ABD ile İran arasındaki nükleer gerilim sürerken, Tahran yönetiminin uranyum zenginleştirme oranını yüzde 60’tan yüzde 3,6’ya düşürmeyi teklif etmeye hazırlandığı iddia edildi. Cenevre’de devam edecek nükleer görüşmeler öncesi gündeme gelen bu iddia, diplomatik süreci yeniden hareketlendirdi. Teklifin, iki ülke arasındaki tansiyonu düşürmeye yönelik önemli bir adım olabileceği değerlendiriliyor.
İsviçre’nin Cenevre kentinde yapılacak müzakereler öncesinde ortaya atılan bu öneri, Washington ile Tahran arasında uzun süredir devam eden krizde yeni bir sayfa açabilir.
İran Uranyum Zenginleştirme Oranını Neden Düşürmek İstiyor?
İsrail devlet televizyonu KAN’a konuşan bir Arap diplomata göre İran, nükleer programını belirli sınırlamalar çerçevesinde sürdürmek şartıyla zenginleştirme oranını yüzde 3,6 seviyesine çekmeyi planlıyor. Bu oran, 2015 yılında imzalanan nükleer anlaşmadaki seviyeye yakın bir düzeye işaret ediyor.
İddiaya göre Tahran yönetimi ayrıca uranyum zenginleştirme faaliyetlerini 7 yıl süreyle askıya almayı da teklif etmeye hazırlanıyor. Bu adımın, uluslararası yaptırımların hafifletilmesi ve ekonomik baskının azaltılması amacı taşıdığı belirtiliyor.
2015 Nükleer Anlaşmasına Geri Dönüş Mü?
Diplomatik kaynaklar, İran’ın önerisinin 2015’te imzalanan Kapsamlı Ortak Eylem Planı’ndaki (JCPOA) sınırlamalara dönüş sinyali verdiğini ifade ediyor. Söz konusu anlaşma, İran’ın nükleer faaliyetlerine ciddi kısıtlamalar getirirken karşılığında yaptırımların kaldırılmasını öngörüyordu.
Ancak Washington yönetiminin beklentileri daha geniş kapsamlı. ABD tarafının, zenginleştirilmiş uranyum stoklarının ülke dışına çıkarılmasını da masaya koyduğu belirtiliyor. İran’ın ise bu talebe şimdilik sıcak bakmadığı aktarılıyor.
Cenevre Görüşmeleri Neden Kritik?
ABD ile İran arasındaki nükleer görüşmeler, Haziran 2025’te yaşanan doğrudan çatışmalar ve bölgedeki artan gerilim sonrası kesintiye uğramıştı. Umman’ın arabuluculuğunda yeniden başlatılan diplomatik temaslar, 26 Şubat’ta Cenevre’de yapılan görüşmeyle ivme kazandı.
Tarafların yeniden masaya oturması, uzun süredir askıda kalan müzakere sürecinin canlandırılması açısından kritik görülüyor. İran’ın uranyum zenginleştirme oranını düşürme teklifi iddiası da bu süreçte önemli bir diplomatik koz olarak değerlendiriliyor.
ABD-İran Nükleer Geriliminde Son Durum Ne?
İran son yıllarda uranyum zenginleştirme oranını yüzde 60 seviyesine kadar yükselterek Batı’da endişeye yol açmıştı. Bu oran, silah üretimine teknik olarak daha yakın bir eşik olarak görülüyor. Tahran ise nükleer programının barışçıl amaçlı olduğunu savunuyor.
Cenevre’deki görüşmelerin seyri, sadece ABD ve İran ilişkilerini değil, Orta Doğu’daki güvenlik dengelerini de doğrudan etkileyecek. İran’ın teklifinin resmiyet kazanıp kazanmayacağı ve Washington’ın nasıl bir karşılık vereceği merak konusu.
Diplomatik kaynaklar, taraflar arasındaki derin güven bunalımının sürecin önündeki en büyük engel olduğuna dikkat çekiyor. Buna rağmen uranyum zenginleştirme oranının yüzde 3,6’ya düşürülmesi yönündeki olası teklif, nükleer gerilimde yeni bir müzakere zemini oluşturabilir.
