İran’da 1979 yılında gerçekleşen İslam Devrimi sonrasında monarşinin sona ermesiyle birlikte Pehlevi hanedanının siyasi etkisi büyük ölçüde sona erdi. Ancak devrik İran Şahı Muhammed Rıza Pehlevi’nin oğlu olan Rıza Pehlevi, sürgündeki yaşamına rağmen uluslararası siyasette zaman zaman gündeme gelen isimlerden biri olmaya devam ediyor. Özellikle İran’daki rejim karşıtı çevrelerin zaman zaman dile getirdiği monarşi tartışmaları, Pehlevi ailesini yeniden gündeme taşıyor.
Rıza Pehlevi’nin hayatı, ailesi, kökeni ve İran siyasetindeki rolü son yıllarda internet aramalarında sıkça araştırılan konular arasında yer alıyor.
Rıza Pehlevi kimdir, hayatı ve siyasi geçmişi
Rıza Pehlevi, İran’ın son Şahı olarak bilinen Muhammed Rıza Pehlevi’nin en büyük oğludur. 31 Ekim 1960 tarihinde İran’ın başkenti Tahran’da dünyaya geldi. İran monarşisinin veliaht prensi olarak yetiştirilen Pehlevi, genç yaşta ülkenin gelecekteki hükümdarı olarak görülüyordu.
Ancak 1979 yılında İran’da gerçekleşen İslam Devrimi monarşi yönetimini sona erdirdi. Devrimin ardından Şah ailesi ülkeyi terk etmek zorunda kaldı ve Pehlevi ailesinin siyasi iktidarı tamamen sona erdi.
Bu süreçten sonra Rıza Pehlevi hayatını sürgünde geçirmeye başladı. Eğitimini ABD’de sürdüren Pehlevi, Massachusetts’te bulunan Williams College’da siyaset bilimi eğitimi aldı. Zaman zaman İran’daki siyasi gelişmeler hakkında açıklamalar yapan Pehlevi, kendisini İran’da demokrasi ve özgürlük savunucusu olarak tanımlayan muhalif bir figür olarak öne çıkmaktadır.
Rıza Pehlevi KÖKENİ NE, aslen nereli?
Rıza Pehlevi’nin kökeni zaman zaman merak konusu olmaktadır. Pehlevi ailesi İran kökenlidir ve İran’ın modern tarihindeki önemli hanedanlardan biri olarak bilinir.
Pehlevi hanedanının kurucusu olan Rıza Şah Pehlevi, İran’ın kuzeyinde yer alan Mazenderan bölgesinde doğmuştur. Bu nedenle Pehlevi ailesinin kökeni İran’a dayanmaktadır.
Bazı tarihçiler Pehlevi ailesinin kökeninde Kafkasya ve Azerbaycan bölgesiyle bağlantılı etnik geçmişler olabileceğini ifade etse de Rıza Pehlevi resmî olarak İranlıdır. Bu nedenle Rıza Pehlevi’nin Türk olduğu yönünde kesin bir tarihsel veri bulunmamaktadır.
Rıza Pehlevi’nin oğlu kimdir?
Rıza Pehlevi’nin üç çocuğu bulunmaktadır ve hepsi kızdır. Bu nedenle Pehlevi ailesinin erkek varisi bulunmamaktadır.
Rıza Pehlevi’nin çocukları şunlardır:
Nur Pehlevi (1992 doğumlu)
İman Pehlevi (1993 doğumlu)
Farah Pehlevi (2004 doğumlu)
Bu nedenle “Rıza Pehlevi’nin oğlu kimdir?” sorusu sıkça araştırılsa da Pehlevi’nin erkek çocuğu bulunmamaktadır.
Muhammed Rıza Pehlevi kimdir? İran’ın son Şahı
Muhammed Rıza Pehlevi, İran’ın son hükümdarı olarak bilinen Şah’tır. 1941 yılında İran tahtına çıktı ve 1979 yılına kadar ülkeyi yönetti.
Babası Rıza Şah Pehlevi’nin ardından tahta geçen Muhammed Rıza Pehlevi, özellikle Batı yanlısı modernleşme politikalarıyla tanınmıştır. “Beyaz Devrim” olarak adlandırılan reform programı kapsamında İran’da ekonomik ve sosyal dönüşüm hedeflenmiştir.
Ancak bu politikalar toplumun bazı kesimlerinde büyük tepkiye yol açtı. 1970’li yılların sonunda artan protestolar ve siyasi krizler İran İslam Devrimi’ne zemin hazırladı.
1979 yılında Ayetullah Humeyni liderliğindeki devrim sonucunda monarşi devrildi ve İran İslam Cumhuriyeti kuruldu. Muhammed Rıza Pehlevi ise devrimden sonra ülkeyi terk ederek sürgün hayatı yaşamaya başladı.
Rıza Pehlevi’nin lakabı ne? “Baby King” tartışması
Rıza Pehlevi hakkında ortaya atılan bazı iddialar özellikle 1980’li yıllarda Batılı istihbarat çevreleriyle ilgili tartışmalarla gündeme geldi. Gazeteci Kenneth R. Timmerman’ın yazdığı Countdown to Crisis adlı kitapta, İran’daki devrim sonrası dönemde bazı çevrelerin Pehlevi’yi potansiyel siyasi lider olarak değerlendirdiği ileri sürüldü.
Kitapta yer alan iddialara göre bazı Batılı çevreler İran’da rejim karşıtı bir hareket oluşturma ihtimalini tartışıyordu. Bu süreçte Pehlevi’nin İran ordusu içindeki bazı unsurları harekete geçirebilecek bir figür olarak değerlendirildiği öne sürüldü.
Ancak bu planların hiçbir zaman hayata geçirilmediği belirtilmektedir. İddialara göre bu süreçte bazı CIA görevlilerinin Pehlevi için alaycı biçimde “Baby King” (Bebek Kral) lakabını kullandığı da ileri sürülmüştür.
Rıza Pehlevi bugün nerede yaşıyor?
Rıza Pehlevi uzun yıllardır ABD’de yaşamaktadır. Özellikle Virginia eyaletinde yaşadığı bilinmektedir. İran’daki siyasi gelişmelerle ilgili zaman zaman açıklamalar yapan Pehlevi, sürgündeki İranlı muhalif gruplar arasında sembolik bir figür olarak görülmektedir.
Monarşinin yeniden kurulması fikri İran içinde güçlü bir siyasi hareket haline gelmemiş olsa da Pehlevi hanedanı zaman zaman İran siyaseti tartışmalarında gündeme gelmeye devam etmektedir.
