İstanbul'da yaşayan binlerce kat maliki için binaların deprem güvenlik durumu ve yapı riski en kritik gündem maddelerinden biri olmaya devam etmektedir. Kent genelinde eski yapı stokunun yenilenmesi ve muhtemel sarsıntılara karşı dirençli hale getirilmesi amacıyla iki farklı bina inceleme yöntemi uygulanmaktadır. Evinin durumunu merak eden vatandaşlar, belediyelerin sunduğu bilgilendirme amaçlı ön incelemeler ile bakanlık yetkili resmi kentsel dönüşüm süreçleri arasında tercihte bulunabilmektedir. Güvenli konutlarda yaşamak isteyen mülk sahiplerinin başvuru yollarını ve maliyet dengelerini doğru anlaması hayati önem taşımaktadır.
İstanbul'da Riskli Bina Tespiti İçin Ücretsiz İBB Hızlı Bina Tarama Testi ve Bina Tespit Uygulaması Başvuru Şartları
İstanbul'da bina güvenliğini kontrol ettirmek isteyen vatandaşlar için ilk seçenek olarak İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) tarafından sunulan hızlı tarama yöntemi öne çıkmaktadır. İBB hızlı bina tarama testi, bina sakinlerine ön bilgi vermek amacıyla tamamen ücretsiz başvuru imkânı sunan bir teknik değerlendirme altyapısına sahiptir. Söz konusu inceleme kapsamına genelde 2000 yılı öncesinde inşa edilmiş ve 10 kata kadar olan konut nitelikli yapılar dahil edilmektedir.
Bu yöntem, binada tahribatsız inceleme teknikleriyle ön değerlendirme yapılması esasına dayanmaktadır. Yapılan analiz sonuçları bilgilendirme niteliği taşıdığı için gayrimenkulün tapu kaydına herhangi bir riskli yapı şerhi işlenmemektedir. Evlerinin mevcut durumunu öğrenmek isteyen bina malikleri, İBB Bina Tespit Uygulaması resmi internet adresi üzerinden online olarak müracaatlarını kolaylıkla gerçekleştirebilmektedir.
Resmi Riskli Yapı Tespiti İçin Karot Raporu Ücreti Neye Göre Belirlenir?
Binanın hukuki ve teknik olarak kentsel dönüşüm kapsamına alınması ve resmi rapor hazırlanması istendiğinde ise ücretli olan ikinci yol devreye girmektedir. Resmi riskli yapı tespiti olarak adlandırılan bu süreçte, binalardan laboratuvar incelemesi için karot numuneleri alınarak taşıyıcı elemanların dayanıklılığı ölçülmektedir. Piyasa koşullarında mühendislik firmaları tarafından gerçekleştirilen bu işlemde sabit bir fiyat tarifesi bulunmamaktadır.
Özel mühendislik bürolarınca talep edilen karot raporu ücreti, binanın kat sayısına, daire adresine, yapının toplam inşaat alanına ve sahadan alınacak karot numunesi miktarına göre değişiklik göstermektedir. İnceleme masrafları doğrudan kat malikleri tarafından karşılanmakta olup, binadaki bağımsız bölüm sayısı arttıkça daire başına düşen maliyet değişkenlik gösterebilmektedir.
Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Lisanslı Kurumlar İle Tapu Şerhi ve Kentsel Dönüşüm Süreci Başlangıcı
Resmi geçerliliği olan raporların hazırlanabilmesi için analizlerin mutlaka Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı lisanslı kurumlar tarafından yürütülmesi gerekmektedir. Yetkili teknik ekiplerin binalardan aldığı karot örnekleri ve beton kalitesi testleri sonucunda binanın dayanıksız olduğu tespit edilirse hukuki süreç resmen başlamaktadır.
Bakanlık onaylı rapor doğrultusunda binanın riskli çıkması durumunda, ilgili tapu müdürlüğü tarafından gayrimenkulün tapu kaydına resmi riskli yapı tapu şerhi eklenmektedir. Bu şerhin işlenmesiyle birlikte bina için kentsel dönüşüm süreci resmen başlamış kabul edilmekte, tahliye ve yıkım kararlarına ilişkin yasal takvim işletilmeye başlanmaktadır. Dolayısıyla maliklerin resmi inceleme öncesinde raporun hukuki sonuçlarını göz önünde bulundurması gerekmektedir.
Riskli Bina Analizi İçin e-Devlet Müracaat Süreci ve Lisanslı Kuruluş Seçimi
Kentsel dönüşüm mevzuatı çerçevesinde resmi bina tespiti yaptırmak isteyen mülk sahipleri, başvurularını doğrudan devletin dijital platformları üzerinden başlatabilmektedir. Lisanslı kuruluşlara ulaşmak ve güvenli bir mühendislik hizmeti almak isteyen vatandaşlar için e-Devlet müracaat altyapısı kesintisiz hizmet vermektedir.
Kat malikleri, e-Devlet kapısı üzerinde yer alan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Riskli Yapı Tespiti hizmeti ekranını kullanarak yetkilendirilmiş kurum ve kuruluşların güncel listesine erişebilmektedir. Mülk sahipleri, bu liste üzerinden seçtikleri lisanslı mühendislik firmalarına veya Kentsel Dönüşüm Başkanlığı birimlerine doğrudan başvuruda bulunarak binalarının risk durumunu belgelendirebilmekte ve kentsel dönüşüm teşviklerinden yararlanmanın ilk adımını atabilmektedir.
