Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi bünyesinde faaliyet gösteren ÇOMÜ Biyoçeşitlilik Uygulama ve Araştırma Merkezi, uzun süredir Kaz Dağları ekosistemi üzerine bilimsel çalışmalar yürütüyor. Merkezin müdürü Doç. Dr. Şahin Kök liderliğinde gerçekleştirilen saha çalışmaları, bölgedeki bitki ve böcek türlerinin envanterini çıkarmayı hedefliyor.
Kaz Dağları, sahip olduğu endemik türler ve zengin habitat yapısıyla Türkiye’nin en önemli doğal alanları arasında yer alıyor. Bu kapsamda yapılan arazi incelemeleri sırasında, Valeriana alliariifolia üzerinde yoğunlaşan yaprak biti popülasyonu dikkat çekti. İlk gözlemler, söz konusu örneklerin bilinen türlerden morfolojik olarak ayrıştığını ortaya koydu.
Toplanan numuneler laboratuvar ortamında detaylı biçimde incelendi. Morfolojik özellikler, vücut segment yapısı, anten uzunluğu ve diğer taksonomik kriterler üzerinden yapılan karşılaştırmalar sonucunda, bu popülasyonun daha önce tanımlanmamış bir türe ait olduğu belirlendi.
Valeriana alliariifolia Üzerinde Tespit Edilen Yeni Böcek Türü: Aphis dardanelliensis
Araştırma sürecinin en dikkat çekici aşaması, Valeriana alliariifolia bitkisi üzerinde beslenen yaprak bitinin bilimsel kimliğinin netleştirilmesi oldu. Yapılan taksonomik analizler, türün Aphis cinsine ait olduğunu ancak mevcut literatürde yer alan hiçbir türle tam olarak örtüşmediğini gösterdi.
Bu bulgular doğrultusunda yeni böcek türü bilim dünyasına Aphis dardanelliensis adıyla tanıtıldı. Türün ayırt edici morfolojik özellikleri ayrıntılı biçimde kayıt altına alındı ve uluslararası taksonomi kriterlerine uygun şekilde tanımlandı. Böylece Türkiye entomoloji literatürüne yeni bir tür daha eklenmiş oldu.
Uzmanlar, Aphis dardanelliensis’in yalnızca belirli bir bitki türü olan Valeriana alliariifolia üzerinde beslenmesinin, ekosistem içindeki özgül ilişkileri anlamak açısından da önemli olduğuna dikkat çekiyor. Bu durum, Kaz Dağları florasının böcek çeşitliliği üzerindeki etkisini ortaya koyan somut bir örnek olarak değerlendiriliyor.
Aphis dardanelliensis İsmi Neden Dardanelles Atfı Taşıyor?
Keşfedilen yeni türe verilen Aphis dardanelliensis ismi, Çanakkale Boğazı’nın antik çağlardaki adı olan “Dardanelles”e gönderme yapıyor. Bu isimlendirme tercihiyle hem keşfin yapıldığı coğrafyaya hem de bölgenin tarihsel kimliğine vurgu yapıldı.
Bilimsel isimlendirmede coğrafi referanslar sıkça kullanılıyor. Dardanelles atfı da bu geleneğin bir parçası olarak değerlendiriliyor. Çanakkale’nin tarihi ve doğal mirasını bir arada yansıtan bu adlandırma, türün kökenine dair güçlü bir bağ kuruyor.
Uzmanlar, Aphis dardanelliensis adının uluslararası literatürde yer almasının, Çanakkale ve Kaz Dağları’nın bilimsel görünürlüğünü artıracağını belirtiyor. Böylece bölgenin yalnızca tarihi değil, biyolojik zenginliği de küresel ölçekte daha fazla tanınmış olacak.
ZOOTAXA Dergisinde Yayımlanan Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Çalışması
Doç. Dr. Şahin Kök tarafından kaleme alınan bilimsel makale, hayvan taksonomisi alanında dünyanın saygın yayın organlarından biri olan ZOOTAXA dergisinde yayımlandı. ZOOTAXA, yeni tür tanımları ve sistematik çalışmalar konusunda uluslararası düzeyde referans kabul edilen bir dergi olarak biliniyor.
Makalenin ZOOTAXA’da yer alması, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi ve ÇOMÜ Biyoçeşitlilik Uygulama ve Araştırma Merkezi’nin yürüttüğü çalışmaların akademik niteliğini de ortaya koydu. Hakemli süreçten geçen araştırma, metodolojik açıdan titiz bir değerlendirme sonucunda yayıma kabul edildi.
Bu yayınla birlikte Aphis dardanelliensis resmen bilim dünyasına tanıtılmış oldu. Türün tanımı, morfolojik çizimleri ve ayırt edici özellikleri uluslararası veri tabanlarına da işlendi. Böylece yeni böcek türü, küresel ölçekte erişilebilir ve karşılaştırılabilir hale geldi.
Kaz Dağları’nın Biyolojik Zenginliği Bir Kez Daha Kanıtlandı
Kaz Dağları, sahip olduğu mikroklima özellikleri ve bitki çeşitliliği sayesinde çok sayıda canlı türüne ev sahipliği yapıyor. Valeriana alliariifolia gibi belirli bitkilere bağımlı türlerin varlığı, bölgedeki ekolojik dengenin ne kadar hassas ve özgün olduğunu gösteriyor.
Doç. Dr. Şahin Kök’ün öncülüğünde yürütülen bu çalışma, Kaz Dağları’nın yalnızca doğal güzellikleriyle değil, bilimsel değeriyle de öne çıktığını ortaya koydu. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi çatısı altında sürdürülen araştırmaların artarak devam etmesi bekleniyor.
Aphis dardanelliensis keşfi, Türkiye’nin biyolojik çeşitlilik envanterine önemli bir katkı sağlarken, genç araştırmacılar için de yeni çalışma alanlarının kapısını aralıyor. Kaz Dağları’nda sürdürülecek yeni projelerin, farklı bitki ve böcek türleri üzerinde benzer keşiflere zemin hazırlayabileceği ifade ediliyor.
Bilim dünyasında yankı uyandıran bu gelişme, Çanakkale’nin doğal mirasının korunmasının ne kadar kritik olduğunu da bir kez daha hatırlatıyor. Hem Dardanelles’in tarihi mirası hem de Kaz Dağları’nın biyolojik zenginliği, artık Aphis dardanelliensis ismiyle birlikte anılacak.
