmadan sönümlenebileceğini savunuyor.
Ayrıca hem depremlerin hem de güneş patlamalarının sık gerçekleşen doğal olaylar olması, aynı döneme denk gelmelerinin istatistiksel bir tesadüf olabileceği ihtimalini güçlendiriyor. Bu nedenle teori, kesinleşmiş bir bilimsel gerçek olarak değil, üzerinde çalışılan bir model olarak değerlendiriliyor.
Uzay Hava Durumu ile Deprem Riski Arasında Bağ Var mı?
Araştırma, uzay hava durumu ile deprem riski arasında potansiyel bir bağlantı kurulabileceğini öne sürse de, mevcut veriler bu ilişkiyi kesin olarak kanıtlamış değil. Bilim insanları, daha uzun dönemli gözlemler ve çok disiplinli çalışmalar yapılmadan net bir sonuca varılamayacağını ifade ediyor.
Güneş patlamalarının iyonosfer üzerindeki etkisi biliniyor olsa da, bu etkinin yer kabuğundaki fay hatlarını tetikleyip tetiklemediği konusu hâlâ tartışmalı. Şimdilik söz konusu model, dikkat çeken ancak doğrulanması gereken iddialı bir teori olarak bilim dünyasındaki yerini koruyor.
