Türkiye’nin önde gelen şirketlerinden biri olan Türkiye Petrol Rafinerileri (TÜPRAŞ), uzun yıllardır hem enerji sektöründe hem de ekonomi gündeminde sıkça yer alıyor. 1983 yılında kurulan şirket, devlet döneminden başlayıp özelleştirme süreciyle bugün Koç Holding çatısı altında faaliyet gösteriyor. TÜPRAŞ kimin sorusu, yatırımcılar ve meraklı vatandaşlar tarafından en çok araştırılan konular arasında bulunuyor.
TÜPRAŞ Kimin ve Ortaklık Yapısı
TÜPRAŞ’ın ana ortağı Koç Holding A.Ş.’dir. Bunun yanı sıra şirketin diğer hissedarları Aygaz ve Opet olarak sıralanıyor. Resmî verilere göre TÜPRAŞ ortaklık yapısı şu şekildedir:
Koç Holding: %77
Aygaz: %20
Opet: %3
TÜPRAŞ, 28 Mayıs 1991 tarihinde ilk kez halka arz edilmiş ve %2,5 oranında hisse Borsa İstanbul’da işlem görmeye başlamıştır. 1999’da halka açılan oran %3,58’e yükselmiş, zamanla ihaleler ve hissedar değişiklikleri ile Koç-Shell ortaklığı yönetimi devralmıştır. 2013 yılında Koç Holding, Shell’in sahip olduğu %2 hisseyi de satın alarak TÜPRAŞ’ın büyük hissedarı hâline gelmiştir.
TÜPRAŞ Yerli Mi?
TÜPRAŞ’ın ana hissedarı Koç Holding, Türkiye’nin en köklü yerli şirketlerinden biridir. Ayrıca Aygaz, Koç Topluluğu’nun enerji sektöründeki önemli şirketlerinden biri olup Türkiye’nin en büyük 10 sanayi kuruluşu arasında yer alır. Opet ise Öztürk Group tarafından kurulmuş ve 2002 yılında Koç Holding ile ortaklık yapmıştır. Bu nedenle TÜPRAŞ’ın hisselerinin çoğu yerli sermayeye aittir ve şirket tamamen yerli bir firma olarak değerlendirilmektedir.
TÜPRAŞ’ın Tarihi ve Kuruluş Süreci
TÜPRAŞ, 20 Mayıs 1983 tarihinde Türkiye Petrol Kurumu (PETKUR) ile birlikte kamu iktisadî teşebbüsü olarak faaliyete başladı. Batman, İzmir, İzmit ve Kırıkkale’deki dört petrol rafinerisi birleştirilerek tek çatı altında toplandı. 1983’te Enerji Bakanlığı’na bağlanan TÜPRAŞ, yarı-özel bir şirket olarak yönetilmeye başladı.
1990 yılında özelleştirme süreci resmen başlatıldı ve 2006 yılında Koç-Shell ortaklığı ile yönetim devredildi. Bu süreç, TÜPRAŞ’ı kamudan özel sektöre taşıyarak enerji piyasasında önemli bir aktör hâline getirdi.
TÜPRAŞ Ne Üretiyor?
TÜPRAŞ, Türkiye’nin en büyük petrol rafinerisi olarak birçok akaryakıt ve petrol türevi ürünü üretiyor. Ürün yelpazesi arasında şunlar bulunuyor:
Benzin ve motorin
Bitüm ve fuel oil
Jet yakıtı
Gaz yağı ve LPG
Motor yağları
S&P Global Platts’ın raporuna göre TÜPRAŞ, dünya genelindeki en büyük 250 enerji şirketi arasında yer almakta ve son yıllarda ilk 100’e girmeyi başarmıştır.
TÜPRAŞ ve Borsa İstanbul
TÜPRAŞ hisseleri, Borsa İstanbul’da (BİST) işlem görmektedir ve işlem hacmi yüksek popüler hisseler arasında yer alır. Yatırımcılar için güvenli ve güçlü bir şirket olarak değerlendirilen TÜPRAŞ, enerji sektöründe Türkiye’nin öncü kuruluşlarından biridir.
Genel Müdür ve Yönetim
TÜPRAŞ’ın genel müdür koltuğunda uzun süredir İbrahim Yelmenoğlu görev yapmaktadır. Şirketin yönetim yapısı ve hissedarları ile birlikte stratejik kararlar alınmakta, Türkiye’nin enerji güvenliğine katkı sağlanmaktadır.
