LIFE’ın ekrana karşı bahsi
Basılı yayıncılığın geleceğinin tartışıldığı, gazetelerin ve dergilerin dijital dünyada ayakta kalmaya çalıştığı bir dönemde, Amerikan yayıncılığının köklü markalarından LIFE farklı bir yol seçiyor.
Üstelik dijitalleşerek değil, yeniden kâğıda dönerek.
23 Kasım’da okurla buluşacak ilk sayı, alıştığımız dergilerden hayli farklı. Tam 248 sayfa. 27,94 × 40,64 cm boyutlarında, büyük ebatlı, kalın ve kaliteli kuşe kâğıda basılmış bir yayın.
Üstelik reklamsız.
Fiyatı ise 45 dolar.
İlk bakışta, basılı yayıncılığın ekonomik sorunlarına rağmen yapılmış pahalı bir nostalji yatırımı gibi görünebilir.
Oysa LIFE’ın yeni sahiplerinin ve yayın yönetiminin hazırladığı proje, eski günlere dönme arzusundan çok daha farklı bir düşünceye dayanıyor.
Onlar, dijital dünyanın hızından yorulan insanlara yeniden yavaşlamayı, bir fotoğrafın önünde durmayı, bir hikâyeye zaman ayırmayı ve en önemlisi fiziksel bir yayına sahip olmanın değerini hatırlatmak istiyor.
Bunu da yalnızca bir dergi çıkararak değil, yeni bir medya tüketim alışkanlığı oluşturarak yapmayı hedefliyorlar.
EKRANDAN UZAKLAŞMANIN YENİ YOLU
LIFE’ın yeni editörlerinin yayımladığı mektupta dikkat çekici bir değerlendirme var:
"Bugün kültürümüz görsel ve bilgi bombardımanı altında. Ancak ne kadar hızlı kaydırırsak (scroll), o kadar az görüyoruz; algoritmalar bizi kişisel kabarcıklarımıza hapsederek birbirimizden ayırıyor."
Aslında hepimizin günlük hayatından tanıdığı bir durum.
Telefonlarımızda gün boyunca yüzlerce, hatta binlerce fotoğraf görüyoruz. Instagram, TikTok ve X gibi platformlarda sürekli yeni görüntülerle karşılaşıyoruz. Bir haberin ardından başka bir haber, bir fotoğrafın ardından başka bir fotoğraf geliyor.
Peki, bunların kaçını gerçekten hatırlıyoruz?
LIFE’ın çıkış noktası tam da burada.
Yeni yayın yönetimi, okurun eline aldığı dergiyi birkaç dakikada tüketmesini değil, sayfaları arasında zaman geçirmesini istiyor.
Büyük boy bir fotoğrafın karşısında durmak, ayrıntıları incelemek, hikâyeyi okumak...
Hatta evde taşınabilir bir fotoğraf sergisini gezer gibi derginin sayfaları arasında dolaşmak.
Bu yaklaşımın medya dünyasındaki karşılığı artık "yavaş medya" (slow media) olarak tanımlanıyor.
Günlük haberleri yine telefonlarımızdan okuyacağız. X, Instagram ve dijital gazeteler hayatımızın parçası olmaya devam edecek.
Ancak LIFE, bütün bu hızlı tüketimin dışında başka bir alan açmaya çalışıyor.
Hafta sonunda telefonu bir kenara bırakmak, kahvenizi alıp kalın bir derginin sayfalarını çevirmek ve hiçbir algoritmanın yönlendirmediği bir içerikle baş başa kalmak...
Üstelik fiziksel bir derginin dijital akıştan önemli bir farkı var.
Başlangıcı ve sonu belli.
Dijital dünyada içerik hiçbir zaman bitmiyor. Sürekli kaydırma alışkanlığı hem zihinsel yorgunluğu artırıyor hem de odaklanmayı zorlaştırıyor. Buna dopamin yorgunluğu ve dikkat süresinin kısalması da eşlik ediyor.
Oysa bir dergiyi bitirdiğinizde, okuduğunuz ve gördüğünüz şeyin tamamlandığını hissediyorsunuz.
LIFE’ın özellikle Z ve Y kuşaklarında karşılık bulmasını beklediği duygu da bu.
SIRADAN İNSANLARIN SIRA DIŞI HİKÂYELERİ
Peki, derginin içinde ne olacak?
İlk sayının adı "Where Are We Now?" (Şimdi Neredeyiz?).
