Türkiye’de uzun süredir gündemde olan maden borsası için somut adım atıldı. 2026 yılı bitmeden İstanbul Finans Merkezi çatısı altında hayata geçirilmesi planlanan yapı için düzenleyici süreç başlatıldı. Peki maden borsası gerçek mi, ne satılacak, ne zaman çıkacak, nerede üretilecek? Sektör temsilcilerinden gelen açıklamalar, hem üretici hem yatırımcı açısından yeni bir dönemin kapısını aralıyor.
Maden Borsası Gerçek mi, Türkiye’de Yeni Sistem Nasıl İşleyecek?
Türkiye Madenciler Derneği (TMD) Başkanı Mehmet Yılmaz, maden borsasının kurulması için resmi başvurunun yapıldığını açıkladı. Enerji Piyasaları İşletme AŞ (EPİAŞ) bünyesinden Sermaye Piyasası Kurulu’na (SPK) iletilen başvurunun ardından onay sürecinin başladığı bildirildi.
Planlamaya göre yeni piyasa yapısı, İstanbul Finans Merkezi içinde konumlandırılacak. EPİAŞ’ın enerji piyasalarında uyguladığı şeffaf fiyat mekanizması ve vadeli işlem altyapısı, madencilik tarafında da referans fiyat oluşumuna zemin hazırlayacak. Böylece iç piyasada da uluslararası standartlara yakın bir fiyatlama modeli hedefleniyor.
Türkiye’nin zengin yer altı kaynaklarına rağmen küresel finansman sisteminde hak ettiği değeri bulamadığı sıkça dile getiriliyordu. Yeni borsa modeliyle birlikte fiyatların daha izlenebilir ve karşılaştırılabilir hale gelmesi amaçlanıyor.
Maden Borsasında Ne Satılacak, Hangi Madenler İşlem Görecek?
Kurulması planlanan platformda özellikle stratejik öneme sahip mineraller öne çıkacak. Altın, bakır, bor ve nadir toprak elementleri için referans fiyat oluşturulması hedefleniyor. Bu ürünler hem savunma sanayi hem yüksek teknoloji üretimi açısından kritik kabul ediliyor.
Altın ve bakır zaten küresel piyasalarda yoğun işlem gören emtialar arasında yer alıyor. Bor ise Türkiye’nin rezerv bakımından dünyada güçlü olduğu alanlardan biri. Nadir toprak elementleri ise elektronik, batarya ve savunma teknolojilerinde kullanıldığı için küresel rekabette kilit rol oynuyor.
Maden borsasında bu ürünlerin spot ve vadeli kontratlarla işlem görmesi, üreticinin fiyat riskini yönetmesini kolaylaştıracak. Aynı zamanda yatırımcı için daha öngörülebilir bir piyasa derinliği oluşturulması planlanıyor.
Maden Borsası Ne Zaman Çıkacak, 2026 Takvimi Netleşti mi?
Açıklamalara göre işlemlerin 2026 yılı içinde başlatılması öngörülüyor. SPK onayının ardından teknik ve operasyonel altyapı tamamlanacak. Sürecin 2026 bitmeden devreye alınması hedefleniyor.
Maden borsası fikri daha önce 12. Kalkınma Planı’nda da yer almıştı. Bu nedenle atılan adım, planlı ekonomi hedeflerinin bir parçası olarak değerlendiriliyor. 2026 Cumhurbaşkanlığı Yatırım Programı’nda madencilik sektörünün ulaştırma ile birlikte en yüksek payı alan alanlardan biri olması da dikkat çekiyor.
Sektör temsilcileri, zamanlamanın küresel emtia piyasalarındaki dalgalanmalar açısından kritik olduğuna işaret ediyor. Özellikle enerji dönüşümü ve savunma sanayi yatırımları, stratejik minerallere olan talebi artırıyor.
Maden Borsasında İşlem Görecek Ürünler Nerede Üretilecek?
“Nerede üretilecek?” sorusu, yeni sistemin en çok merak edilen başlıklarından biri. Maden borsasında işlem görecek ürünlerin üretim noktası değişmeyecek. Altın, bakır, bor ve nadir toprak elementleri Türkiye’nin farklı bölgelerindeki ruhsatlı sahalarda çıkarılmaya devam edecek.
Bor rezervleri ağırlıklı olarak Eskişehir, Kütahya ve Balıkesir çevresinde bulunuyor. Bakır üretimi Artvin, Rize ve Elazığ gibi illerde yoğunlaşıyor. Altın madenciliği ise Ege ve İç Anadolu bölgelerinde öne çıkıyor. Nadir toprak elementleri konusunda ise son yıllarda Eskişehir Beylikova sahası dikkat çekiyor.
Yeni borsa yapısı, üretim yerinden ziyade satış ve fiyatlama mekanizmasını düzenleyecek. Böylece yerli üretici, uluslararası piyasalara daha güçlü bir referans fiyatla çıkabilecek.
Madencilik İhracatı ve Küresel İşbirliği Süreci
Türkiye’nin madencilik ihracatı son yıllarda artış gösteriyor. Geçen yıl yüzde 3,4’lük yükselişle 6,2 milyar dolara ulaşıldı. Doğal taş ihracatı 2 milyar doları, metalik cevher ihracatı ise 2,3 milyar doları buldu. Kromda Çin pazarındaki daralmaya rağmen İspanya ve ABD gibi alternatif pazarlarda artış sağlandı.
Kanada ile madencilik ve finansman alanında geliştirilen ilişkiler de dikkat çekiyor. Mart ayında düzenlenecek Prospectors & Developers Association of Canada (PDAC) Madencilik Zirvesi’nde Türkiye’nin aktif rol alması bekleniyor. Maden borsasının devreye girmesiyle uluslararası işbirliklerinin daha kurumsal bir zemine oturacağı ifade ediliyor.
Madenciliğin gayrisafi yurt içi hasıla içindeki payı yaklaşık yüzde 1 seviyesinde olsa da, sektör temsilcileri potansiyelin çok daha yüksek olduğuna dikkat çekiyor. Tarımdan sonra ikinci stratejik sektör olarak tanımlanan madencilikte, yeni piyasa yapısının dengeleri değiştirmesi bekleniyor.
