Köln merkezli Avrupa Havacılık Emniyeti Ajansı (EASA), Basra Körfezi ve Orta Doğu’daki gerilimin yakıt tedarik zincirini kırması üzerine kritik bir bülten yayımladı. Yıllardır Avrupa semalarında standart olarak kullanılan Jet A-1 yakıtına alternatif olarak, daha çok Kuzey Amerika iç pazarında tercih edilen Jet A tipi yakıtın kullanımına yeşil ışık yakıldı. Ancak bu geçiş, beraberinde ciddi teknik riskleri de getiriyor.
"Donma Noktasına Dikkat!" Operatörlere Hayati Uyarı
EASA, yeni yakıt türüne geçiş yapacak hava yolu şirketlerini özellikle bir konuda uyardı: Fiziksel farklılıklar. Jet A yakıtı, mevcut Jet A-1’e göre daha yüksek bir maksimum donma noktasına sahip. Bu durum, yüksek irtifada uçan uçaklar için risk yönetiminin sil baştan kurgulanması anlamına geliyor. EASA, havalimanları ve hava yolu şirketlerinin bu riskleri yönetememesi durumunda büyük bir güvenlik açığı oluşabileceğine dikkat çekti.
Yolcu Haklarında 'Yakıt' Kalkanı: Tazminat Bilmecesi
AB Komisyonu, krizin yolculara yansımasını önlemek amacıyla yeni bir kılavuz yayımladı. Buna göre:
İptal ve Gecikme: Yolcular iade ve güzergah değişikliği haklarını koruyacak.
Tazminat Muafiyeti: Şirketler, uçuş iptalinin "yerel yakıt kıtlığı" gibi olağanüstü bir durumdan kaynaklandığını kanıtlayabilirse tazminat ödemekten muaf tutulabilecek.
Gizli Zam Yasak: Hava yolları bilet fiyatlarına geriye dönük "yakıt ek ücreti" yansıtamayacak; tüm maliyetlerin en başta tüketiciye gösterilmesi zorunlu olacak.
Devler Havlu Atıyor: On Binlerce Uçuş İptal
Yakıt maliyetlerinin geçen yıla göre iki katına çıkması, dev şirketleri diz çöktürdü. Lufthansa, maliyet baskısı nedeniyle iştiraki CityLine’ın faaliyetlerini durdururken, Ekim ayına kadar tam 20 bin kısa mesafeli uçuşu iptal ettiğini duyurdu. Hollandalı KLM ise şimdiden 160 uçuşu programdan çıkardı. Ryanair ve EasyJet gibi düşük maliyetli devler de kâr tahminlerini aşağı yönlü revize etmek zorunda kaldı.
Avrupa'nın %30'luk Yarası: İthalat Durma Noktasında
Avrupa Birliği rafinerileri, ihtiyaç duyulan jet yakıtının ancak %70’ini karşılayabiliyor. Geri kalan %30’luk devasa açık ise Orta Doğu ve Körfez ülkelerinden geliyor. Hürmüz Boğazı'ndaki aksamalar ve artan fiyatlar, IEA Başkanı Fatih Birol’un geçtiğimiz ay yaptığı "yakıt kıtlığı kapıda" uyarısını gerçeğe dönüştürdü. Şimdi gözler, IATA’nın önerdiği Jet A yakıtının bu boşluğu ne kadar doldurabileceğine çevrildi.
