Türk Dil Kurumu’na göre kelimenin doğru yazımı “yeğen” şeklindedir. Halk arasında sıkça kullanılan “yiğen” biçimi ise yazım kurallarına göre doğru kabul edilmez. Bu kullanım yalnızca bazı bölgelerde görülen bir telaffuz farklılığıdır.
Dil uzmanlarına göre Türkçede bazı kelimeler ağız ve şive farklılıkları nedeniyle farklı biçimlerde söylenebilir. Ancak yazı dilinde esas alınması gereken kaynak TDK sözlüğüdür. Bu nedenle resmi yazışmalarda, akademik metinlerde ve günlük yazımda doğru kullanım yeğen şeklinde olmalıdır.
Özellikle sosyal medya, mesajlaşma ve günlük konuşma dili nedeniyle “yiğen” yazımı yaygınlaşmış olsa da bu kullanım yazım kurallarına uygun değildir.
Yeğen kelimesinin kökeni ve Türkçedeki anlamı
Dil araştırmalarına göre yeğen kelimesi öz Türkçe kökenli bir sözcüktür. Tarihi metinlerde bu kelimenin farklı biçimlerde kullanıldığı görülür. Eski kaynaklarda “yigen” veya “yegen” gibi yazımlara rastlanması, kelimenin zaman içinde dilde değişim geçirdiğini gösterir.
Kelimenin Türkçe literatürde ilk kez 15. yüzyılda kullanılmaya başlandığı kabul edilir. Günümüzde ise Türkçede hem gerçek anlamıyla hem de mecaz anlamda kullanılan yaygın bir hitap sözcüğüne dönüşmüştür.
TDK sözlüğüne göre yeğen kelimesinin anlamı
Türk Dil Kurumu sözlüğünde yeğen kelimesi üç farklı anlamda açıklanır. Bu anlamlar şu şekilde sıralanır:
Bir kimseye göre kardeşinin, amcasının, halasının, dayısının veya teyzesinin çocuğu.
Yaşı büyük kişilerin kendilerinden küçük olanlara hitap ederken kullandığı bir seslenme sözü.
Tüylü dişi deve ile tek hörgüçlü erkek devenin yeniden melezlenmesiyle elde edilen bir deve türü.
Günlük hayatta kelime çoğunlukla akrabalık ilişkisini ifade eden ilk anlamıyla kullanılır. Bunun yanı sıra Anadolu’da büyüklerin gençlere hitap ederken “yeğenim” demesi de oldukça yaygındır.
Yeğen kelimesinin yanlış yazımı neden yaygın
“Yeğen mi yiğen mi?” sorusunun sıkça sorulmasının temel nedeni kelimenin konuşma dilindeki telaffuzudur. Türkiye’nin bazı bölgelerinde bu kelime “yiğen” şeklinde söylenir.
Dil bilimciler bu durumu ağız farklılığı olarak açıklar. Türkçede birçok kelime, bölgesel konuşma biçimlerine göre değişik şekillerde telaffuz edilebilir. Ancak yazım kuralları açısından esas olan standart Türkçedir.
Bu nedenle kelime yazılırken TDK’nin belirlediği doğru biçim olan “yeğen” tercih edilmelidir.
Yeğen kelimesinin doğru yazımıyla örnek cümleler
Kelimenin doğru kullanımını görmek için cümle içinde örneklere bakmak oldukça faydalıdır. İşte yeğen kelimesinin doğru yazımıyla oluşturulmuş bazı cümleler:
Yeğenlerime benim de selamımı ilet.
Bu akşam bize yeğenim misafir olacak.
Yeğenim, buraya bir gelir misin?
Yeğenimle birlikte hafta sonu sinemaya gideceğiz.
Yeni taşınan komşumuzun yeğeninin adı Sevda’ymış.
Herkesin yeğeni güzeldir ama benimki bir başka.
Bu hafta sonu yeğenlerimi denize götürmeyi planlıyorum.
Yeğenimle aynı yaşta olmamız bizi çok iyi arkadaş yaptı.
Mehmet senin yeğenin mi?
Bu örneklerde görüldüğü gibi kelime her zaman “yeğen” biçiminde yazılır.
Yeğen kelimesi günlük dilde nasıl kullanılıyor
Türkçede bazı kelimeler yalnızca sözlük anlamıyla değil, sosyal ilişkilerde de farklı bir kullanım alanı bulur. Yeğen kelimesi de bu sözcüklerden biridir.
Özellikle Anadolu’da yaşça büyük kişiler, kendilerinden küçük gençlere “yeğenim” diye hitap edebilir. Bu kullanım gerçek bir akrabalık ilişkisini ifade etmese de samimi ve sıcak bir iletişim biçimi olarak kabul edilir.
Bu nedenle kelime hem akrabalık ilişkilerinde hem de sosyal konuşmalarda sıkça duyulan bir sözcük haline gelmiştir.
