ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları küresel piyasalarda sarsıntı yarattı. Enerji piyasaları ise gelişmelere en hızlı tepki veren alan oldu. 28 Şubat 2026’da 72 dolar seviyesinde bulunan Brent petrol fiyatının yukarı yönlü hareket edebileceği belirtiliyor. Piyasaların asıl odak noktası ise Hürmüz Boğazı’nın kapanma ihtimali ve bunun enflasyon üzerindeki etkisi.
İran saldırıları sonrası petrol artar mı?
Jeopolitik krizler petrol fiyatları üzerinde doğrudan etkili oluyor. İran’ın küresel petrol arzındaki payı yaklaşık yüzde 3 seviyesinde. Günlük 3,3 milyon varil üretim yapan ülkenin devre dışı kalması veya sevkiyatında aksama yaşanması, arz şoku anlamına geliyor.
Enerji piyasalarında her yüzde 1’lik arz daralmasının fiyatlarda yüzde 3 ila 5 arasında artışa yol açabileceği hesaplanıyor. Bu çerçevede yalnızca İran petrolünün piyasaya ulaşamaması bile Brent petrol fiyatını 90 dolar seviyesine yaklaştırabilir.
Uluslararası analizlerde, krizin büyümesi halinde petrolün varil fiyatının 95 ila 110 dolar bandına çıkabileceği öngörülüyor. Bu da enerji maliyetleri üzerinden küresel ekonomik dengeleri etkileyebilir.
Hürmüz Boğazı kapanır mı?
Krizin en kritik başlığı Hürmüz Boğazı. Dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 30’u bu dar geçitten sağlanıyor. Günlük yaklaşık 20 milyon varil ham petrol ve yakıt türü Hürmüz üzerinden küresel pazarlara ulaşıyor.
İran Devrim Muhafızları, olası bir saldırı durumunda boğazı gemi geçişine kapatabileceklerini daha önce açıklamıştı. Saldırıların başlaması sonrası bazı petrol taşımacılığı şirketleri sevkiyatları askıya aldı. Reuters’a konuşan bir üst düzey yönetici, tankerlerin birkaç gün limanlarda bekletileceğini duyurdu.
Hürmüz’ün tamamen kapanması, küresel arz zincirinde ciddi bir kırılma yaratabilir. Alternatif boru hatlarının kapasitesi yalnızca 4,2 milyon varil civarında. Bu miktar, deniz taşımacılığının yerini doldurmaya yetmiyor.
Hürmüz Boğazı neden bu kadar önemli?
Hürmüz, Körfez’deki büyük üreticileri dünya pazarlarına bağlayan ana geçiş noktası. ABD Enerji Bilgi İdaresi verilerine göre buradan geçen petrolün büyük bölümü Asya ülkelerine gidiyor. Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore başlıca alıcılar arasında yer alıyor.
Ayrıca Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri’nden yapılan sıvılaştırılmış doğalgaz sevkiyatının tamamı da bu boğazdan geçiyor. Küresel LNG ticaretinin yaklaşık yüzde 20’si bu hat üzerinden sağlanıyor. Dev hacimli enerji gemileri için pratik bir alternatif güzergâh bulunmuyor.
Bu nedenle Hürmüz’de yaşanacak en küçük aksama bile enerji fiyatlarını küresel ölçekte yukarı çekme potansiyeli taşıyor.
Enflasyon nasıl etkilenir?
Petrol fiyatlarındaki sert yükseliş enflasyonu doğrudan tetikleyebilir. Akaryakıt, elektrik ve doğalgaz maliyetlerindeki artış üretim ve taşımacılık giderlerini artırır. Bu artış kısa sürede tüketici fiyatlarına yansır.
Enerji ithalatına bağımlı ülkelerde cari açık üzerindeki baskı büyüyebilir. Merkez bankaları artan enflasyon karşısında faizleri yüksek tutmak zorunda kalabilir. Özellikle Asya ekonomileri, Hürmüz üzerinden gelen enerji akışına yüksek oranda bağımlı olduğu için daha kırılgan bir tabloyla karşı karşıya kalabilir.
Hindistan basınında yer alan değerlendirmelerde, petrol tedarikindeki herhangi bir aksamanın ekonomiyi zorlayabileceği ve para politikasında sıkılaşma baskısını artırabileceği ifade ediliyor.
Küresel piyasalar ne bekliyor?
Uluslararası piyasalarda belirsizlik hakim. Nakliye şirketleri temkinli davranırken, sigorta maliyetlerinde artış sinyalleri veriliyor. Kızıldeniz ve Bab’ül Mendeb hattındaki riskler de tabloyu karmaşıklaştırıyor.
Uzmanlar, Hürmüz Boğazı’nın kısa süreli kapanması halinde bile petrol fiyatlarının hızla çift haneli artış gösterebileceğini belirtiyor. Krizin diplomatik yollarla kontrol altına alınmaması halinde, enerji fiyatları üzerinden küresel enflasyon dalgası yaşanabileceği değerlendiriliyor.
İran saldırıları sonrası petrol artar mı, Hürmüz Boğazı kapanır mı ve enflasyon nasıl etkilenir sorularının yanıtı, önümüzdeki günlerde bölgedeki gelişmelere bağlı olarak netleşecek. Enerji piyasaları ise şimdiden alarm moduna geçmiş durumda.
