Güney Kore ve Çinli araştırmacıların yürüttüğü kapsamlı bir çalışma, Kuzey Kore'nin Punggye-ri nükleer test sahasındaki sismik dengelerin kalıcı olarak bozulduğunu gösterdi. Bilim dergisi Science bünyesinde yayımlanan verilere göre, bölgedeki Mount Mantap çevresinde 2008 ile 2025 yılları arasında toplam 1.399 deprem kaydedildi. Yeraltı denemelerinin hemen ardından sismik hareketliliğin azalması beklenirken, bölgedeki sarsıntıların sıklık ve şiddet bakımından zamanla artış göstermesi bilim dünyasında şaşkınlık uyandırdı.
Patlamaların Ardından Gelen Sismik Dalga
Punggye-ri sahası, 2006-2017 yılları arasında Kuzey Kore'nin gerçekleştirdiği 6 ayrı yeraltı nükleer denemesine ev sahipliği yaptı. Bölgedeki en yıkıcı etki ise 2017 yılında gerçekleştirilen ve 160 kiloton gücünde olduğu belirtilen son denemeyle yaşandı. 6,3 büyüklüğünde bir sarsıntıya ve test tünellerinde çöküntülere yol açan bu devasa patlama, Mount Mantap'ın jeolojik yapısında kalıcı hasarlar bıraktı. 2013 yılına kadar neredeyse hiç sismik hareketliliğin gözlemlenmediği bölge, bu tarihten itibaren sürekli sallanan bir fay hattına dönüştü.
Yeraltı Çatlakları Ve Su Basıncı Depremleri Tetikliyor
Pusan Ulusal Üniversitesi'nden Profesör Kwang-Hee Kim liderliğindeki uzman ekibin analizleri, patlamaların yer kabuğunun derinliklerinde uyuyan eski fay hatlarını uyandırdığını doğruluyor. Araştırmacılara göre, yüksek şiddetteki yeraltı patlamaları kayalık katmanlarda geniş çatlaklar meydana getirdi. Zamanla bu çatlaklara sızan yeraltı suları, faylar üzerindeki hidrolik basıncı arttırarak ardışık depremlerin oluşmasına zemin hazırladı. Dağın dik ve düzensiz topografik yapısının da stres birikimini hızlandırarak sismik süreci körüklediği değerlendiriliyor.
Uluslararası Denetim Süreçleri Tehlikeye Girebilir
Sismik aktivitenin yıllara yayılan bu seyri, küresel güvenlik ve denetim mekanizmaları açısından yeni bir karmaşa doğuruyor. Yeraltı patlamalarının uzun vadeli fay hareketlerini tetiklediğinin kanıtlanması, gelecekte doğal depremler ile olası gizli nükleer testlerin ayırt edilmesini son derece güçleştiriyor. Kuzey Kore, 2018 yılında uluslararası basın mensuplarının gözü önünde test tünellerini imha etmiş olsa da Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) verileri, ülkenin 2022'den itibaren Punggye-ri'deki tünel altyapısını yeniden işler hale getirmeye başladığına işaret ediyor.
