Sosyal Güvenlik Haftası dolayısıyla önemli açıklamalarda bulunan Antalya Belek Üniversitesi İnşaat Teknolojileri Programı Öğretim Görevlisi Hasan Özcan, sosyal güvenliğin sadece bir emeklilik sistemi olarak görülmemesi gerektiğini vurguladı. Sosyal güvenliğin özellikle inşaat sektöründe çalışanlar için hayati bir güvence olduğunu ifade eden Özcan, sektörün barındırdığı yüksek risklere dikkat çekti.
İnşaat sektörünün yapısı gereği yüksekte çalışma, ağır ekipman kullanımı, elektrik kaynaklı riskler ve zorlu şantiye koşulları gibi unsurlar nedeniyle iş kazalarına oldukça açık olduğunu belirten Özcan, bu tehlikelerin kayıt dışı istihdam sebebiyle daha da derinleştiğinin altını çizdi.
Kayıt dışılık hak kayıplarını derinleştiriyor
Kayıt dışı çalışmanın yalnızca ekonomik bir sorun olmadığını ifade eden Hasan Özcan, sigortasız çalışan işçilerin olası iş kazalarında çok ciddi hak kayıpları yaşadığını aktardı. Sigortasız bir işçinin iş kazası geçirmesi durumunda; iş göremezlik ödeneği, sağlık güvencesi ve tazminat gibi en temel haklardan yararlanamadığını belirten Özcan, bu durumun çalışanları sosyal açıdan korumasız bırakırken iş güvenliği süreçlerini de zayıflattığını söyledi.
Sektördeki kayıtlı istihdamın yaygınlaşmasının büyük bir önem taşıdığına değinen Özcan, çalışanların yasal güvence altında olmasının işveren sorumluluklarını da daha görünür hale getirdiğini sözlerine ekledi. Türkiye genelinde yapılan denetimler ve SGK verileri de inşaat sektörünün kayıt dışı istihdamın en yoğun olduğu ve ölümlü iş kazalarının en sık yaşandığı alanların başında geldiğini ortaya koymaktadır. Uzmanlar, şantiyelerdeki denetimlerin sıkılaştırılması ve dijital takip sistemlerinin entegre edilmesiyle bu risklerin minimize edilebileceğini belirtmektedir.
İş sağlığı kültürü eğitim aşamasında başlamalı
İş sağlığı ve güvenliği kültürünün sadece cezalar ve denetimlerle kalıcı hale gelemeyeceğini savunan Özcan, bu bilincin henüz mesleki eğitim sürecindeyken öğrencilere kazandırılması gerektiğini ifade etti. Öğrencilerin eğitim aşamasındayken iş güvenliği, sosyal haklar ve kayıtlı çalışma gibi konularda bilinçlenmesinin önemini vurgulayan Özcan, sahada karşılaşılan birçok problemin temelinde bilgi eksikliğinin yattığını belirtti.
Sosyal güvenlik sisteminin çalışanların yaşam güvencesi olduğunu dile getiren Özcan, kayıtlı istihdamın artırılmasıyla hem iş kazalarının azaltılabileceğini hem de daha sürdürülebilir bir çalışma ortamı oluşturulabileceğini kaydetti. Sosyal güvenliğin bugün şantiyede ter döken bir işçinin sağlığını, yaşamını ve geleceğini koruyan en temel mekanizma olduğunu hatırlatarak, kayıtlı çalışma kültürünün toplumun tüm kesimlerinde yaygınlaştırılması çağrısında bulundu.
