Fare ve kemirgenlerle temas sonucu bulaşabilen hantavirüs, yüksek ateşten nefes darlığına kadar uzanan ciddi belirtilerle ortaya çıkabiliyor. Uzmanlar özellikle kırsal bölgelerde yaşayan vatandaşları dikkatli olmaları konusunda uyarıyor.
Hantavirüs nedir ve neden yeniden gündemde?
Hantavirüs, Bunyaviridae ailesine bağlı RNA virüsleri arasında yer alıyor. İsmini ilk kez izole edildiği Güney Kore’deki Hantaan Nehri’nden alan virüs, özellikle kemirgenler aracılığıyla yayılıyor. Dünya genelinde farklı türleri bulunan hantavirüsün bazı çeşitleri böbrek yetmezliği ve kanamalı ateş tablosuna yol açarken, bazı türleri ise ciddi akciğer enfeksiyonlarına neden olabiliyor.
Son dönemde hantavirüs vakalarına ilişkin haberlerin artmasıyla birlikte vatandaşlar “Hantavirüs nasıl bulaşır?”, “İnsandan insana geçer mi?” ve “İlk belirtiler neler?” sorularına yanıt aramaya başladı. Uzmanlara göre virüs özellikle fare ve sıçan gibi kemirgenlerin bulunduğu alanlarda daha büyük risk oluşturuyor.
Hantavirüs nasıl bulaşır, hangi yollarla yayılır?
ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri’ne göre hantavirüsün en yaygın bulaş yolu kemirgenlerin idrarı, dışkısı ve tükürüğüyle temas edilmesi olarak biliniyor. Virüsü taşıyan farelerin bıraktığı atıkların kuruyup havaya karışması, enfekte partiküllerin solunum yoluyla insan vücuduna girmesine neden olabiliyor.
Özellikle kullanılmayan depolar, ahırlar, bodrum katları, kırsal evler ve kapalı alanlar riskli bölgeler arasında gösteriliyor. Temizlik sırasında virüs taşıyan tozların havaya karışması da bulaş riskini artırıyor.
Kemirgen ısırığıyla bulaş vakaları oldukça nadir görülse de uzmanlar bu ihtimalin tamamen dışlanamayacağını belirtiyor. Bunun yanında virüsün mide asidine karşı dayanıksız olması nedeniyle kirli gıdalar yoluyla bulaşmasının düşük ihtimal olduğu ifade ediliyor.
Hantavirüs insandan insana geçer mi?
Hantavirüs hakkında en çok araştırılan konulardan biri de insandan insana bulaşıp bulaşmadığı oluyor. Uzmanların aktardığı bilgilere göre hantavirüsün büyük bölümü temas yoluyla kişiden kişiye geçmiyor.
Virüsün ana taşıyıcısı kemirgenler olarak kabul ediliyor. Bu nedenle hasta kişilerle günlük temasın, aynı ortamda bulunmanın veya sosyal temasın bulaş açısından büyük risk oluşturmadığı belirtiliyor.
Araştırmalar, kan transfüzyonu yoluyla bulaş ihtimalinin de oldukça düşük olduğunu ortaya koyuyor. Ancak sağlık uzmanları yine de hijyen kurallarına dikkat edilmesi gerektiğini vurguluyor.
Hantavirüs belirtileri neler, ilk belirtiler nasıl başlıyor?
Hantavirüs belirtileri ilk aşamada grip veya ağır viral enfeksiyonlarla karıştırılabiliyor. Hastalığın erken döneminde yüksek ateş, yoğun halsizlik ve kas ağrıları dikkat çekiyor. Özellikle sırt, omuz, kalça ve bacak gibi büyük kas gruplarında şiddetli ağrı görülebiliyor.
İlk belirtiler arasında şu şikâyetler yer alıyor:
- Yüksek ateş
- Şiddetli halsizlik
- Baş ağrısı
- Baş dönmesi
- Kas ağrıları
- Karın ağrısı
- Bulantı ve kusma
- İshal
- Titreme hissi
Bazı hastalarda kulak ağrısı ve boğaz ağrısı gibi daha nadir belirtiler de görülebiliyor. Uzmanlar, özellikle kemirgen teması sonrası bu belirtilerin ortaya çıkması halinde vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiğini belirtiyor.
Hantavirüs kaç günde ortaya çıkar, kuluçka süresi ne kadar?
Virüsün kuluçka süresi kişiden kişiye değişebiliyor. Genel olarak belirtilerin virüs alındıktan sonra 1 ila 5 hafta içinde ortaya çıktığı ifade ediliyor. Ortalama kuluçka süresi ise 12 ila 21 gün arasında kabul ediliyor.
Bazı özel durumlarda bu süre daha kısa ya da daha uzun olabiliyor. Bağışıklık sistemi baskılanmış kişilerde, sıcaklık ve nem oranının etkili olduğu ortamlarda belirtilerin 5 gün ile 60 gün arasında değişebileceği belirtiliyor.
Kemirgenlerin ise bu virüsten etkilenmediği, sadece taşıyıcı olduğu biliniyor. Fareler ve sıçanlar aylar boyunca çevreye virüs yayabiliyor.
Hantavirüsten korunmak için nelere dikkat edilmeli?
Uzmanlar hantavirüsten korunmanın en etkili yolunun kemirgenlerle teması azaltmak olduğunu belirtiyor. Özellikle fare görülen alanlarda dikkatli olunması gerekiyor.
Korunma için önerilen önlemler şöyle sıralanıyor:
- Kapalı alanları temizlerken maske kullanmak
- Kemirgen dışkısı bulunan yerleri süpürmeden önce dezenfekte etmek
- Ev ve depolarda fare girişlerini engellemek
- Gıdaları kapalı kaplarda saklamak
- Çöpleri açıkta bırakmamak
- Uzun süre kullanılmayan alanları havalandırmak
Uzmanlar, bilinçsiz temizlik işlemlerinin virüsün havaya karışmasına neden olabileceğini ve bu durumun bulaş riskini artırabileceğini ifade ediyor.
