Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP) Gıda İsrafı Endeksi'nin güncel verileri, Türkiye’deki gıda kaybının ulaştığı boyutları yeniden gündeme taşıdı.
Yapılan son tahminlere göre, ülkemizde yalnızca hanehalkı kaynaklı gıda israfı kişi başına yılda 102 kilograma ulaştı. Toplam miktar ise yıllık 8,7 milyon ton seviyesine yaklaştı. Bir önceki endeks döneminde kişi başına 93 kilogram ve toplamda 7,76 milyon ton olarak kayıtlara geçen veriler, israfın her geçen gün katlanarak arttığını gösteriyor.
Gıda kaybı sadece küresel ölçekte çevresel sorunlara yol açmakla kalmıyor, aynı zamanda ekonomik açıdan da ciddi yükler oluşturuyor. Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları kapsamında dünya genelinde 2030 yılına kadar kişi başına düşen gıda israfını yarı yarıya azaltmak hedeflenirken, Türkiye'deki artış eğilimi bireysel ve toplumsal ölçekte radikal önlemler alınması gerektiğini ortaya koyuyor.
Antalya Belek Üniversitesi Gastronomi Bölümü’nden Dr. Öğretim Üyesi Şehriban Gül Bağırsakcı,
mutfaklarda ve alışveriş alışkanlıklarında uygulanabilecek 7 kritik çözüm önerisini paylaştı.
Mutfakta İsrafı Önleyecek 7 Kritik Adım
1. Alışverişi ve Yemekleri Planlayın Türkiye’deki yıllık gıda israfının temel nedenlerinden biri plansız hareket edilmesidir. Alışverişe çıkmadan önce buzdolabında ve kilerde bulunan ürünlerin kontrol edilerek liste yapılması, ihtiyaç fazlası ürün alımının önüne geçer. Haftalık yemek planlamaları da mutfakta ne kadar malzemeye ihtiyaç duyulacağını netleştirir.
2. Yiyecekleri Doğru Koşullarda Muhafaza Edin Doğru saklama teknikleri, gıdaların tazeliğini koruyarak raf ömrünü uzatır. Aynı gün tüketilmeyecek et ürünleri dondurucuya kaldırılmalı, meyve ve sebzeler buzdolabının uygun çekmecelerinde tutulmalıdır. Baklagiller ile kuru gıdaların nemlenmesini engellemek için ise hava geçirmez kaplar tercih edilmelidir.
3. Artan Yemekleri Yeniden Değerlendirin Evde artan yemeklerin farklı tariflerle mutfağa kazandırılması bütçeye katkı sağlar. Önceden kalan pirinç pilavı kadınbudu köfteye veya yayla çorbasına dönüştürülebilir. Bayat ekmekler fırınlanarak kruton yapılabilir, bozulma riski taşıyan meyveler ise komposto veya reçel olarak değerlendirilebilir.
Doğru Saklama ve Paylaşım Alışkanlıkları
4. Dondurucuyu Aktif Kullanın Gıdaları dondurarak saklamak, bozulmayı önlemenin pratik yollarından biridir. Zamanında tüketilemeyecek veya hızla bozulabilecek ürünler, buzdolabı raflarında bekletilmek yerine dondurucuya alınmalıdır.
5. İhtiyaç Fazlası Gıdaları Paylaşın Belirli bir süre içinde tüketilemeyecek miktardaki gıdaların komşularla, aile fertleriyle ve ihtiyaç sahipleriyle paylaşılması, israfı önlerken toplumsal dayanışmayı pekiştirir.
6. Yemek Artıklarını Hayvanlarla Paylaşın Büyük davetler ve kalabalık sofralardan sonra geriye kalan yemek artıkları çöp kutusuna atılmamalıdır. Et, ekmek, sebze ve meyve gibi uygun artıklar sokak ve çiftlik hayvanlarıyla paylaşılabilir.
7. Tüketilecek Miktarda Yemek Pişirin Yemeği tüketecek kişi sayısı dikkate alınarak pişirme yapıldığında hem malzeme tasarrufu sağlanır hem de fazla yemeğin dökülmesi engellenir. Porsiyonların küçültülmesi de hem bütçeyi hem de bireysel sağlığı korumaya yardımcı olur.
