Prof. Dr. Mahmut Gazi Yaşargil, Türk tıp tarihine adını altın harflerle yazdırmış bir nöroşirürji uzmanıdır. Mikrocerrahi tekniklerini geliştirerek beyin cerrahisine çağ atlattı. Dünya çapında sayısız cerrahın yetişmesine katkı sağladı. Bilim dünyasında “Yüzyılın Beyin Cerrahı” unvanıyla tanınmaktadır.
6 Temmuz 1925 doğumlu olan Gazi Yaşargil, 2025 yılı itibarıyla 99 yaşındadır. Yaşamı boyunca bilimsel üretkenliği ve cerrahi başarılarıyla adından sıkça söz ettirmiştir.
Gazi Yaşargil aslen Diyarbakırlıdır. Babasının kaymakam olarak görev yaptığı Lice ilçesinde doğmuştur. Ancak ailesi, o daha bebekken Ankara’ya taşınmış, eğitim ve gençlik yıllarını burada geçirmiştir. Baba tarafından Ankara Beypazarı’na yerleşmiş Kayhan aşiretine, anne tarafından ise Karadeniz kökenli bir aileye mensuptur.
Gazi Yaşargil’in Mesleği Nedir?
Gazi Yaşargil’in mesleği beyin ve sinir cerrahisidir. Tıp dünyasında mikronöroşirürjinin kurucusu olarak kabul edilir. Özellikle:
- Epilepsi cerrahisi
- Beyin tümörleri
- Anevrizma ameliyatları
- Mikrocerrahi teknikleri
alanlarında öncüdür. Geliştirdiği Yaşargil klipsi ve Leyla retraktörü gibi cerrahi araçlar, bugün bile dünya çapında kullanılmaktadır.
Evet, Gazi Yaşargil evlidir. 1973 yılında birlikte ameliyatlara girdiği hemşire Dianne Bader Gibson ile 1975’te evlenmiştir. Çiftin Can, Ceylan ve Leyla adlarında üç çocuğu vardır. Eşi, Avrupa Beyin Cerrahisi Hemşireleri Şefliği yapmış ve mesleki başarılarıyla tanınmıştır.
Neden “Yüzyılın Beyin Cerrahı” Seçildi?
1999 yılında Amerikan Nörolojik Cerrahlar Kongresi tarafından "1950–2000 Yüzyılın Beyin Cerrahı" seçilen Yaşargil, aynı yıl Avrupa Nörolojik Cerrahlar Birliği Onur Madalyası ile de ödüllendirilmiştir. Dünya çapında 13 ciltlik cerrahi eser yazmış, mikronöroşirürji alanında binlerce doktor yetiştirmiştir.
Yurt Dışındaki Çalışmaları
Türkiye’deki askeri yasalar nedeniyle bir dönem vatandaşlıktan çıkarılan Yaşargil, eğitimini İsviçre'de tamamladıktan sonra 1994 yılında Amerika’nın Arkansas Üniversitesi'nden gelen davet üzerine ABD’ye taşındı. Burada ilk Amerikan mikronöroşirürji merkezini kurdu ve emekli olduğu 2013 yılına kadar eğitim, ameliyat ve akademik faaliyetlerine devam etti.
Türkiye’ye Dönüşü ve Onurlandırılması
Turgut Özal döneminde vatandaşlığına yeniden kavuşan Yaşargil, 45 yıl sonra Türkiye’ye dönmüş ve özellikle Yeditepe Üniversitesi bünyesinde çalışmalarını sürdürmüştür. Türkiye'de adına açılan sağlık ve eğitim kurumlarının yanı sıra;
Diyarbakır Gazi Yaşargil Eğitim ve Araştırma Hastanesi
Başakşehir’de Gazi Yaşargil Caddesi
Gaziosmanpaşa’da ortaokul
gibi adanmış yapılarla onurlandırılmıştır.
