SANKO Üniversitesi Hastanesi bünyesinde görev yapan Uzm. Psikolog Gizem Başkılıç Turan, çocuk gelişiminde kritik bir eşik olan "riskli çocuk" tanımının toplum nezdinde yanlış anlaşıldığını ifade etti. Çocukların sağlıklı gelişiminin sadece ebeveynlerin değil, tüm toplumun ortak sorumluluğu olduğunun altını çizen Turan, bu çocukların "doğuştan tehlikeli" değil, gelişim sürecindeki çevresel ve biyolojik faktörlerin mağduru olduğunu belirtti.
Etiketlemek Yerine Anlamaya Odaklanın
Riskli çocuk kavramının genellikle yanlış yorumlandığını kaydeden Uzm. Psikolog Turan, bu durumun bir karakter özelliği değil, bir sonuç olduğunu vurguladı. Turan, "Riskli çocuk, doğuştan tehlikeli olan değil; gelişim sürecinde biyolojik, psikolojik ve çevresel faktörlerin etkisiyle duygusal ve davranışsal zorluk yaşama ihtimali artmış çocuğu ifade eder. Çocukların sergilediği davranışlar, çoğu zaman yaşadıkları duygusal birikimlerin dışa vurumudur" dedi.
Öfke Patlaması da Sessizlik de Bir Belirti Olabilir
Riskli çocukların her zaman saldırgan tavırlar sergilemeyebileceğini belirten Turan, belirtilerin çocuktan çocuğa farklılık gösterdiğini ifade etti. Bazı çocukların kurallara karşı gelme ve öfke eğilimiyle öne çıktığını, bazılarının ise tam aksine "görünmez" kalarak içe kapandığını söyleyen uzman isim, "Ortak payda, bu çocukların duygularını yönetememesi ve sağlıklı baş etme mekanizmalarının gelişmemiş olmasıdır" uyarısında bulundu.
Ebeveynler İçin Kırmızı Alarm: Bu Değişimlere Dikkat!
Öğretmen ve ebeveynlerin erken farkındalık konusunda uyanık olması gerektiğini belirten Turan, ciddiye alınması gereken sinyalleri şöyle sıraladı:
Hızlı ve anlamsız davranış değişiklikleri,
Akademik başarıda ani düşüş ve okuldan kaçma isteği,
Arkadaş ilişkilerinin bozulması ve sürekli kural ihlali,
Şiddet içerikli söylemler veya kendine zarar verme eğilimi.
Turan, bu durumların temelinde aile içi çatışmalar, ihmal, akran zorbalığı ve kontrolsüz dijital içerik tüketimi gibi çok boyutlu nedenlerin yatabileceğini ekledi.
Bütüncül Değerlendirme ve Profesyonel Destek Şart
Riskli çocuklarda sıklıkla DEHB, davranış bozukluğu veya travma sonrası stres belirtilerinin görülebileceğini ifade eden Turan, çözümün sadece tanı koymaktan geçmediğini belirtti. Sürecin bir çocuk ve ergen psikiyatristi ile koordineli bir şekilde, bütüncül bir bakış açısıyla yönetilmesi gerektiğini vurguladı.
Yargılamak Yerine "Ne Yaşıyor?" Diye Sorun
Tedavi sürecinde en güçlü koruyucu faktörün "aile ile iş birliği" olduğunu söyleyen Uzm. Psikolog Gizem Başkılıç Turan, şu tavsiyelerle sözlerini tamamladı: "Çocuğa 'Neden böyle yapıyorsun?' diye yüklenmek yerine, 'Bu çocuk ne yaşıyor?' sorusunu sormak gerekir. Sınır koyarken duygusal desteği eksik etmemek ve güvenli bir bağ kurmak kritik önemdedir. Erken müdahale, riskli davranışların kalıcı hale gelmesini önler. Toplum olarak görevimiz bu çocukları dışlamak değil, onlara doğru destekle ulaşmaktır."
