İran ve Amerika Birleşik Devletleri (ABD) arasındaki askeri ve siyasi gerilimi sonlandırmayı amaçlayan tarihi müzakerelerde en somut adım İsviçre'de atıldı. Hafta başında imzalanan geçici mutabakat zaptının ardından, iki ülkenin üst düzey diplomatik ve askeri heyetleri, barış planının teknik detaylarını karara bağlamak üzere İsviçre’de bir araya geldi. İran devlet televizyonunun delegasyonların bölgeye ulaştığını duyurmasının ardından başlayan kritik temaslar, küresel diplomasi trafiğinin ve enerji piyasalarının merkezine yerleşti.
Katar ve Pakistan’ın ara buluculuğunda yürütülen İsviçre müzakerelerine, ABD kanadından Başkan Yardımcısı JD Vance liderlik ederken; İran heyetine ise Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ile Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi başkanlık ediyor. Görüşmelerde, aylardır süren askeri operasyonların tamamen durdurulması ve kalıcı barışın hukuki altyapısının oluşturulması hedefleniyor.
İptal Krizinin Ardından Yeniden Kurulan Masa
Geçtiğimiz günlerde bölgedeki sıcak çatışmalar ve karşılıklı misillemeler nedeniyle tarafların İsviçre seyahatlerini ertelemesi, diplomasi masasının devrildiği yorumlarına yol açmıştı. Ancak iki ülkenin de geri adım atmayarak diplomatik kanalları açık tutması, erteleme krizinin aşılmasını sağladı. Özellikle Hürmüz Boğazı'nın kapatıldığı yönündeki iddialar ve küresel petrol fiyatlarındaki dalgalanmalar, İsviçre’deki bu buluşmanın önemini daha da artırdı.
Masadaki Büyük Pazarlık: Hürmüz ve Nükleer Süreç
İsviçre’nin ev sahipliğinde yürütülen müzakerelerin merkezinde 14 maddelik geçici anlaşmanın sahaya yansıtılması yer alıyor. Tarafların öncelikli hedefi, dünya petrol sevkiyatının yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği Hürmüz Boğazı ticari trafiğinin tamamen güvenli hale getirilmesi ve ABD'nin İran limanlarına yönelik ablukasının kaldırılması.
Müzakerelerin bir diğer kritik başlığını ise taraflara tanınan 60 günlük süre oluşturuyor. ABD ve İran heyetleri, bu iki aylık zaman dilimi içinde İran’ın nükleer programının geleceğini, yaptırımların kaldırılma takvimini ve milyarlarca dolarlık yeniden yapılandırma fonunun yönetimini netleştirmek için teknik komisyonlar halinde çalışacak. Müzakerelerden çıkacak sonuçların, Orta Doğu'daki stratejik dengeleri uzun vadeli olarak yeniden şekillendirmesi bekleniyor.
