Karabük’teki liseli gençler, Python kullanarak yaptıkları veri analizinde Türkçe pop şarkılarındaki fiil zamanlarının yarım asırda nasıl değiştiğini gözler önüne serdi; sonuçlar toplumun "hızlı ve geçici" olana evrildiğini kanıtlıyor.
Müzik dünyasındaki değişimleri genellikle popüler kültürün yüzeysel tartışmaları üzerinden okumaya alışkınız. Ancak Karabük Alparslan Gazi Anadolu Lisesi’nden bir grup 9. sınıf öğrencisi ve öğretmenleri Nur Kabave Kutlu, konuyu bambaşka bir boyuta taşıdı. Mühendislik disiplini ile sosyal bilimleri birleştiren ekip, 1975 ile 2025 yılları arasında üretilen 200 Türkçe pop şarkısını mercek altına aldı.
Veri odaklı derinlemesine analiz
Öğrenci Emir Demirer’in Python kodlarıyla yürüttüğü çalışmada, toplam 12 bin 397 fiil tek tek incelendi. Araştırmacılar Esma Nur Ergin ve Defne Dursun’un katkılarıyla veriler edebi ve sosyolojik bir süzgeçten geçirildi. Ortaya çıkan tablo, Türk pop müziğindeki zaman algısının kökten değiştiğini gösteriyor. 1975-2000 yılları arasında yüzde 4,49 seviyesinde olan şimdiki zaman kullanımı, son 25 yılda yüzde 9,64’e çıkarak iki kattan fazla artış gösterdi. Buna karşılık, sürekliliği temsil eden geniş zaman kullanımı ise yüzde 37,94’ten yüzde 32,04 seviyesine geriledi.
Dilin içinde saklı olan toplumsal değişim
Proje yürütücüsü Nur Kabave Kutlu, şarkı sözlerindeki kaba içeriklerin aksine, kimsenin dikkat etmediği dilbilgisel yapılara odaklandıklarını belirtti. Kutlu, "Toplumdaki değişimin izleri çoğu zaman dilin içinde saklıdır. Şarkı sözlerinde sadece kelimeler değil, zaman algısı da dönüşüyor. Biz bu değişimi verilerle somutlaştırmak istedik" ifadelerini kullandı. Uzmanlar, bu dilsel kaymanın toplumun daha "anı yaşayan", hızlı ve geçici olana yöneldiğinin bir göstergesi olduğunu değerlendiriyor.
Bilim dünyasından tam not
Disiplinlerarası yaklaşımıyla dikkat çeken bu özgün çalışma, dünyanın tek çocuk araştırmaları kongresi olan VIII. Ulusal Çocuk Araştırmaları Kongresi’nde 8 Mayıs 2026 tarihinde sunulacak. Kongre hakemleri, çalışmayı "geleneksel dilbilim yöntemlerini modern veri analiziyle birleştiren, bilimsel derinliği yüksek bir bildiri" olarak tanımlayarak büyük övgüyle karşıladı. Liseli gençlerin imzasını taşıyan bu araştırma, müzik ve toplum arasındaki ilişkinin kodlar üzerinden de okunabileceğini kanıtlamış oldu.