248 sayfalık bu özel sayı, okurları anlam arayan bir Amerika yolculuğuna çıkarmayı amaçlıyor.
Ünlüler de var, sıradan insanlar da.
Bilim insanları, kömür madencileri, drone üreticileri, seksen yaşındaki insanlar...
Kısacası Amerikan toplumunun farklı kesimlerinden geniş bir insan mozaiği.
Üstelik ilk sayıda 120’den fazla içerik üreticisinin imzası bulunacak.
Editörlerin yaklaşımını anlatan şu cümle önemli:
"Bizim büyülenme noktamız, sıra dışı olanın içindeki sıradanlığı, sıradanın içindeki sıra dışılığı bulmaktır."
Bu anlayış, LIFE’ın geçmişten gelen fotoğraf merkezli yayıncılık geleneğiyle de örtüşüyor.
Ancak yeni ekip eski derginin birebir kopyasını hazırlamıyor.
Burada dikkat çeken isim, kreatif direktör Richard Turley.
Turley, Bloomberg Businessweek'in çok konuşulan, kışkırtıcı kapak tasarımlarının arkasındaki isimlerden. Ardından MTV ve Interview dergilerinde yaptığı çalışmalarla görsel yayıncılıkta kendine özgü bir yer edindi.
Dolayısıyla LIFE'ın yeni döneminde alışılmış, durağan bir belgesel albümünden daha farklı bir görsel anlatım bekleniyor.
Turley de zaten eski LIFE sayılarını incelerken kendisini en fazla etkileyen özelliğin, bir sonraki sayfada neyle karşılaşacağını bilememek olduğunu söylüyor.
Yeni LIFE için kullandığı tanım ise oldukça açıklayıcı:
"Dünyada insan olmanın ne anlama geldiğine dair adeta kaleydoskopik (çiçek dürbünü) bir bakış sunacağız."
Yani derginin sayfalarında birbiriyle aynı görsel ritim değil, çeşitlilik, sürpriz ve zaman zaman bilinçli bir karmaşa olacak.
Bir başka önemli tercih de güncellik meselesinde.
LIFE, haftalık ya da aylık haber dergisi olmak istemiyor.
Bugün satın aldığınız bir sayının beş yıl sonra da sehpanızın üzerinde durabilmesini, içeriğinin ve fotoğraflarının değerini korumasını hedefliyor.
Bu nedenle dergi, yalnızca okunup kaldırılacak bir yayın değil, saklanacak bir koleksiyon ürünü olarak tasarlanıyor.
PLAK SATIŞLARINDAN DERGİYE UZANAN DEĞİŞİM
Bu noktada müzik dünyasında yaşanan dönüşümü hatırlamak gerekiyor.
Bugün müzik tüketiminin yüzde 90'ı Spotify veya Apple Music gibi dijital platformlar üzerinden gerçekleşiyor.
Buna karşılık plak satışları son yıllarda rekorlar kırıyor.
İnsanlar müziğe saniyeler içinde ulaşabildikleri hâlde plak satın alıyor, pikap kullanıyor ve koleksiyon yapıyor.
Çünkü mesele artık yalnızca müziği dinlemek değil.
Plağın kapağına dokunmak, onu elinize almak, koleksiyonunuzda saklamak da deneyimin bir parçası.
Basılı dergilerde gelişen yeni eğilim de buna benziyor.
Her şeyin dijital ortamda ve bulutta bulunduğu bir çağda, fiziksel bir nesneye sahip olmak yeniden değer kazanıyor.
Kâğıdın kokusu, sayfaların ağırlığı, mat mürekkebin dokusu...
Bunların hiçbirini telefon ekranı veremiyor.
Bir de yapay zekâ meselesi var.
Dijital ortamda üretilen ya da manipüle edilen görüntülerin giderek çoğalması, gerçek fotoğrafçılığa ve belgesel anlatıma duyulan ihtiyacı farklı bir noktaya taşıyor.
LIFE gibi tarihsel olarak fotoğrafçılıkla özdeşleşmiş bir markanın, filtresiz insan hikâyelerine ve belgesel fotoğrafçılığa yönelmesi bu açıdan da anlamlı.
Ancak meselenin yalnızca içerik ve dokunma hissiyle sınırlı olmadığını da görmek gerekiyor.
İşin bir başka boyutu, değişen tüketim kültürü.
