Kurşun kalemin en ilkel örneklerine Eski Mısır’da rastlanıyor. Mısırlılar, saz veya papirüs bitkilerinden yaptıkları araçların uç kısmına kurşun dökerek yazı aracı olarak kullanıyordu.
yüzyılda İngiltere’nin Gri Knotts bölgesinde yaşanan büyük bir fırtına sonrası devrilen ağaçların köklerinde siyah, yapışkan bir madde keşfedildi. Bölge halkı bu maddeyi koyunlarını işaretlemek için kullanmaya başladı. Daha sonra bunun grafit olduğu anlaşıldı.
1575 yılında tarihçi Conrad Gesner, kalemin içinde kullanılan maddenin kurşun değil grafit olduğunu ortaya koydu. Buna rağmen “kurşun kalem” ifadesi halk arasında yaygınlığını korudu.
Modern Kurşun Kalemin Temelleri
1560’lı yıllarda İtalya’da marangozluk yapan Simonio ve Lyndiana Bernocotti çifti, mobilyaları işaretlemek amacıyla tahta kılıflı bir kalem geliştirdi. Bu buluş, modern kurşun kalemin temelini atan önemli adımlardan biri olarak görülüyor.
Grafitin ahşap bir gövde içine yerleştirilmesi, kalemin hem daha dayanıklı hem de kullanışlı hale gelmesini sağladı.
Joseph Hardtmuth Kimdir?
Joseph Hardtmuth, 1758 doğumlu Avusturyalı bir mucit ve girişimcidir. 1792 yılında Viyana’da KOH-I-NOOR isimli kırtasiye firmasını kurarak kurşun kalem üretimine başladı.
Hardtmuth, grafit ve balçık karışımına kil ekleyerek kalemin sertlik derecesini ayarlama yöntemini geliştirdi. Bu yöntem sayesinde farklı kullanım alanlarına uygun kalemler üretmek mümkün hale geldi.
1795 yılında modern anlamda seri üretime uygun kurşun kalemleri piyasaya sunarak kalemin yaygınlaşmasında önemli rol oynadı.
Aynı Dönemdeki Diğer Gelişmeler
Joseph Hardtmuth ile aynı dönemde Fransız subay Nicholas Jacques Conté de grafit ve kil oranlarını değiştirerek farklı sertlik derecelerine sahip kalemler üretmeyi başardı. Napolyon döneminde uygulanan ambargo nedeniyle İngiltere’den grafit temin edilememesi, Fransa’da yerli üretim ihtiyacını doğurmuştu.
Bu süreç, kurşun kalemin teknik olarak geliştirilmesinde önemli bir dönüm noktası oldu.
KOH-I-NOOR ve Sertlik Dereceleri
Joseph Hardtmuth’un kurduğu KOH-I-NOOR firması, torunu Friedrich Hardtmuth tarafından büyütüldü. 1889 yılında 17 farklı sertlik derecesine sahip kalemler üretilmeye başlandı.
Günümüzde kurşun kalemlerin sertlik dereceleri şu harflerle ifade ediliyor:
H (Hard): Sert kalemler
B (Black): Daha yumuşak ve koyu yazan kalemler
HB ise orta sertlikte kalem anlamına geliyor ve en yaygın kullanılan tür olarak biliniyor.
Modern Kurşun Kalemin Önemi
Joseph Hardtmuth’un geliştirdiği yöntem, kurşun kalemin standartlaşmasını ve seri üretimini mümkün kıldı. Bugün dünya genelinde kullanılan kurşun kalemler, temel olarak grafit ve kil karışımı prensibine dayanıyor.
Kurşun kalemin mucidi Joseph Hardtmuth, yazı ve çizim araçlarının gelişiminde önemli bir isim olarak tarihe geçti. Onun çalışmaları sayesinde kurşun kalem, eğitimden sanata kadar birçok alanda vazgeçilmez bir araç haline geldi.
