Doğu Anadolu’nun sert iklimiyle bilinen Kars’ta kışın uzun sürmesi kaz yetiştiriciliğinde takvimi değiştirdi; üreticiler şimdi hem doğal yollarla hem de teknolojik çözümlerle yeni nesil kaz yavrularını bekliyor.
Kars’ın Akyaka ilçesinde hayat, baharın yüzünü göstermesiyle birlikte yeniden şekilleniyor. Bölge ekonomisinin temel taşlarından biri olan kazlar, bu yıl havaların geç ısınması nedeniyle kuluçka dönemine alışılagelenden daha geç girdi. Ancak bu durum, köylerdeki üretim azmini kırmaya yetmedi. Özellikle kadınların büyük bir özveriyle yürüttüğü süreçte, kazlar artık ailenin bir parçası gibi özenle korunuyor.
Bebek gibi bakılıyorlar
Yumurtadan çıkan narin yavrular, soğuk hava şartlarından korunmak için özel olarak hazırlanan alanlarda ağırlanıyor. Köy evlerinde adeta bir bebek gibi bakılan civcivlerin sağlıklı gelişimi için üreticiler gece gündüz nöbet tutuyor. Düzenli besleme ve sıcaklık kontrolleri, yavruların hayatta kalması ve verimli bir büyüme süreci geçirmesi için kritik önem taşıyor.
Irk tartışması ve teknolojik çözüm arayışı
Üreticiler, bölgedeki kaz popülasyonunda yaşanan değişimlere dikkat çekiyor. Gülsüm Demirkaya, dışarıdan getirilen farklı türlerin yerel Kars kazının genetik yapısını ve verimini olumsuz etkilediğini savunuyor. Bu durumun doğal kuluçka sürecini de sekteye uğrattığını belirten Demirkaya, verimin geçmiş yıllara oranla düştüğünü ifade ediyor.
Doğal kuluçka eğiliminin azalması, üreticileri yeni yöntemlere yöneltti. Erdoğan Erdağı, kazların kuluçkaya yatmaması nedeniyle yumurtaların zayi olmasını engellemek amacıyla kuluçka makinesi aldıklarını belirtti. Erdağı, "Yumurtalarımızı korumak için teknolojiye başvurduk. 7-8 bin lira harcayarak makine aldık, şimdi yavruların çıkmasını umutla bekliyoruz" diyerek sürecin zorluklarına değindi.
Kültürel mirasın omuzlardaki yükü
Kars’ta kaz yetiştiriciliği sadece bir geçim kaynağı değil, aynı zamanda nesilden nesile aktarılan köklü bir gelenek. Kadınların öncülüğünde yürütülen bu faaliyet, aile bütçesine sağladığı katkının yanı sıra köy dayanışmasını da pekiştiriyor. Kuluçkadaki yumurtaların gelişimini her gün titizlikle takip eden üreticiler, her bir yavrunun bölge ekonomisi için "beyaz bereket" anlamına geldiğini vurguluyor. Zorlu doğa koşullarına rağmen devam eden bu emek yoğun süreç, Kars halkının üretme konusundaki kararlılığını bir kez daha gözler önüne seriyor.
