Kur’an’daki diğer tüm sureler Besmele ile başlarken, Tevbe Suresi bu yönüyle istisna kabul ediliyor. İslam alimlerine göre bunun en önemli nedenlerinden biri surenin içeriğiyle ilgilidir.
Besmele; Allah’ın rahmetini, merhametini ve koruyuculuğunu ifade eden bir başlangıç cümlesidir. Oysa Tevbe Suresi’nin ilk ayetleri, müşriklere ve anlaşmalarını bozan topluluklara yönelik bir uyarı ve kesin bir bildiri niteliği taşır. Sure, Allah ve Resulü tarafından yapılan bir “berâet” yani ilişik kesme ilanıyla başlar. Bu sert ve kesin üslup nedeniyle surenin başına rahmet ifadesi olan Besmele’nin konulmadığı yönünde görüşler bulunmaktadır.
Enfal Suresi ile Bağlantısı Nedir?
Tevbe Suresi’nin başında Besmele bulunmamasına dair bir diğer yorum ise Enfal Suresi ile olan bağlantısına dayanır. Bazı rivayetlere göre Tevbe Suresi, Enfal Suresi’nin devamı niteliğinde değerlendirilmiştir.
Her iki sure de savaş hukuku, cihad, devletler arası ilişkiler ve antlaşmalar gibi benzer konuları ele alır. İçerik bakımından birbirine yakın olan bu iki surenin arasına Besmele konulmadığına dair rivayetler, Tevbe Suresi’nin Besmelesiz başlamasının sebeplerinden biri olarak gösterilir. Ancak mushaf tertibinde Tevbe Suresi ayrı bir sure olarak yer almakta ve başında Besmele bulunmamaktadır.
Vahiy Kaynaklı Bir Durum Mu?
İslam inancına göre Kur’an-ı Kerim’in sure sıralaması ve sure başlarındaki Besmelelerin varlığı vahye dayalıdır. Rivayetlerde, Cebrail’in (a.s.) Tevbe Suresi’ni Peygamber Efendimiz’e (s.a.v.) başında Besmele olmadan getirdiği ifade edilir.
Bu nedenle Tevbe Suresi’nin başında Besmele yer almaması, beşerî bir tercih değil ilahî takdir olarak kabul edilir. Mushaf haline getirilirken de sahabiler, sureyi Besmelesiz şekilde kayda geçirmiştir. Bu durum, İslam alimleri tarafından genel kabul görmüştür.
Tevbe Suresi’nde Besmele Çekilir mi?
En çok merak edilen sorulardan biri de Tevbe Suresi okunurken Besmele çekilip çekilmeyeceğidir. Genel kabul gören görüşe göre, sureye başlarken Besmele okunmaz. Bunun yerine “Eûzübillâhimineşşeytânirracîm” denilerek kıraate başlanır.
Ancak Tevbe Suresi’nin herhangi bir ayetinden okumaya başlanacaksa, Besmele çekilmesinde dini açıdan bir sakınca bulunmadığı ifade edilir. Yani yasaklayıcı bir hüküm söz konusu değildir; mesele daha çok usul ve gelenekle ilgilidir.
Özetle, Tevbe Suresi’nin başında Besmele yer almaması Kur’an’ın vahiy düzenine dayalı bir özelliğidir. Sureyi baştan okurken Besmele çekilmez, fakat ayet aralarından okumaya başlanırsa Besmele getirmek mümkündür. Bu yönüyle Tevbe Suresi, Kur’an-ı Kerim içinde özel bir konuma sahiptir.
