Afganistan, 2021’de ABD güçlerinin ülkeden çekilmesinin ardından tamamen farklı bir askeri yapıya geçti. Mevcut güvenlik sistemi büyük ölçüde Taliban kontrolündeki silahlı unsurlardan oluşurken, klasik anlamda bir ulusal ordu modelinden ziyade sahaya dayalı bir yapı öne çıkıyor. Bu durum, “Afganistan ordusu ne kadar güçlü?” ve “2025 askeri güç sıralamasında kaçıncı sırada?” sorularını yeniden gündeme taşıdı. Uluslararası askeri endeksler ve sahadaki gerçek kapasite arasında ise dikkat çekici bir fark bulunuyor.
Afganistan ordusu ne kadar güçlü, mevcut askeri kapasitesi neye dayanıyor?
Afganistan ordusunun gücü, konvansiyonel askeri kapasiteden çok düzensiz harp ve gerilla tecrübesine dayanıyor. 2021 sonrası dönemde ülkede yaklaşık 150 bin civarında silahlı unsur bulunduğu tahmin ediliyor. Bu sayı aktif savaşçıları ve güvenlik personelini kapsıyor.
ABD’nin çekilmesiyle birlikte ülkede binlerce hafif silah, zırhlı araç ve askeri ekipman kaldı. Bu durum Afganistan’ın kara unsurlarını niceliksel olarak güçlendirdi. Ancak bu envanter, yüksek teknolojili hava savunma sistemleri veya gelişmiş savaş uçakları gibi modern unsurları kapsamıyor.
Afganistan’ın hava gücü sınırlı seviyede bulunuyor. Eldeki az sayıdaki helikopter ve teknik ekipman, geniş çaplı hava üstünlüğü sağlayacak kapasitede değil. Deniz gücü ise bulunmuyor. Bu nedenle Afganistan ordusu daha çok kara operasyonlarına ve coğrafi avantajlara dayanıyor.
Dağlık arazi yapısı, dar geçitler ve uzun süreli direniş stratejisi Afgan askeri doktrininin temelini oluşturuyor. Bu yapı, doğrudan cephe savaşından ziyade yıpratma ve savunma odaklı bir konsepti esas alıyor.
2025 askeri güç sıralamasında Afganistan kaçıncı sırada?
2025 askeri güç sıralamasına göre Afganistan, dünya genelinde yaklaşık 55. sırada yer alıyor. Bu sıralamalar; aktif personel sayısı, kara-hava-deniz unsurları, savunma bütçesi, lojistik kapasite ve teknolojik altyapı gibi kriterlere göre hazırlanıyor.
Afganistan’ın savunma bütçesi sınırlı seviyede olduğu için üst sıralara çıkması zor görünüyor. Ayrıca hava kuvvetleri kapasitesinin düşük olması ve deniz gücünün bulunmaması toplam askeri puanı doğrudan etkiliyor.
Bununla birlikte askeri güç endeksleri daha çok konvansiyonel kapasiteyi ölçüyor. Afganistan’ın uzun süreli savaş tecrübesi, gerilla taktikleri ve arazi avantajı gibi unsurlar bu sıralamalara tam anlamıyla yansımıyor. Bu nedenle 2025 askeri güç sıralamasındaki yeri ile sahadaki direnç kapasitesi arasında belirgin bir fark bulunuyor.
Tarihsel süreç Afganistan ordusunun gücünü nasıl şekillendirdi?
Afganistan, tarih boyunca büyük güçlerle yaşadığı savaşlarla öne çıktı. 19. yüzyıldaki İngiliz-Afgan savaşları, 1979-1989 dönemindeki Sovyet müdahalesi ve 2001-2021 yılları arasındaki ABD-NATO varlığı, ülkenin askeri kimliğini şekillendirdi.
Bu süreçlerde Afgan güçleri, kendilerinden teknolojik olarak üstün ordulara karşı uzun süreli direniş gösterdi. Bu durum, Afganistan ordusunun gücünü konvansiyonel teknoloji üstünlüğünden çok dayanıklılık ve stratejik sabır üzerine inşa etti.
Asimetrik savaş deneyimi, küçük birliklerin hızlı hareket kabiliyeti ve yerel unsurların bölgeyi iyi tanıması Afgan askeri yaklaşımının temel özellikleri arasında yer alıyor.
Konvansiyonel kapasite ile asimetrik güç arasındaki denge
Afganistan ordusu ne kadar güçlü sorusuna tek boyutlu bir yanıt vermek mümkün değil. Konvansiyonel askeri güç açısından değerlendirildiğinde ülke, yüksek teknolojili ordularla kıyaslandığında orta-alt sıralarda yer alıyor.
Ancak asimetrik savaş kabiliyeti ve uzun süreli direniş tecrübesi açısından bakıldığında farklı bir tablo ortaya çıkıyor. Özellikle kara unsurlarında yoğunlaşan yapı, savunma odaklı bir stratejiye dayanıyor.
Sonuç olarak Afganistan, 2025 askeri güç sıralamasında ilk 50 içinde yer almıyor. Buna karşın bölgesel güvenlik dengeleri açısından dikkate alınan, arazi avantajına dayalı ve düzensiz harp tecrübesi bulunan bir askeri kapasiteye sahip olduğu değerlendiriliyor.
