Kedilerde görülen kanser ile insan kanseri arasında dikkat çekici benzerlikler tespit edildi. Yeni araştırmaya göre kanser, kedilerde ve insanlarda genetik düzeyde benzer şekilde ilerliyor. Özellikle TP53 ve FBXW7 gibi sürücü gen mutasyonlarının her iki türde de yaygın olması, yeni tedavi seçenekleri geliştirilmesi açısından umut verici bulunuyor. Bilim insanları, bu verilerin bir gün hem veteriner onkolojisi hem de insan onkolojisi için kliniğe taşınabileceğini belirtiyor.
Kanser kedilerde ve insanlarda nasıl benzer ilerliyor? Genomik karşılaştırma ne gösterdi?
Araştırma ekibi, yedi ülkeden yaklaşık 500 ev kedisini inceleyerek doku örneklerinden elde edilen DNA’ları sıraladı. Çalışmada insan kanseriyle ilişkili yaklaşık 1000 gen analiz edildi ve 13 farklı kedi kanseri türü mercek altına alındı.
Elde edilen veriler, kedilerdeki genetik değişikliklerin insan ve köpek kanserlerinde görülen mutasyonlarla büyük ölçüde örtüştüğünü ortaya koydu. Toplamda 31 sürücü gen belirlendi. Bu genler, tümör gelişimini tetikleyen ve kanserin ilerlemesinde kritik rol oynayan genetik değişimleri temsil ediyor.
Wellcome Sanger Enstitüsü’nden araştırmacı Bailey Francis, farklı türlerdeki kanser genomiklerinin karşılaştırılmasının, kanserin temel nedenlerini anlamada önemli bir araç olduğunu vurguladı.
TP53 mutasyonu kedilerde ve insanlarda neden bu kadar önemli?
Çalışmada en sık mutasyona uğrayan gen TP53 oldu. Kedilerdeki tüm tümörlerin yüzde 33’ünde bu mutasyona rastlandı. İnsanlarda ise TP53 değişiklikleri yaklaşık yüzde 34 oranında görülüyor.
TP53, tümör baskılayıcı bir gen olarak biliniyor. Normal koşullarda hücre büyümesini kontrol ediyor ve hasarlı DNA’ya sahip hücrelerin çoğalmasını engelliyor. Ancak mutasyona uğradığında bu koruyucu işlevini kaybediyor ve kanser gelişimi hızlanıyor.
Bu benzer oranlar, kedilerde ve insanlarda kanserin moleküler mekanizmalarının ortak noktalar taşıdığını gösteriyor. Uzmanlara göre bu durum, yeni tedavi stratejilerinin her iki tür için de uyarlanabileceği anlamına geliyor.
Meme kanseri kedilerde ve insanlarda neden benzerlik gösteriyor? FBXW7 sürücü gen rolü nedir?
Araştırmanın en dikkat çekici bulgularından biri, kedilerde görülen meme kanseri ile insanlardaki meme kanseri arasındaki genetik benzerlikler oldu.
Meme kanseri, kadınlarda en yaygın kanser türü olarak biliniyor. Meme karsinomu ise dişi kedilerde en sık görülen kanser türlerinden biri. Çalışmada, her iki türde de hücre büyümesini kontrol eden ortak sürücü genlerin mutasyona uğradığı tespit edildi.
Meme karsinomunda en sık görülen sürücü gen FBXW7 oldu. Kedi tümörlerinin yüzde 50’sinden fazlasında bu gende değişiklik saptandı. İnsanlarda ise FBXW7 mutasyonları daha kötü bir hastalık seyri ile ilişkilendiriliyor.
Bu genin bozulması, hücre çoğalmasını kontrol eden mekanizmaların devre dışı kalmasına yol açıyor. Sonuç olarak tümörler kontrolsüz biçimde büyüyüp yayılabiliyor.
Kediler kanser araştırmaları için neden önemli bir model olabilir?
Avrupa Evcil Hayvan Endüstrisi Federasyonu verilerine göre Avrupa’daki hanelerin yaklaşık yüzde 26’sı, yani 139 milyona yakın kişi en az bir kedi besliyor. Ev kedileri, sahipleriyle aynı çevresel risk faktörlerine maruz kalıyor. Bu da bazı kanser nedenlerinin ortak olabileceğini düşündürüyor.
Araştırmacılar, kedilerde kanserin hastalık ve ölümün başlıca nedenlerinden biri olmasına rağmen, gelişim mekanizmalarının yeterince anlaşılmadığını belirtiyor. Bu yeni genomik analiz, veteriner onkolojisi ile insan kanseri araştırmaları arasında köprü kurulmasına olanak tanıyor.
Bern Üniversitesi’nden Prof. Sven Rottenberg, geniş doku seti sayesinde tümör tiplerinde ilaç yanıtlarının daha önce mümkün olmayan ölçekte değerlendirilebildiğini ifade etti.
Yeni tedavi seçenekleri kliniğe taşınabilir mi?
Uzmanlara göre elde edilen veriler, hem kediler hem de insanlar için yeni tedavi seçeneklerinin belirlenmesinde önemli bir araç olabilir. Sürücü gen mutasyonlarının ortaklığı, hedefe yönelik ilaçların iki türde de etkili olabileceği ihtimalini güçlendiriyor.
Bilim insanları, veteriner hekimler ile insan kanseri uzmanları arasında veri paylaşımının herkes için fayda sağlayacağını vurguluyor. Ortak genetik mekanizmaların anlaşılması, daha kişiselleştirilmiş ve etkili tedavilerin geliştirilmesine katkı sunabilir.
Araştırmanın bulguları, gelecekte hem evcil hayvanlar hem de insanlar için daha başarılı kanser tedavilerinin kapısını aralayabilecek nitelikte görülüyor.
