Türk Silahlı Kuvvetleri kökenli bir subay olan Turan Çağlar, askeri kariyeri, darbe süreçlerindeki rolü ve daha sonra ortaya atılan casusluk iddialarıyla Türkiye’nin yakın tarihinde sıkça anılan isimlerden biri oldu. Barış Manço’nun kayınpederi olmasıyla da bilinen Çağlar, 1983 yılında ABD adına casusluk yaptığı iddiasıyla Milli İstihbarat Teşkilatı tarafından yakalandı. Hakkındaki soruşturma ve cezaevi süreci kamuoyunda uzun süre tartışıldı. Turan Çağlar, tutuklu bulunduğu sırada cezaevinde geçirdiği kalp krizi sonucu hayatını kaybetti.
Turan Çağlar kimdir, nereli?
Turan Çağlar, 1942 yılında Kara Harp Okulu’ndan mezun oldu ve Türk Silahlı Kuvvetleri’nde Hava Muhabere sınıfında görev yaptı. Manastırlı bir aileye mensup olduğu bilinen Çağlar, askerlik kariyeri boyunca çeşitli görevlerde bulundu ve zamanla kurmay albay rütbesine kadar yükseldi.
Askeri kariyeri boyunca özellikle Türkiye’de yaşanan siyasi ve askeri gelişmelerin yoğun olduğu bir dönemde görev yapan Çağlar, Türk Silahlı Kuvvetleri içinde etkin görevler üstlenen subaylar arasında yer aldı.
Turan Çağlar hangi darbelerde yer aldı?
Turan Çağlar’ın adı ilk olarak 27 Mayıs 1960 askeri darbesi sırasında gündeme geldi. Darbeye katılan subaylar arasında bulunan Çağlar, darbenin ardından İstanbul Radyoevi Müdürlüğü görevine getirildi. Bu görev, darbe sonrası dönemde kamuoyuna yapılan yayınların yönetimi açısından oldukça kritik bir konum olarak görülüyordu.
1961 yılında yapılan genel seçimlerde Adalet Partisi ve Yeni Türkiye Partisi’nin seçimlerden başarıyla çıkması, ordu içindeki bazı grupların yeniden müdahale planları hazırlamasına neden oldu. Bu süreçte hazırlanan ve “21 Ekim Protokolü” olarak bilinen belgeyi imzalayan 38 subay arasında Turan Çağlar da bulunuyordu.
Çağlar’ın adı ayrıca Talat Aydemir’in 1962 ve 1963 yıllarında gerçekleştirdiği darbe girişimleri sırasında da anıldı. Bu girişimlerin ardından birçok subayla birlikte yargılanan Çağlar, askeri ve siyasi süreçlerde tartışmalı bir figür haline geldi.
Turan Çağlar emekli olduktan sonra ne yaptı?
1965 yılında emekli olan Turan Çağlar, askerlik sonrası dönemde iş dünyasında çeşitli görevlerde bulundu. Emekliliğinin ardından Milli İstihbarat Teşkilatı ile temas kurduğu ve “görüş liderliği” olarak tanımlanan bir pozisyonda MİT ile iletişim halinde olduğu belirtiliyor.
Bu süreçte iş dünyasıyla da ilişkiler kuran Çağlar, İstanbul’daki Odalar Birliği Özel Sektör Enformasyon Bürosu’nda görev aldı. Daha sonra Sabancı Holding’de çalıştı ve Akbank’ta müdürlük görevinde bulundu.
Turan Çağlar CIA ile bağlantılı mıydı?
Turan Çağlar’ın adı, 1970’li yıllarda CIA ile bağlantı iddialarıyla gündeme geldi. Hazırlanan fezlekelere göre Çağlar’ın ABD’li istihbarat görevlileriyle çeşitli temaslar kurduğu ve bazı görüşmeleri şifreli yöntemlerle organize ettiği ileri sürüldü.
İddialara göre CIA ajanlarıyla buluşmalar İstanbul Fındıklı’da gerçekleştiriliyordu. Görüşmelerde kopukluk yaşandığında ise Çağlar’ın Amerikan Konsolosluğu ile irtibat kurduğu ve “Jack” ile “Harry” takma adlarını kullandığı öne sürüldü.
Aynı fezlekelerde, CIA’in Çağlar’a kriptolu görüşmeler yapabilmesi için özel bir çanta vermek istediği ancak yakalanma ihtimalini düşünerek bu teklifi kabul etmediği de yer aldı.
MİT Turan Çağlar’ı neden yakaladı?
Milli İstihbarat Teşkilatı, Turan Çağlar hakkında ilk bilgiyi 1982 yılında elde etti. “Açıklanması sakıncalı” olarak nitelendirilen bir kaynaktan gelen bilgi üzerine soruşturma başlatıldı.
Soruşturma kapsamında Çağlar’ın ABD’li yetkililerle yaptığı görüşmeler takip edildi. Levent’te Amerikan Konsolosu John McGlosson ile yaptığı gizli görüşmeler fotoğraflarla belgelendi.
1983 yılında gerçekleştirilen bir buluşma sırasında Turan Çağlar suçüstü yakalandı. Yakalama sırasında üzerinde yaklaşık 20 sayfalık doküman bulunduğu, Amerikalı diplomatın üzerinde ise bazı not kağıtlarının yer aldığı ifade edildi.
Evinde yapılan aramalarda Amerikalılara verdiği raporların karbon kopyalarının da ele geçirildiği belirtildi.
Turan Çağlar casusluk iddiaları hakkında ne söyledi?
Soruşturma sırasında Turan Çağlar’ın verdiği ifadelerde CIA ile temaslarını anlattığı ancak casusluk yaptığı iddialarını reddettiği kaydedildi. Çağlar, kendisini “Amerikan sempatizanıyım” sözleriyle savundu.
Fezlekelere göre aldığı para miktarının yaklaşık 1 ila 1.5 milyon Türk Lirası civarında olduğunu ifade ettiği de iddialar arasında yer aldı.
Turan Çağlar Barış Manço’nun kayınpederi mi?
Turan Çağlar’ın özel hayatı da zaman zaman kamuoyunun dikkatini çekti. Çağlar’ın kızı Lale Çağlar, ünlü sanatçı Barış Manço ile evlendi.
Lale Çağlar’ın doğduğunda “NATO” adı verildiği ve Napoli’deki NATO karargâhında doğan ilk çocuk olduğu yönünde dönemin gazetelerinde haberler yayımlandı. Daha sonra adı Lale olarak değiştirildi.
Lale Çağlar ilerleyen yıllarda eğitimini Oxford Üniversitesi’nde sürdürdü ve Barış Manço ile evlenerek Türkiye’nin tanınmış ailelerinden biri haline geldi.
Turan Çağlar nasıl öldü?
Turan Çağlar, 16 Mart 1983 tarihinde Milli İstihbarat Teşkilatı tarafından yakalandıktan sonra tutuklandı. Sorgusu dönemin MİT yöneticilerinden Şenkal Atasagun tarafından yürütüldü.
Tutuklu bulunduğu süreçte sağlık sorunları yaşayan Çağlar, 29 Temmuz 1983 tarihinde cezaevinde geçirdiği enfarktüs sonucu hayatını kaybetti.
Ölümü, hakkında yürütülen casusluk soruşturmasının devam ettiği bir dönemde gerçekleşti ve olay Türkiye’nin siyasi ve istihbarat tarihindeki tartışmalı dosyalardan biri olarak kayıtlara geçti.
