Performansınız nasıl?
Performans değerleme, insan kaynakları yönetiminin en önemli işlevlerinden biridir. Performans değerleme ile bireylerin herhangi bir konudaki etkinlik ve başarı düzeylerini belirlemeye yönelik çalışmalar kastedilmektedir. Ancak etkinlik düzeyi ve başarıyı ölçmek oldukça güçtür. Bunun temel nedenlerinden biri değerlendirmenin insana yönelik olması, bir diğeri ise performans ve başarının büyük ölçüde öznel kavramlar içermesidir. Buna rağmen performans değerleme, insan kaynakları yönetiminin vazgeçilmez uygulamaları arasında yer almaktadır.
Performans değerlendirme, kurumda görevi ne olursa olsun bireylerin çalışmalarının, etkinliklerinin, yeterliliklerinin, eksikliklerinin ve gelişime açık yönlerinin bütüncül bir bakış açısıyla gözden geçirilmesidir. Bu noktada, performans değerlendirmeye neden ihtiyaç duyulduğu sorusu, uygulamanın önemini ve gerekliliğini ortaya koymaktadır.
Çalışanların hem kendi performanslarını değerlendirmeleri hem de kurum tarafından belirli aralıklarla gözden geçirilmeleri, üstlendikleri rollerin gereklerini ne ölçüde yerine getirdiklerini görebilmeleri açısından önem taşımaktadır. Bireysel performans değerlendirmelerinin yanı sıra, kurumun bir bütün olarak performansının değerlendirilmesi de mümkündür.
Daha yalın bir ifadeyle performans değerleme, belirli bir iş ve görev tanımı çerçevesinde çalışan bireyin kendisinden beklenen görevleri hangi düzeyde yerine getirdiğini belirleme çabasıdır. Bu çabanın gösterilmesi hem çalışan hem de kurum açısından gereklidir. Çalışanın kendi etkinliğini ve başarısını bilmesi iş tatmini açısından önem taşırken, kurumun da çalışanlarının performansını değerlendirmesi gerekmektedir. Çünkü görevlerini yeterli düzeyde yerine getiremeyen çalışanlar kurumun hedeflerine ulaşmasını olumsuz etkileyebilmektedir.
Performans kavramı yalnızca bireylerle sınırlı değildir; bir birimin ya da kurumun performansından da söz edilebilir. Kurumsal performans, hedeflenen işler için gerekli maddi ve sosyal kaynakların, iş gücünün ve diğer imkânların ne ölçüde etkin, verimli ve kaliteli kullanıldığının çeşitli yöntemlerle ölçülmesi ve değerlendirilmesiyle belirlenir. Yapılan bu ölçümler, organizasyonun genel performans düzeyini ortaya koymaktadır.
Performans değerleme, çalışanın tanımlanmış görevlerini belirli bir zaman dilimi içerisinde gerçekleştirme düzeyinin belirlenmesidir. Bu sayede çalışan, yaptığı işlerin sonuçlarını ve bireysel başarısını değerlendirme fırsatı bulur. Kurum açısından ise çalışanla yapılan iş sözleşmesinin gereklerinin ne ölçüde yerine getirildiği, kişinin ilgi ve yeteneklerini işe ne düzeyde yansıttığı, iş başarısı ve görev standartlarına ulaşıp ulaşamadığı performans değerlendirmesi aracılığıyla ortaya konulur.
Elde edilen sonuçlar doğrultusunda çalışanın terfi ettirilmesi, ücretinin artırılması, görev yerinin değiştirilmesi, işinin zenginleştirilmesi veya gerektiğinde iş akdinin sonlandırılması gibi kararlar alınabilmektedir. Böylece performans değerleme, bireyin sahip olduğu potansiyel ile görev tanımlarında belirlenen beklentileri ne ölçüde karşılaştırdığını ortaya koyan önemli bir yönetim aracına dönüşmektedir. Performans değerlendirmesi çok çeşitli tekniklerle gerçekleştirilebilir; ancak asıl önemli olan, elde edilen sonuçların etkin biçimde kullanılmasıdır.
Klasik yaklaşıma göre performansın temel ölçütü kurumun verimliliği ve sürekliliğidir. Bu nedenle hem bireysel hem de kurumsal performans, kurumun başarısına sağlanan katkı doğrultusunda değerlendirilir. Ancak bu yaklaşımın yalnızca tek bir ölçüte dayanması bazı sakıncaları da beraberinde getirmektedir.
Modern organizasyonlarda uygulanan performans değerlendirme yaklaşımlarında ise müşteri memnuniyeti, kurumun sektördeki konumu ve pazar payı, çalışanların iş doyumu, kişisel gelişim düzeyleri ve çalışan mutluluğu gibi unsurlar da performansın önemli göstergeleri arasında kabul edilmektedir. Böylece performans değerlendirme, yalnızca sonuç odaklı değil, aynı zamanda insan odaklı ve çok boyutlu bir süreç olarak ele alınmaktadır.
Sonuç olarak performans değerleme hem çalışanların bireysel gelişimlerini destekleyen hem de kurumların hedeflerine daha etkin ulaşmalarını sağlayan stratejik bir yönetim aracıdır. Bu nedenle performans değerlendirme sürecinin objektif, düzenli ve gelişime odaklı bir anlayışla yürütülmesi büyük önem taşımaktadır.
