Kürt dili ve edebiyatı alanında yarım asrı aşan çalışmalarıyla tanınan, modern Kürtçe alfabenin oluşumunda öncü rol üstlenen yazar, dilbilimci ve çevirmen Mehmet Emin Bozarslan 90 yaşında hayatını kaybetti. Uzun yıllar sürgünde yaşamasına rağmen üretmeye devam eden Bozarslan’ın vefatı, edebiyat ve kültür çevrelerinde derin üzüntü yarattı. Peki, Mehmet Emin Bozarslan kimdir, neden öldü, kaç yaşındaydı ve nereliydi? İşte Mehmet Emin Bozarslan’ın yaşamı ve eserleriyle ilgili merak edilenler.
Mehmet Emin Bozarslan kimdir?
Mehmet Emin Bozarslan, modern Kürtçenin yazılı ve akademik temellerinin atılmasında belirleyici rol oynayan isimler arasında yer aldı. Yazar, dilbilimci, çevirmen ve editör kimliğiyle tanınan Bozarslan, Kürtçenin Latin alfabesiyle standartlaşması sürecine yaptığı katkılarla öne çıktı. Sadece dil çalışmalarıyla değil; sosyoloji, siyaset, tarih ve folklor alanlarında kaleme aldığı eserlerle de geniş bir entelektüel miras bıraktı.
1934 yılında Diyarbakır’ın Lice ilçesinde dünyaya gelen Mehmet Emin Bozarslan, geleneksel medrese eğitimi aldı. Resmî eğitim olanaklarına erişimi sınırlı olmasına rağmen, Türkçe’yi ve okuma-yazmayı tamamen kendi çabasıyla öğrendi. Bu öz disiplinli öğrenme süreci, ilerleyen yıllarda ortaya koyduğu akademik ve kültürel üretimin temelini oluşturdu.
Mehmet Emin Bozarslan’ın hayatı ve akademik çalışmaları
Mehmet Emin Bozarslan, 1956 yılında dışarıdan girdiği sınavlarla müftü oldu. Ancak Kürt kimliği, dili ve toplumsal meseleler üzerine yazdığı eleştirel metinler nedeniyle görevinden iki kez uzaklaştırıldı. 1968 yılında yayımladığı “Alfabê” adlı eseri, Türkiye’de Latin harfleriyle basılan ilk Kürtçe alfabe olarak tarihe geçti. Eser yayımlandığı gün toplatıldı ve Bozarslan “bölücülük” suçlamasıyla tutuklandı.
1971 muhtırasının ardından yeniden cezaevine giren Mehmet Emin Bozarslan, 1974 yılına kadar tutuklu kaldı. Baskılar ve yargı süreçlerinin devam etmesi üzerine 1979 yılında İsveç’e iltica etti. Yaşamının geri kalanını sürgünde geçiren Bozarslan, İsveç’te de akademik ve kültürel üretimini sürdürdü.
Mehmet Emin Bozarslan neden öldü?
Mehmet Emin Bozarslan, yaklaşık 45 yıldır yaşadığı İsveç’in Uppsala kentinde hayatını kaybetti. Kamuoyuna yansıyan bilgilere göre, Mehmet Emin Bozarslan’ın ölüm nedeni doğal nedenler olarak açıklandı. İleri yaşına rağmen çalışmalarını sürdüren Bozarslan, yaşamının son dönemini de yazı ve araştırmalarına adadı.
Mehmet Emin Bozarslan kaç yaşındaydı?
1934 doğumlu olan Mehmet Emin Bozarslan, 2026 yılında hayatını kaybettiğinde 90 yaşındaydı. Uzun ömrü boyunca Kürt dili ve kültürü alanında kalıcı eserler üretmeye devam etti.
Mehmet Emin Bozarslan nereli?
Mehmet Emin Bozarslan, Diyarbakır’ın Lice ilçesinde doğdu. Doğduğu coğrafyanın tarihsel, kültürel ve toplumsal yapısı, onun düşünsel dünyasını derinden etkiledi. Bölgenin sosyal ve ekonomik sorunlarını ele aldığı “Doğu’nun Sorunları” adlı eseri, erken dönem sosyolojik çalışmalar arasında önemli bir yere sahip oldu.
Mehmet Emin Bozarslan ne iş yapıyordu?
Mehmet Emin Bozarslan; yazar, dilbilimci, çevirmen ve editör olarak çok yönlü bir mesleki kimliğe sahipti. Kürt dili üzerine yaptığı alfabe ve sözlük çalışmaları, alanın temel başvuru kaynakları arasında yer aldı.
Dilbilim ve sözlük çalışmaları
Alfabê (1968): Türkiye’de Latin harfleriyle basılan ilk Kürtçe alfabe
Kürtçe–Türkçe Sözlük (1978): Alanındaki en kapsamlı çalışmalardan biri
Sosyolojik ve siyasal incelemeler
İslamiyet Açısından Şeyhlik-Ağalık (1964)
Doğu’nun Sorunları (1966)
Hilafet ve Ümmetçilik Sorunu (1967)
Klasik eser çevirileri ve Latinize yayınlar
Mem û Zîn (Ahmed-i Hani)
Şerefname (Şeref Han)
Jîn Dergisi ve Kurdistan Gazetesi (5 cilt)
Mervani Kürtleri Tarihi
Çocuk edebiyatı ve folklor
Meyro, Mîr Zoro, Gurê Bilûrvan, Kêz Xatûn, Pepûk
Melayê Meşhûr
Kemal Paşa Weledê Kê Ye?
Mehmet Emin Bozarslan, geride bıraktığı eserlerle Kürt dili ve edebiyatı alanında kalıcı bir iz bırakarak hafızalarda yerini aldı.
