İstanbul için uzmanlardan gelen son değerlendirme, su kaynakları açısından kritik bir tabloyu gözler önüne serdi. Kentte baraj doluluk oranının yaklaşık yüzde 40 seviyesinde olduğunu belirten İstanbul Üniversitesi Su Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Meriç Albay, “İstanbul’da barajların yaklaşık yüzde 60’ı boş” diyerek uyarıda bulundu. Peki İstanbul baraj doluluk oranı yüzde kaç, hazirana hangi seviyede girilmeli, yazın su kesintisi olur mu, Melen Çayı’nın debisi düşer mi?
İstanbul Baraj Doluluk Oranı Yüzde Kaç?
Ocak ve şubat aylarında beklenen kar yağışının gerçekleşmemesi, İstanbul’daki baraj rezervlerinin istenilen seviyeye ulaşmasını engelledi. Prof. Dr. Meriç Albay’a göre İstanbul’da mevcut doluluk oranı yaklaşık yüzde 40 civarında.
Oysa uzmanlara göre ocak ayı itibarıyla baraj doluluk oranının en az yüzde 60 olması gerekiyor. İdeal senaryoda ise yüzde 70-75 hatta yüzde 80 seviyeleri tercih edilen oranlar arasında yer alıyor. Mevcut tablo, mevsim normallerinin altında bir seyir izliyor.
Hazirana Yüzde Kaçla Girilmeli?
Uzmanların dikkat çektiği en kritik eşik, mayıs ve haziran dönemi. Prof. Dr. Albay, İstanbul’un haziran ayına en az yüzde 70 doluluk oranıyla girmesi gerektiğini vurguluyor. Daha güvenli bir senaryo için ise yüzde 80 seviyeleri işaret ediliyor.
Bu seviyelerin yakalanamaması halinde geçmişte sonbaharda yaşanan su sıkıntılarının artık ağustos ayına çekilebileceği ifade ediliyor. Yaz aylarında artan sıcaklık ve tüketim, barajlardaki suyun çok daha hızlı tükenmesine yol açabiliyor.
İstanbul Günlük Su Tüketimi Kaç Metreküp?
İstanbul’da günlük su tüketimi 3 milyon metreküpün üzerinde. Yaz aylarında bu rakam daha da artıyor. Artan nüfus ve sıcaklıklarla birlikte hem bireysel kullanım yükseliyor hem de buharlaşma oranı ciddi boyutlara ulaşıyor.
Prof. Dr. Albay, geçmiş yıllara kıyasla buharlaşmanın artık çok daha kritik bir parametre haline geldiğini belirtiyor. 20-30 yıl önce bu kadar belirleyici olmayan buharlaşma, bugün barajlarda depolanan suyun önemli bir kısmının atmosfere geri dönmesine neden oluyor.
“Barajlarda depoladığınız suyun önemli bir kısmı atmosfere dönüyor” diyen Albay, sıcaklık artışının su bütçesi üzerindeki baskıyı artırdığını ifade ediyor.
Yazın Su Kesintisi Olur mu?
Mevcut doluluk oranının hazirana kadar yükselmemesi halinde yaz aylarında su yönetiminin daha zor bir sürece girebileceği belirtiliyor. Özellikle ağustos ayı itibarıyla su sıkıntısı riskinin artabileceği dile getiriliyor.
Ancak uzmanlar, bir yılın iyi ya da kötü geçmesinin tek başına belirleyici olmadığını vurguluyor. Su yönetiminde sürdürülebilir planlama yapılmadığı sürece benzer risklerin her yıl yaşanabileceği ifade ediliyor.
Melen Debisi Düşer mi?
İstanbul’un en önemli dış su kaynaklarından biri olan Melen Çayı, sisteme ciddi katkı sağlıyor. Ancak uzmanlara göre kuraklığın iki yıl üst üste devam etmesi halinde Melen’in debisi de düşebilir.
Kaynak zayıfladığında barajları beslemek zorlaşacak ve İstanbul’un su arz güvenliği daha kırılgan hale gelecek. Bu durum, özellikle artan nüfus ve sanayi baskısıyla birleştiğinde daha büyük bir risk oluşturuyor.
Marmara Bölgesi’nin Türkiye su varlığının yalnızca yüzde 4’üne sahip olmasına karşın nüfusun yaklaşık yüzde 29’unu barındırdığına dikkat çekiliyor. Bu dengesizlik, bölgesel su planlamasının önemini bir kez daha ortaya koyuyor.
Sapanca Gölü ve İznik Gölü’nde Son Durum
Kuraklık yalnızca İstanbul barajlarıyla sınırlı değil. Sapanca Gölü’nde su seviyesi sonbaharda 28,3 metre kotuna kadar geriledi. Son yağışlarla birlikte seviye 28,8 metre kotuna yükselse de uzmanlara göre tablo hâlâ alarm verici.
Sapanca Gölü hem Sakarya hem de Kocaeli için stratejik öneme sahip bir içme suyu kaynağı. Göldeki her birkaç santimetrelik düşüş, milyonlarca metreküp su kaybı anlamına geliyor.
İznik Gölü’nde ise yüzlerce metreyi bulan çekilmeler yaşandığı belirtiliyor. Göl suyunun sanayi amaçlı kullanımı, ekosistem üzerindeki baskıyı artırıyor. Uzmanlar, bu durumun uzun vadede geri dönüşü zor çevresel sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekiyor.
Su Krizi İçin Çözüm Önerileri
Uzmanlara göre gri su kullanımının yaygınlaştırılması, su verimliliğinin artırılması ve tüketim alışkanlıklarının gözden geçirilmesi gerekiyor. Barajların dolu olduğu dönemlerde dahi suyun dikkatli kullanılması gerektiği vurgulanıyor.
İstanbul baraj doluluk oranı yüzde kaç, hazirana yüzde kaçla girilmeli, yazın su kesintisi olur mu, Melen debisi düşer mi soruları, önümüzdeki aylarda daha da fazla gündeme gelecek gibi görünüyor. Mevcut tablo, su yönetiminde daha temkinli ve planlı bir döneme girilmesi gerektiğini ortaya koyuyor.
