Bedenler ne söylüyor?
İnsan iletişiminin büyük bölümü sözcüklerin ötesinde gerçekleşir. Beden dili, çoğu zaman söylenenlerden daha fazlasını ifade eder ve insan davranışlarını anlamada önemli ipuçları sunar.
İnsanın en önemli özelliklerinin başında hiç kuşkusuz iletişim kurma ihtiyacı yer alır. Bir anlamda, varlıklar âleminde bulunmanın temel amacının kendini ifade etmek olduğu söylenebilir.
Kendini ifade etme yol ve yöntemlerinin tamamını kapsayan iletişim süreci, sözel ve sözel olmayan iletişim olarak gerçekleşir. Sözel iletişim, dilimiz yoluyla çevre ile kurduğumuz iletişimdir. Bu iletişim türünde bireyin istekleri ve hedefleri, iletişimin içeriğini ve yönünü belirler. Sözel olmayan iletişim ise bedenimiz yoluyla kurduğumuz iletişim biçimidir. Burada bedenin çoğu zaman kişiye rağmen, yani kişinin istemi dışında çevreye verdiği mesajlar söz konusudur.
Her iki iletişim türü arasında ilginç bir sayısal ilişki vardır. Günlük hayatımızda kurduğumuz iletişimlerin yaklaşık yüzde 70’i sözel, yüzde 30’u ise sözel olmayan iletişimdir. Ancak iletişimin etkili olması bakımından tam tersi bir durum geçerlidir. Yani bireyin çevresi ile kurduğu etkileşimde sözel iletişim yüzde 30, sözel olmayan iletişim ise yüzde 70 oranında etkilidir. Çünkü dil yanlış söyleyebilir, duruma göre şekil alabilir; ancak beden dili yalan söylemez. Bu nedenle bireyi tanıma teknikleri arasında beden dili ve özellikle jest ve mimikler giderek daha fazla önem kazanmaktadır. Bu durum bilindiği için kimi insanların beden dillerini kontrol etmeye çalıştıkları ve bu yolla doğrudan mesaj vermeye yöneldikleri görülmektedir.
Beden dili, bireyin temel kişilik özelliklerinin bir uzantısı ve davranışa dökülmüş halidir. Giyim biçimi, bedenin genel duruşu, omuzların dikliği, vücudun yöneldiği yer, kollar ve ellerin duruşu, bunların hareketleri, bacakların duruşu, özellikle başın pozisyonu, yüzün ifadesi, jest ve mimiklerin canlılığı ve en önemlisi gözlerin nereye odaklandığı ve ne söylediği, beden dilinin en önemli unsurlarıdır. Kişinin beden dili, içinde bulunduğu ortamdan da etkilenir.
Son zamanlarda ekranlara yansıyan kimi görüntülerden hareketle, farklı ortamlardaki kişilerin beden dilleri üzerinden birçok bilgi verdiğini söylemek mümkündür. Özellikle çeşitli suç isnatları ile tutuklanan bireylerin, kameralar karşısında beden dilleri ile genellikle bir mağduriyet sergileme eğiliminde olmaları dikkat çekmektedir. Ne var ki beden diline yüklenen bu özel çaba çoğu zaman gerçeği yansıtmayabilmektedir. Kameralar karşısındaki bilinçli ve standart el kol hareketleri, çevreyi selamlama biçimleri, bir şeyler söylemek isteyip söyleyememe hâli ve gergin beden duruşları; çoğu zaman gizlenmiş kızgınlık, rahatsızlık, gerginlik veya içinde bulunulan durumun yarattığı suçluluk hissine işaret edebilmektedir.
Tüm bunlar göstermektedir ki, beden dili yalnızca bir ifade biçimi değil, aynı zamanda doğru okunduğunda insanı anlamanın güçlü bir anahtarıdır.
