Öğretmenlerin aktardığına göre bazı çocuklar, kitap sayfalarını çevirmek yerine ekrana dokunur gibi kaydırmaya çalışıyor. Bu durum, sadece eğitimcileri değil, çocuk gelişimi uzmanlarını da alarma geçirmiş durumda.
Araştırma Ne Diyor?
İngiltere merkezli yardım kuruluşu Kindred Squared tarafından yapılan ve yaklaşık 1.000 öğretmenin katıldığı ankete göre:
- Resepsiyon (okul öncesi) sınıfındaki çocukların %28’i kitabın nasıl kullanılacağını bilmiyor
- Çocukların bir kısmı sayfaları çevirmek yerine dokunmatik ekran refleksi gösteriyor
- Öğretmenlerin yaklaşık %25’i, öğrencilerin tuvalet alışkanlığının ve kendi başına yemek yeme becerisinin de gelişmediğini söylüyor
Araştırmacılar özellikle şunu vurguluyor:
Bu durum okuma yazma bilmekle ilgili değil, kitapla fiziksel ve zihinsel bağ kurabilme becerisiyle ilgili.
Ekranlar Çocuk Gelişimini Nasıl Etkiliyor?
Uzmanlara göre bu tablo, erken yaşta yoğun ekran maruziyetinin bir sonucu. Akıllı telefonlar ve tabletler, çocukların dünyasında kitapların yerini giderek daha erken yaşta almaya başladı.
Bilimsel çalışmalar ise bu durumun sonuçlarını net biçimde ortaya koyuyor:
- Uzun süreli ekran kullanımı ile DEHB (ADHD) arasında güçlü bir ilişki bulunuyor
- 4 yaş altı çocuklarda yoğun ekran süresi, dil gelişimi, sosyal beceriler ve ince motor becerilerde gerilikle bağlantılı
- Dokunmatik ekranlara erken yaşta maruz kalan çocuklarda duygu düzenleme sorunları daha sık görülüyor
- Daha küçük yaşta akıllı telefonla tanışan çocuklarda ilerleyen yıllarda obezite, uyku bozukluğu ve depresyon riski artıyor
Bu bulgular, “iPad nesli” olarak adlandırılan yeni kuşağın neden farklı zorluklarla karşı karşıya olduğunu açıklıyor.
Yapay Zeka Yeni Bir Risk Alanı mı?
Tartışmalar yalnızca ekran süresiyle sınırlı değil.
Okullara girmeye başlayan yapay zeka destekli uygulamalar, çocuklar için yeni bir bağımlılık alanı yaratabilir.
Bazı ebeveynlerin çocuklarını saatlerce yapay zeka sohbet botlarıyla oyaladığı, hatta çocukların bu sistemlerle duygusal bağ kurmaya başladığı belirtiliyor. Uzmanlar, bu durumun sosyal gelişim üzerinde uzun vadeli etkiler yaratabileceği konusunda uyarıyor.
Okullarda Yasak, Evde Serbest mi?
Artan endişeler nedeniyle bazı okullar akıllı telefonları tamamen yasaklama yoluna gitti. Öğretmenler, bu kararların okul ortamındaki ruh halini ve dikkati olumlu etkilediğini söylüyor.
Ancak asıl sorun okul dışında başlıyor.
Araştırmalar, evdeki kontrolsüz ekran kullanımının okulda atılan adımları büyük ölçüde etkisiz hale getirdiğini gösteriyor.
Uzmanlardan Ebeveynlere Net Mesaj
Çocuk gelişimi uzmanları şu noktada birleşiyor:
- Kitap, çocuk için sadece bir okuma aracı değil; dokunma, keşfetme ve odaklanma deneyimi
- Ekranlar erken yaşta bu deneyimin yerini aldığında, çocukların dünyayı algılama biçimi değişiyor
- Sağlıklı bir denge kurulmadığında, bu değişimin bedeli ilerleyen yıllarda ağır olabiliyor
