Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, kentsel altyapıyı modern teknolojilerle buluşturacak "2030 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı" çalışmasını tamamladı. Resmi Gazete’de yayımlanarak resmen yürürlüğe giren plan, yerel yönetimlerden afet yönetimine, trafik düzenlemelerinden enerji tasarrufuna kadar geniş bir alanda kapsamlı yenilikler içeriyor.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, yeni dönemi sosyal medya hesabından yaptığı açıklamayla duyurdu. Bakan Kurum, 5 yıllık süre zarfında belediyecilikten atık yönetimine kadar vatandaşın günlük yaşamına dokunan 50 farklı projenin kademeli olarak hayata geçirileceğini vurguladı.
Yıllara Göre Aşamalı Dönüşüm Takvimi
Yayımlanan eylem planında uygulamaya, takip mekanizmalarına ve performans ölçümüne odaklanan 4 stratejik ana amaç, 8 hedef, 32 eylem ve toplam 297 uygulama adımı belirlendi. 2020-2023 yıllarında elde edilen deneyimlerin üzerine inşa edilen yeni model; yapay zeka, nesnelerin interneti (IoT), büyük veri ve dijital ikiz teknolojilerini odağına alıyor.
Önümüzdeki 5 yıllık uygulama takvimi adım adım şekillenecek:
2026: 81 ilin tamamında yerel akıllı şehir stratejileri hazırlanacak, belediyelerde özel birimler kurulacak ve mekansal planlamada semantik planlama modeli zorunlu kılınacak.
2027: Büyükşehirlerin ardından 187 ilçe belediyesi sürece dahil edilerek 268 belediyede Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) tabanlı gelişim planları oluşturulacak.
2028: En az 50 akıllı şehir projesi sahada aktif kullanılmaya başlanacak ve yerli çözümler teknoloji kümelenmeleri aracılığıyla ihraç edilecek.
2029: Trafik, altyapı ve çevre temizliği hizmetlerinin tek merkezden izleneceği Dijital Şehir Yönetim Merkezleri kurulacak.
2030: Kullanılan teknolojilerde en az yüzde 80 yerlilik şartı aranacak, 500 girişimci şirket desteklenecek ve mevzuat altyapısını oluşturan Akıllı Şehir Kanunu çıkarılacak.
Kaynak İsrafı Bitiyor: Teknoloji Çöplüğüne Geçit Yok
Yeni stratejinin en kritik boyutlarından birini veri yönetişimi ve kurumlar arası entegrasyon oluşturuyor. Birbirinden kopuk altyapı yatırımlarının önüne geçilmesi amacıyla tüm projeler bakanlık denetiminde tekil standartlara bağlanacak. Şehirlerin "teknoloji çöplüğüne" dönüşmesini engellemek adına doğrudan vatandaşa yarar sağlayan sistemler tercih edilecek.
Bakanlık bu kapsamda belediyelere yol göstermek amacıyla 50 uygulamaya özel detaylı fizibilite raporları ve 15 bin sayfayı bulan dev bir eğitim dokümanı havuzu hazırladı.
TOKİ Projelerine Akıllı Bölge Konsepti
Kentsel dönüşüm, iklim değişikliği ve afet mücadelesi yeni yol haritasının merkezinde yer alıyor. Erken uyarı ve anlık kriz yönetim mekanizmalarıyla kentlerin afetlere karşı direnci artırılacak. TOKİ tarafından inşa edilecek yeni konutlar ve kentsel dönüşüm alanları doğrudan "Akıllı Bölge" yaklaşımıyla hayata geçirilecek. Sürdürülebilir tasarımlara sahip bu yaşam alanları yeşil enerjiyle beslenecek; su ve elektrik kaçakları sensörler vasıtasıyla anında tespit edilecek.
Ulaşımda Akıllı Çözümler ve Enerji Tasarrufu
Vatandaşın günlük hayat standartlarını yükseltmeyi amaçlayan plan doğrultusunda, anlık verilerle çalışan trafik yönetim sistemleri sayesinde yollarda kaybedilen zaman asgari seviyeye indirilecek. Sokak aydınlatmalarında uygulanacak akıllı sistemlerle yüksek tutarlarda enerji tasarrufu elde edilirken, çöp toplama araçları konteynerlerin doluluk oranına göre dinamik rotalar çizecek.
Şehir sakinleri, mahallelerinde karşılaştıkları aksaklıkları mobil uygulamalar üzerinden anında idareye ileterek yerel yönetim süreçlerine doğrudan katılım sağlayabilecek. Ayrıca uygulanacak olgunluk modelleriyle her kentin ihtiyacı kendi dinamiklerine göre tespit edilecek; hizmetler engelliler ve yaşlılar başta olmak üzere tüm sosyal gruplara adil şekilde ulaştırılacak.
Türkiye, bu süreçte elde edeceği teknolojik birikimi ve yerli çözümleri başta Türk Devletleri Teşkilatı üyesi ülkeler olmak üzere çevre coğrafyalara da ihraç etmeyi hedefliyor.
