Ramazan ayının yaklaşmasıyla birlikte Kütahya’da asırlık bir gelenek yeniden canlandı. 1898 yılında dönemin Kütahya Valisi Fuat Paşa için hazırlanan ve paşanın beğenisi üzerine “Paşa helvası” adını alan özel tatlı, 128 yıllık geçmişiyle yeniden tezgâhlardaki yerini aldı.
Yalnızca Ramazan ayında üretilmesiyle bilinen Paşa helvası, iftar sofralarının vazgeçilmezleri arasında gösteriliyor. Peki Paşa helvası nedir, neden sadece Ramazan ayında yapılıyor ve Fuat Paşa ile bağlantısı ne?
Paşa helvası nedir, Kütahya’ya nasıl özgü bir lezzet haline geldi?
Paşa helvası, Kütahya’nın en önemli yöresel tatlılarından biri olarak biliniyor. Halk arasında “Bitli helva” olarak da anılan bu lezzet, sade içeriği ve geleneksel üretim yöntemiyle dikkat çekiyor.
Üretici Rıza Helvacıoğlu, tatlının geçmişten bugüne aynı usulle hazırlandığını belirtiyor. İçeriğinde yalnızca susam, tahin ve şeker bulunan Paşa helvası, katkı maddesi içermemesiyle öne çıkıyor.
Ramazan ayı ile özdeşleşen bu tatlı, özellikle iftar sonrası çay eşliğinde tüketiliyor. Kütahyalılar için Paşa helvası, sadece bir tatlı değil; aynı zamanda kültürel bir miras anlamı taşıyor.
Neden sadece Ramazan ayında yapılıyor?
Paşa helvasının en dikkat çeken özelliği, yıl boyunca değil yalnızca Ramazan ayında üretilmesi. Bu durum, tatlıyı daha özel ve beklenen bir lezzet haline getiriyor.
Rıza Helvacıoğlu, bu geleneğin uzun yıllardır sürdürüldüğünü ifade ederek, “Bu tatlının geleneksel olmasının nedeni sadece Ramazan ayında üretilmesidir. Nasıl susamlı helva Ramazan’da yapılıyorsa, bu da Ramazan ayına özgü Kütahya helvasıdır” diyor.
Ramazan dışında ise özellikle gurbetçiler için sınırlı üretim yapılabiliyor. Ancak esas üretim dönemi, her yıl olduğu gibi yine Ramazan ayı.
1898’de Kütahya Valisi Fuat Paşa için yapıldı
Paşa helvasının ismi, 1898 yılına uzanan bir hikâyeye dayanıyor. Helvacıoğlu ailesinin büyüklerinden Mustafa Usta, dönemin Kütahya Valisi Fuat Paşa için bu helvayı hazırladı.
Hazırlanan tatlı, Fuat Paşa’nın büyük beğenisini kazandı. Bu beğeni üzerine helvaya “Paşa helvası” adı verildi. Aileye de Helvacıoğlu soyadının bu süreçte verildiği belirtiliyor.
Bu hikâye, tatlının yalnızca lezzetiyle değil, tarihiyle de öne çıkmasını sağlıyor.
Paşa helvası ile Paşa lokumu karıştırılıyor
Bazı müşterilerin Paşa helvasını Paşa lokumu ile karıştırdığı ifade ediliyor. Ancak iki ürün tamamen farklı içerik ve yapıya sahip.
Paşa helvası, susam, tahin ve şekerle hazırlanırken; lokumdan farklı olarak lifli ve gevrek bir yapıya sahip. Üretimde en önemli unsur ise mevsim şartları.
Helvacıoğlu, hava sıcak olduğunda helvanın daha sert, soğuk havalarda ise daha yumuşak olması gerektiğini belirtiyor. Bu özellik, Paşa helvasını diğer helva türlerinden ayıran temel unsurlar arasında yer alıyor.
128 yıllık gelenek bugün de sürüyor
Yaklaşık 128 yıllık geçmişe sahip Paşa helvası, bugün de Ramazan ayında Kütahyalıların ve kente gelen ziyaretçilerin en çok tercih ettiği tatlılardan biri olmaya devam ediyor.
Tarihi tarif ve üretim yöntemi korunarak hazırlanan lezzetin kilosunun 340 TL’den satışa sunulduğu belirtiliyor.
Paşa helvası nedir ve neden sadece Ramazan ayında yapılıyor soruları, bu asırlık lezzetin her yıl yeniden gündeme gelmesine neden oluyor. Kütahya’nın kültürel mirası olarak görülen bu tatlı, hem hikâyesi hem de kendine özgü tadıyla iftar sofralarındaki yerini koruyor.
