Vücudun yapı taşı olan proteinin eksikliği kadar fazlası da ciddi sorunları beraberinde getiriyor. Prof. Dr. Akyüz, protein alımında hayvansal ve bitkisel kaynaklar arasında denge kurulması gerektiğinin altını çiziyor. Sadece hayvansal protein kaynaklarına (kırmızı et, tavuk, balık vb.) yönelmenin kalp damar hastalıkları, mide ve kolon kanseri riskini artırdığı ifade ediliyor. Ayrıca tek tip hayvansal beslenme lif tüketimini azalttığı için bağırsak sağlığını ve bağışıklık sistemini de olumsuz etkiliyor.
Böbrek ve Karaciğer Üzerindeki Gizli Yük
Proteinler vücutta işlenirken en çok eforu karaciğer ve böbrekler sarf ediyor. Özellikle altta yatan bir böbrek rahatsızlığı olan kişilerde aşırı protein alımı organın yükünü artırarak durumu kötüleştiriyor. Karaciğerde metabolize olan proteinlerin aşırı tüketilmesi, organın yorulmasına ve mevcut hastalık risklerinin tetiklenmesine neden oluyor.
Günlük İhtiyaç Sandığınızdan Daha Az Olabilir
Peki, gerçekten ne kadar proteine ihtiyacımız var? Prof. Dr. Akyüz, sağlıklı bir yetişkin için şu formülü öneriyor:
Yetişkinler için: Kilogram başına günlük 1.2 - 1.6 gram.
Çocuklar için: Büyüme çağında kilogram başına 2 - 2.5 gram.
İstisnalar: Sporcular ve belirli hastalık durumlarında bu miktarlar değişkenlik göstererek artabiliyor.
Proteinli Ürünler ve Tozlar Masum Mu?
Market raflarını süsleyen proteinli yoğurtlar, barlar ve içecekler özellikle spor yapanlar için cezbedici olsa da her zaman gerekli değil. Eğer günlük protein ihtiyacı doğal besinlerle karşılanıyorsa, bu ürünlerin ekstra olarak tüketilmemesi gerektiği belirtiliyor. Özellikle protein tozu kullanımı konusunda dikkatli olunması ve besinsel alım yeterliyse takviyeye başvurulmaması öneriliyor.
Kimler "Kırmızı Alarm" Vermeli?
Aşırı protein tüketimine karşı özellikle dikkat etmesi gereken risk grupları şunlardır:
Karaciğer Hastaları: Protein metabolizması bozulan hastalarda amonyak birikimine ve bilinç değişikliklerine yol açabilir.
Gut Hastaları: Hayvansal protein tüketimi ürik asidi artırarak ağrılı atakları tetikleyebilir.
Yaşlılar: Protein önemli olsa da böbrek fonksiyonları ve su tüketimi dengesine göre kısıtlı tüketilmelidir.