Özellikle Z ve Y kuşakları açısından lüks basılı yayınlar, artık yalnızca bilgi edinme araçları değil.
Bir yaşam tarzının, estetik anlayışın ve kimi zaman sosyal statünün parçası.
Pinterest ve Instagram'daki ev görüntülerini düşünün.
Orta sehpanın üzerinde özenle yerleştirilmiş büyük boy sanat, tasarım ve fotoğraf dergileri...
Bu yayınlar, ev sahibinin ilgi alanlarını, tasarım zevkini ve entelektüel kimliğini yansıtan nesnelere dönüşüyor.
45 dolar vererek LIFE satın alan genç bir okur, yalnızca fotoğraflara para ödemiyor.
Hızlı tüketilen dijital kültürden farklı bir yerde durduğunu, sanata ve uzun soluklu hikâyelere değer verdiğini de göstermek istiyor.
Bu durum, pazarlama dünyasında FOMO olarak bilinen "kaçırma korkusu" ile birleştiğinde önemli bir ticari potansiyel ortaya çıkıyor.
Sınırlı sayıda basılan, belirli çevrelerin konuştuğu, koleksiyon değeri taşıyan bir dergiye sahip olmak başlı başına bir tercih hâline gelebiliyor.
Elbette bu ilginin kalıcı olması, derginin her sayısında okura ne sunacağına bağlı.
Sadece pahalı kâğıt ve etkileyici tasarım yeterli değil.
Okur, internette karşılaşamayacağı nitelikte belgesel fotoğrafçılık ve uzun soluklu hikâyeler görmek zorunda.
Ancak o zaman 45 dolarlık harcama, pahalı bir dergiye verilen para olmaktan çıkıp bir sanat eserine yapılan harcama olarak algılanabilir.
LIFE'IN ARKASINDAKİ SERMAYE
Bütün bunlar kulağa etkileyici geliyor.
Fakat gazetecilik kadar önemli bir başka mesele var: Bu işin ekonomisi nasıl işleyecek?
Çünkü büyük boy, 248 sayfalık, kaliteli kâğıda basılmış ve reklam almayan bir derginin üretim maliyeti düşük değil.
Üstelik basılı yayıncılık, kâğıt ve matbaa maliyetlerinin baskısı altında.
İşte burada LIFE'ın arkasındaki sermaye yapısı devreye giriyor.
Derginin yayın haklarını satın alan Bedford Media, Joshua Kushner ve Karlie Kloss tarafından kuruldu.
Joshua Kushner, teknoloji dünyasında oldukça güçlü bir yatırım ağına sahip.
Yaklaşık 5,6 milyar dolar büyüklüğünde fonu yöneten Thrive Capital’ın kurucusu.
Instagram, Spotify ve Slack gibi teknoloji şirketlerine erken aşamada yaptığı yatırımlar, Kushner'ın milyarder yatırımcılar arasına girmesinde önemli rol oynadı.
Üstelik yatırımları teknolojiyle sınırlı değil.
Bağımsız sinema dünyasının önemli şirketlerinden A24'e 75 milyon dolarlık yatırım yaparak yönetim kuruluna girdi.
A24, "Everything Everywhere All at Once" ve "The Whale" gibi Oscar ödüllü yapımların arkasındaki stüdyo.
Kushner'ın, Walt Disney CEO'su Bob Iger ile birlikte NWSL (Kadınlar Ulusal Futbol Ligi) takımı Angel City FC'yi satın alma anlaşmasında yer alması da Amerikan medya ve eğlence sektöründeki bağlantılarının boyutunu gösteriyor.
Dolayısıyla LIFE'ın arkasında yalnızca bir dergi yayıncılığı girişimi yok.
Teknoloji, finans, sinema ve eğlence sektörlerine uzanan geniş bir yatırım ağı bulunuyor.
Bu yapı, derginin iş modelini de doğrudan etkiliyor.
Klasik yayıncılıkta reklam gelirleri hayati önem taşırken, LIFE ilk sayısını reklamsız çıkarma kararı aldı.
Buna karşılık elektrikli araç şirketi Rivian ve yazılım şirketi Figma gibi teknoloji markaları ana sponsor olarak projeye katıldı.
Bu ilişkide Kushner'ın Silikon Vadisi'ndeki güçlü bağlantılarının payı olduğu açık.
Böylece geleneksel reklam sayfaları yerine, büyük teknoloji şirketleriyle kurulan sponsorluk ilişkileri öne çıkıyor.
