Euro Bölgesi'ni saran ekonomik darboğaz, artan mali disiplinsizlikler ve siyasi istikrarsızlıklar para birimi euro üzerindeki satış baskısını artırıyor. Yılın başlarında 1,21 seviyesine kadar yükselerek güçlü bir duruş sergileyen Euro/dolar paritesi, son aylardaki sert gerilemeyle 1,11 sınırına çekildi. Bu gerilemeyle birlikte Mayıs 2025 döneminden bu yana en düşük seviyesini test eden euro, yıl genelinde yaklaşık yüzde 5 oranında değer kaybetti.
Küresel piyasalarda jeopolitik gerilimlerin tırmanmasıyla birlikte yatırımcıların güvenli liman olarak ABD dolarını tercih etmesi, euro üzerindeki düşüş trendini hızlandıran ana unsurlardan biri haline geldi.
Fransa'da Bütçe Açığı ve Borç Yükü Tehlikeli Sınırda
Eurodaki değer kaybının arkasındaki en kritik dinamiklerden biri bölgenin en büyük ikinci ekonomisi olan Fransa'da yaşanan mali kriz. Ülkenin 10 yıllık devlet tahvili getirileri, küresel tahvil piyasalarından gelen sert satış dalgasıyla yüzde 5 sınırına dayanarak 2002 yılından bu yana en yüksek seviyesini kaydetti.
Fransa ile Almanya'nın borçlanma maliyetleri arasındaki makas 2012 Euro Bölgesi borç krizinden bu yana görülen en yüksek seviyeye çıkarken, ülkenin mali göstergeleri alarm vermeye devam ediyor:
Kamu Açığı: Fransa'nın genel kamu açığının GSYH'ye oranı yüzde 5,8'e ulaşarak AB'nin belirlediği yüzde 3'lük tavan sınırı neredeyse ikiye katladı.
Toplam Borç: Ülkenin toplam kamu borcu 3 trilyon 596 milyar euroya fırladı.
Borç Oranı: Kamu borcunun GSYH'ye oranı yüzde 119 seviyesine yükselerek Maastricht Kriterleri'ndeki yüzde 60 üst sınırını ağır biçimde ihlal etti.
Akdeniz Çanağında Siyasi ve Mali Riskler Tırmanıyor
Fransa'da tırmanan bütçe krizi tek başına hareket etmiyor; Euro Bölgesi'nin diğer büyük ekonomileri de risk haritasını büyütüyor. Bölgenin dördüncü büyük ekonomisi İspanya'da masadaki erken seçim ihtimali ve derinleşen siyasi belirsizlik piyasa aktörlerini tedirgin ediyor.
İtalya cephesinde ise kontrolden çıkan yüksek kamu borcu ve yükselen finansman maliyetleri yatırımcıların radarında ilk sıralarda yer alıyor. Akdeniz ülkelerindeki bu çalkantıya ek olarak, Orta Doğu'da tırmanan askeri gerilimler ve yükselen enerji fiyatları Avrupa'nın ekonomik kırılganlığını daha da derinleştiriyor.
Avrupa Merkez Bankası İki Ateş Arasında
Ekonomik büyümedeki yavaşlama, persistens gösteren enflasyonist baskılar ve yükselen girdi maliyetleri, Avrupa Merkez Bankasının (ECB) para politikalarında manevra alanını kısıtlıyor.
Piyasalarda daha önce gelecek döneme ilişkin fiyatlanan 3 adet faiz artışı beklentisi, derinleşen borç krizleri ve duraklama endişeleri nedeniyle geri çekildi. Finansal piyasalar halihazırda ECB'den yalnızca iki adet 25 baz puanlık faiz artışı bekliyor. Analistler, Avrupa ile ABD arasındaki faiz makasının nasıl şekilleneceğinin paritenin orta vadeli seyrini doğrudan belirleyeceğini vurguluyor.
Uzmanlar Ne Diyor? Paritede Düşüş Sürecek mi?
Küresel finans kuruluşlarının uzmanları, eurodaki kan kaybının bir süre daha devam edebileceğine dikkat çekiyor. ING Almanya Başekonomisti Carsten Brzeski, Fransa'daki siyasi krizin münferit bir olay olmadığını, Avrupa'nın genelinde yapısal sorunlara işaret ettiğini vurgulayarak mali disiplin kurallarının sıkılaştırılması gerektiğini savunuyor.
ING Küresel Piyasalar Araştırma Başkanı Chris Turner ise ABD Merkez Bankasının (Fed) duruşu ve ABD tahvil faizlerinin cazibesi nedeniyle Euro/dolar paritesinin önümüzdeki iki çeyrek boyunca 1,10 - 1,15 bant aralığında baskılanabileceğini öngörüyor. Turner, Fransa'nın açıklayacağı mali uyum programının ve ABD'deki seçim sonrası politikaların paritenin geleceğinde belirleyici olacağını ifade ediyor.
