Radyo ve Televizyon Üst Kurulu tarafından yapılan kapsamlı bir araştırma, gençlerin dijital dünyadaki savunmasızlığını gözler önüne serdi. RTÜK Başkanı Mehmet Daniş, "Çok izleyen ama az süzen" bir neslin yetiştiğine dikkat çekerek, aileleri ve gençleri bilinçli medya kullanımı konusunda acil önlem almaya çağırdı.
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi (ÇOMÜ) ve TÜGVA işbirliğiyle düzenlenen "İletişim Çağında Medya Okuryazarlığı ve Dezenformasyonla Mücadele" etkinliğinde konuşan RTÜK Başkanı Mehmet Daniş, 26 ilde 7 bin 511 gençle yapılan saha çalışmasının çarpıcı sonuçlarını paylaştı. Daniş, gençlerin dijital dünyada maruz kaldığı risklerin sadece bireysel değil, toplumsal bir beka meselesi olduğunu vurguladı.
Dijital Dünyada Kayıp Bir Kuşak mı Yetişiyor?
Araştırma verilerine göre, 15-21 yaş arasındaki gençlerin günlük ekran süresinde sosyal medya 3,5 saatle ilk sırada yer alıyor. Gençlerin yüzde 90'ının sosyal medya hesabı bulunurken, yüzde 82'sinin ailesinden gizli ikinci bir hesaba sahip olması, ebeveyn denetiminin dijital dünyada ne kadar zayıf kaldığını ortaya koyuyor. Daniş, "Gençlerimizin yüzde 35,6'sı düşük dijital okuryazarlık seviyesinde. Bu, önüne gelen bilginin doğruluğunu sorgulayamayan bir kitle demek. Yüzde 37'lik ekran bağımlılığı oranıyla birleştiğinde, karşımızda ciddi bir tehdit tablosu oluşuyor" ifadelerini kullandı.
Yalanın Mimarisi ve Bilinçli Tüketim
Dezenformasyonla mücadelenin sadece devlet kurumlarının değil, her bireyin sorumluluğu olduğunu belirten Daniş, yalan haberin yayılma mekanizmalarını üç başlıkta özetledi:
Dezenformasyon: Kasıtlı ve stratejik olarak üretilen yalanlar.
Mezenformasyon: Bilgi kirliliğinin dikkatsizce, iyi niyetli paylaşımlarla yayılması.
Malenformasyon: Doğru verilerin bağlamından koparılarak manipülasyon aracı haline getirilmesi.
Daniş, "Paylaş tuşuna basmadan önce durup düşünmeliyiz. Bu içerik bende hangi duyguyu büyütüyor? Hakikati mi yansıtıyor yoksa bir Truva atı mı?" sorularının, gençlerin dijital okuryazarlık sınavında pusula görevi görmesi gerektiğini belirtti.
Yapay Zeka Destekli Denetim Dönemi
RTÜK’ün sadece cezalandırıcı değil, eğitici ve koruyucu bir misyon üstlendiğini hatırlatan Daniş, dünyada bir ilk olan yapay zeka tabanlı izleme sistemi VİA projesinin yakında devreye alınacağını müjdeledi. Algoritmik içeriklerin daha hızlı ve etkin analiz edileceği bu sistemle, çocukların ve ailelerin dijital dünyadaki güvenliğinin en üst seviyeye çıkarılması hedefleniyor. Daniş, konuşmasını "Bu rakamlar sadece bir istatistik değil, geleceğimizin emanet edildiği bir kuşağın fotoğrafıdır" sözleriyle noktaladı.