Kushner'ın finansal gücü, yüksek baskı ve dağıtım maliyetlerine karşı da önemli bir avantaj sağlıyor.
LIFE, kısa vadede kâr etmese bile Bedford Media çatısı altında uzun yıllar desteklenebilecek bir prestij yatırımı olarak değerlendirilebilir.
Burada dikkat çekici olan, Kloss ve Kushner ikilisinin köklü bir yayın markasını geleneksel bir medya kuruluşundan çok, teknoloji dünyasındaki bir girişim gibi yönetmeye çalışması.
Çevik, farklı alanlara açılabilen ve tek bir gelir kaynağına bağlı olmayan bir yapı.
Nitekim editörlerin mektubunda yer alan şu ifade, planın boyutunu gösteriyor:
"Print is the start."
Yani, "Baskı sadece başlangıçtır."
LIFE'ın hedefi yalnızca 45 dolarlık dergiler satmak değil.
Belgesel filmler, dijital video serileri, özel koleksiyon ürünleri, üyelere yönelik fiziksel etkinlikler ve festivaller de planlanıyor.
Bir başka ifadeyle dergi, daha geniş bir medya ve kültür markasının görünen yüzü olacak.
Basılı yayın bu yapının prestijli vitrini olarak konumlandırılıyor.
Bu nedenle LIFE'ın başarısını yalnızca satılan dergi sayısıyla değerlendirmek doğru olmayacak.
Hedef, eskiden olduğu gibi beş milyon okura ulaşmak değil.
45 dolarlık sayıları ya da yıllık yüzlerce dolara ulaşan kurucu üyelikleri satın almaya hazır, 50 bin ila 100 bin kişilik sadık bir topluluk oluşturmak.
Burada büyüklükten çok bağlılık, tirajdan çok okurun markayla kurduğu ilişki önem kazanıyor.
KUSHNER AİLESİNİN SİYASİ GÖLGESİ
LIFE'ın yeniden yayımlanması Amerikan basınında yalnızca yayıncılık açısından tartışılmadı.
Derginin arkasındaki Kushner ailesinin siyasi bağlantıları da gündeme geldi.
Çünkü Joshua Kushner, Donald Trump'ın damadı ve eski başdanışmanı Jared Kushner'ın kardeşi.
Jared Kushner'ın medya sektöründe de geçmişi var.
2006 yılında New York'un köklü ve prestijli yayınlarından The New York Observer'ı satın almış, uzun yıllar medya patronluğu yapmıştı.
Dolayısıyla aile, basılı yayıncılığa ve prestijli medya markalarına yabancı değil.
Ancak bu geçmiş, yeni LIFE için bazı soru işaretlerini de beraberinde getirdi.
Amerikan basınında, derginin Trump yönetiminin siyasi etkisi altında kalıp kalmayacağı, hatta bir propaganda aracına dönüşüp dönüşmeyeceği tartışıldı.
Bu nedenle ilk sayının kapağı ayrıca önem kazandı.
Yayın yönetimi, kapağa bir siyasetçiyi ya da Hollywood yıldızını taşımadı.
Alaska'da morina avcılığı yapan Andrew Jarrell adlı sıradan bir balıkçıyı seçti.
Bu tercihin sembolik anlamı oldukça güçlü.
Bir bakıma derginin siyasi tartışmalara verdiği ilk editoryal yanıt niteliğinde.
LIFE, siyasetin değil insan hikâyelerinin peşinden gideceği mesajını verdi.
Elbette bir derginin yayın çizgisini tek bir kapakla değerlendirmek mümkün değil.
Ancak böylesine siyasi bağlantıları bulunan bir sermaye yapısının, ilk kapağında sıradan bir balıkçıyı tercih etmesi dikkat çekici.
Bu tercihin kalıcı bir yayıncılık anlayışına dönüşüp dönüşmeyeceğini sonraki sayılar gösterecek.
ON MİLYON FOTOĞRAFLIK MİRAS
LIFE'ın dönüşünde üzerinde fazla durulmayan önemli bir ayrıntı daha var.
Derginin tarihî fotoğraf arşivi.
Karlie Kloss, LIFE'ın isim hakkını ve yayıncılık lisansını satın aldı.
Ancak markanın 1936'dan bu yana oluşan 10 milyondan fazla fotoğraflık arşivinin mülkiyeti yeni sahiplerine geçmedi.
