Beyazıt Öztürk’ün sunumuyla Kanal D ekranlarında yayınlanan Beyaz'la Joker, her bölümde yöneltilen sorularla izleyicileri hem eğlendiriyor hem de düşündürüyor. Programda sorulan genel kültür ve felsefe soruları, yayın sonrası sosyal medyada en çok araştırılan konular arasına giriyor. Son bölümde gündeme gelen “Mantık ve felsefe literatüründe, birbirine benzer iki seçenek arasında karar verememe durumunu ifade eden bu benzetme hangi isimle anılır?” sorusu da büyük merak uyandırdı. İşte doğru cevap ve kavramın arka planı…
Mantık ve felsefe literatüründe birbirine benzer iki seçenek arasında karar verememe durumunu ifade eden benzetme hangi isimle anılır?
Beyaz'la Joker yarışmasında yöneltilen sorunun doğru cevabı: Buridan'ın eşeği.
Şıklar arasında Schrödinger'in kedisi, Buridan'ın eşeği, Platon'un mağara alegorisi ve Sisifos'un kayası yer aldı. Doğru seçenek ise Buridan'ın eşeği oldu.
Bu benzetme, birbirine tamamen eşit ve benzer iki seçenek arasında kalan bir varlığın, karar veremediği için eylemsiz kalmasını anlatır.
Buridan'ın eşeği nedir?
Buridan'ın eşeği, Orta Çağ filozofu Jean Buridan’a atfedilen bir düşünce deneyidir. Hikâyeye göre bir eşek, birbirine eşit uzaklıkta ve eşit miktarda iki saman yığını arasında kalır. Hangisini seçeceğine karar veremediği için açlıktan ölür.
Bu anlatım, özgür irade, akıl ve karar mekanizması üzerine yapılan tartışmalarda sembolik bir örnek olarak kullanılır. Özellikle mantık ve felsefe literatüründe, eşit seçenekler karşısında karar verememe durumunu ifade eder.
Schrödinger'in kedisi, Platon'un mağara alegorisi ve Sisifos'un kayası neden yanlış?
Soruda yer alan diğer şıklar da felsefe ve bilim tarihinde önemli kavramlardır ancak doğru cevap değildir.
Schrödinger'in kedisi, kuantum mekaniğinde olasılık ve gözlem problemini anlatan bir düşünce deneyidir.
Platon'un mağara alegorisi, gerçeklik ve bilgi kavramlarını sorgulayan bir metafordur.
Sisifos'un kayası, mitolojide anlamsız ve sonsuz çabayı temsil eder.
Karar verememe durumunu doğrudan anlatan benzetme ise Buridan'ın eşeğidir
