Bulutlara Dokunan Kadın -Madelet-
Türkiye’nin ilk kadın pilotlarından yaşayan efsane Madelet Grabbe Başusta’nın kişisel eşyalarından oluşan “Bulutlara Dokunan Kadın -Madelet-“ adlı sergi, Türk İslam Eserleri Müzesi’nde ziyaretçilere açıldı. Sergi 31 Ekim tarihine kadar görülebilecek.
İstanbul’un tarihi atmosferinde, gökyüzüne uzanan dopdolu bir hayatın izlerini taşıyan Madelet Grabbe Başusta’nın kişisel eşyaları sergileniyor.
Bu kıymetli sergi, yalnızca bir havacının kariyerini değil, Cumhuriyet tarihinin sıra dışı kadınlarından birinin yaşam öyküsünü de kişisel hatıralar üzerinden görünür kılıyor.
Sergi girişinde Madelet Grabbe Başusta’nın bulmumu heykeli karşılıyor izleyicileri. Salonda yan yana duran kişisel eşyalar, fotoğraflar ve hatıralar, ilk bakışta sıradan bir hayatın parçaları gibi görünebilir. Ancak her bir eşyanın arkasında, döneminin toplumsal sınırlarını aşarak gökyüzüne yönelen bir kadının hikâyesi bulunuyor. Sürpriz olarak sergide planör de var...
MADELET’İ HER KADIN TANIMALI
Madelet Başusta’nın yaşanmışlığının somut hatıralarına uzun uzun bakası geliyor insanın. Benim merakla araştırdığım, hayran olduğum ve hâlâ büyük bir merakla hakkındaki en ufak bilgiyi odak noktam haline getirdiğim idolümdür Madelet Başusta.
Madelet Başusta, yaşam öyküsüyle hakkında araştırma yapmaya yöneltiyor ki bu araştırmayla geçmiş yıllarda hazırladığım yazı dizisi bana Altın Objektif Ödülü getirmiştir. Hâlâ daha onun hakkında merakım bitmedi. Madelet Başusta’nın sergideki eşyalarını incelemek için tekrar gideceğim. Her Türk kadınının da Madelet’in başarılı yaşam öyküsüne hakim olmasını dilerim. Cesareti, idealistliği ve ilkeleriyle genç cumhuriyetin en önemli kadın karakterlerindendir.
Serginin en önemli özelliği, Madelet Başusta’nın hayatını yalnızca kronolojik bilgilerle anlatmak yerine, onun gündelik yaşamına ait nesneler üzerinden ziyaretçiye aktarması.
Bir fotoğraf, bir belge, bir kıyafet ya da yıllar boyunca saklanmış takı ve mücevherler… Her biri Madelet’in hayatının farklı bir dönemine açılan küçük bir pencere niteliğinde.
Bu yönüyle sergi, “ilk kadın pilotlardan biri” şeklindeki kısa bir tanımlamanın ötesine geçiyor. Ziyaretçiye, bir insanın başarılarının arkasındaki günlük hayatı, tutkuları, ilişkileri ve hatıraları da düşünme fırsatı veriyor.
GÖKYÜZÜNDEN MÜZE VİTRİNİNE
Türk Hava Kurumu’nun Ankara’daki müzesinde 2020 yılında Başusta adına bir köşe oluşturulmuştu. Böylece onun havacılık hayatına ilişkin belgeler ve hatıralar gelecek kuşaklara aktarılmaya başlandı.
Bugün ziyaretçinin karşısında duran eşyalara bakarken aslında yalnızca geçmişe ait nesneler görülmüyor. Bir kadının, genç Cumhuriyet’in ilk yıllarında kendisine biçilen sınırların dışına çıkarak gökyüzüne yönelmesinin hikâyesi okunuyor.
Madelet Başusta’nın yaşamı, bir uçağın havalanması gibi, küçük bir cesaret anının ne kadar uzaklara ulaşabileceğini gösteriyor.
Çünkü bazı hayatlar yalnızca yaşanmaz; geride iz bırakır. Madelet Başusta’nın eşyaları da bugün o izin sessiz tanıkları olarak müzede ziyaretçilerini bekliyor.
“SEN KIZSIN, ANLAMAZSIN…”
Madelet Grabbe Başusta’nın havacılıkla tanışması henüz 13 yaşındayken gerçekleşti. 1950’li yıllarda yaşını büyüterek Türk Hava Kurumu Eskişehir İnönü Planör Okulu’nda eğitim almaya başladı. Burada planör, paraşüt ve ardından pilot brövelerini aldı. Daha sonra eğitmenlik de yapan Başusta, Türk Paraşüt Milli Takımı’nda Türkiye’yi temsil etti.
Madelet’in hikâyesini özel kılan ayrıntılardan biri de havacılığa yönelmesinin ardındaki kararlılık. Ağabeylerinin “Sen kızsın, anlamazsın bu işlerden” sözlerine rağmen gökyüzünün peşinden giden Başusta, kısa süre içerisinde yalnızca kendi döneminin değil, Türk havacılık tarihinin de dikkat çeken kadınlarından biri oldu.
Onun hikâyesi yalnızca uçuşlarla sınırlı kalmadı. 1955 yılında kadınların da Hava Harp Okulu’na kabul edilmesi için Milli Savunma Bakanlığı’na dilekçe verdi. Başvurusu kabul edildi ve aynı yıl Hava Harp Okulu’na ilk kadın öğrenciler kabul edildi.
HAKKINDA BELGESEL VE KİTAPLAR
Madelet Başusta’nın eşi Emekli Prodüktör, Yönetmen, Yazar Hüseyin Başusta, 2018 yılında Madelet'in hayatından kesitler sunan "Madelet - Bulutlara Dokunmak " ve 2021 yılında "Dünyaya Göklerden Bakan Kız – Madelet " adlı iki biyografi romanı yayınladı. Hüseyin Başusta, bu kitaplarla ve 40 yılı aşkındır çalıştığı TV, radyo, yapımcılık ve yazarlığıyla Altın Objektif özel ödülü aldı. Usta yönetmen, gazeteci yazar Nebil Özgentürk ise “Madelet – Rüzgara Karşı Uzun ve Cesur Bir Yürüyüşün Öyküsü” adlı belgesel çekti. Bu belgesel Hindistan’da düzenlenen 12. Noida Uluslararası Belgesel Yarışması’dan “Mükemmellik” ödülü aldı.
Madelet Başusta hakkındaki yazı dizisine aşağıdaki linklerden ulaşabilirsiniz…
https://www.gazetebirlik.com/kose-yazisi/15723/istikbalini-goklerde-goren-kadin-
madelet-1
https://www.gazetebirlik.com/kose-yazisi/15729/istikbalini-goklerde-goren-kadin-
madelet-2-madam-marga-bale-okulunu-madelete-devredecekti
https://www.gazetebirlik.com/kose-yazisi/15734/istikbalini-goklerde-goren-kadin-
madelet-3-bir-turk-kadininin-basari-hikayesi
https://www.gazetebirlik.com/kose-yazisi/15736/istikbalini-goklerde-goren-kadin-
madelet-4-almanyadan-liyakat-nisani
