Küresel siyasetin merkezindeki çatışmaların ekonomik artçı sarsıntıları, Türkiye’nin en stratejik tarım ürünlerinden biri olan Antep fıstığını hedef aldı. İran ile ABD ve İsrail arasında süregelen askeri ve siyasi gerilim, özellikle deniz yolu taşımacılığını felç edince, Gaziantep’ten dünyaya açılan fıstık ihracatı resmen askıya alındı. Bölge ekonomisinin can damarı olan fıstık piyasası, Şubat ayından bu yana tarihinin en durgun dönemlerinden birini yaşıyor.
Hürmüz Boğazı’ndaki Kilit İhracatı Vurdu
Dünya ticaretinin şah damarı olan Hürmüz Boğazı’nda yaşanan aksaklıklar, fıstık dolu konteynerlerin limanlarda çakılı kalmasına neden oldu. Küresel tedarik zincirindeki bu kırılma, Gaziantep Fıstık Hali’nde sessizliğe yol açtı. İhracata dayalı ticaretin durmasıyla birlikte, yerel piyasada alıcı bulmak neredeyse imkansız hale geldi.
"Fiyat Düşürdük Ama Alıcı Yok"
Sektörün içindeki isimlerden Nuri Kılıçparlar, piyasadaki yangını şu sözlerle özetledi:
“Savaş nedeniyle piyasamız ciddi şekilde durdu. Satış yapabilmek adına fiyatlarda geri çekilme yaptık ama maalesef talep yok denecek kadar az. İhracat kanalları kapalı olduğu için ürün üreticinin elinde kaldı. Normalde bu dönemde arı gibi çalışan piyasa şu an derin bir sessizliğe gömülmüş durumda.”
İran Fıstığıyla Fiyat Rekabeti ve Lojistik Engel
Bir diğer sektör temsilcisi Mehmet Emin Kanlı ise daha derin bir soruna parmak bastı. Bazı dış pazarlarda İran fıstığının daha düşük fiyatlarla sunulmasının rekabeti zorlaştırdığını belirten Kanlı, "Antep fıstığı kalite olarak rakipsiz ancak lojistik engeller elimizi kolumuzu bağlıyor. Boğazdaki hareketliliğin azalması dış satışları tamamen bitirdi" dedi.
Depolar Doldu, Nakit Akışı Kesildi
Baklava, çikolata ve dondurma sanayisinin vazgeçilmezi olan ürünler, şu an dış pazara çıkamadığı için Gaziantep’teki soğuk hava depolarında bekletiliyor. Üreticinin elindeki malın nakde dönmemesi, bölgedeki ticari hayatı da zincirleme olarak etkiliyor. Piyasa uzmanları, belirsizliğin sürmesi durumunda fiyatların daha da sert düşebileceği konusunda endişeli.
Umut Küresel Diplomasi Trafiğinde
Gaziantep fıstık piyasasının gözü kulağı artık sadece tarlada değil, aynı zamanda Washington ve Tahran’dan gelecek haberlerde. Sektör temsilcileri, bölgedeki askeri hareketliliğin yerini diplomasiye bırakması halinde ihracatın yeniden canlanabileceğini belirtiyor. Aksi takdirde, "yeşil altın" için 2026 yılı kayıp bir yıl olarak kayıtlara geçebilir.