Bu devasa arşiv, eski ana şirket IAC bünyesinde yer alan Dotdash Meredith bünyesinde kaldı.
Yani yeni LIFE yönetimi geçmişte yayımlanan tarihî fotoğrafları kullanmak istediğinde lisans almak zorunda.
İlk bakışta teknik bir telif meselesi gibi görünüyor.
Oysa yayıncılık açısından önemli sonuçları var.
Çünkü LIFE'ın geçmişi, dünyanın en etkileyici fotoğraf arşivlerinden biriyle özdeşleşmiş durumda.
Yeni sahipler markanın adını ve yayın hakkını almış olsalar da bu görsel mirasın tamamına sahip değiller.
Bu durum, yeni LIFE'ı geçmişin fotoğraflarına dayanarak nostalji üretmek yerine yeni fotoğrafçılık çalışmaları ve yeni hikâyeler geliştirmeye yöneltiyor.
Bir anlamda LIFE, tarihî kimliğini korurken kendi döneminin görsel hafızasını yeniden oluşturmak zorunda.
Bunun kolay olmayacağı ortada.
Fakat yeni yayın yönetiminin başından beri anlattığı yaklaşım da zaten geçmişi birebir yeniden üretmek değil.
ASIL SINAV İKİNCİ SAYIDA
Bütün bu yatırım, tasarım, sponsorluk ve yayıncılık tercihleri önemli.
Yine de LIFE'ın geleceğini belirleyecek mesele başka.
İlk sayının yarattığı ilginin devam edip etmeyeceği.
Amerikan medya ve halkla ilişkiler dünyasında da bu konu tartışılıyor.
Apples & Oranges'ın kurucusu Amore Philip'in New York Post'a yansıyan uyarısı, dikkatleri ikinci sayı sınavına çekiyor.
Çünkü köklü bir markanın yeniden doğuşu doğal olarak merak uyandırır.
İlk sayı satın alınabilir, sosyal medyada paylaşılabilir, koleksiyonlara eklenebilir.
Peki, okur ikinci sayıya da 45 dolar verecek mi?
Üçüncü sayıyı da aynı heyecanla bekleyecek mi?
Daha önemlisi, dergi okurun hayatında kalıcı bir yer edinebilecek mi?
Bence bu projenin asıl meselesi de burada düğümleniyor.
Yüksek baskı kalitesi, güçlü sermaye ve etkileyici görsel tasarım ilk ilgiyi yaratabilir.
Ancak sadık bir okur topluluğunu ayakta tutacak olan içeriktir.
Üstelik LIFE'ın hedeflediği kitle, yalnızca haber ve bilgi satın almıyor.
Kendisine zaman ayırabileceği, tekrar dönüp bakabileceği, yıllarca saklayabileceği ve sahip olmaktan memnuniyet duyacağı bir yayın istiyor.
Bu nedenle derginin sanatsal değerini her sayıda yeniden üretmesi gerekecek.
Burada basılı yayıncılığın geleceğine ilişkin daha geniş bir tartışma da ortaya çıkıyor.
Dijital dünyayla aynı hızda yarışmaya çalışan basılı yayınların işi zor.
Çünkü hız, erişim ve maliyet bakımından dijital mecraların sağladığı avantajları kâğıt üzerinde yakalamak kolay değil.
Ancak basılı yayıncılığın dijital dünyanın sunamadığı özellikleri var.
Fiziksel bir nesneye sahip olmak, dokunmak, sayfalar arasında kaybolmak, dikkatini tek bir hikâyeye vermek ve zamanın akışını bir süreliğine yavaşlatmak...
LIFE tam da bu özelliklerden yeni bir ekonomik değer oluşturmaya çalışıyor.
Bu yaklaşımın basılı yayıncılığı yeniden milyonlarca satan eski günlerine döndürmesi beklenmemeli.
Zaten yeni LIFE'ın hedefi de bu değil.
Onun aradığı, daha küçük ama daha sadık, daha seçici ve kaliteli içerik için yüksek bedel ödemeye hazır bir okur kitlesi.
Bir yandan koleksiyon değeri taşıyan basılı yayınlar, diğer yandan dijital içerikler, belgeseller, etkinlikler ve özel üyelikler...
Bütün bunlar, derginin tek başına değil, geniş bir kültür ve medya ekosisteminin parçası olarak ayakta kalması üzerine kurulmuş.
LIFE'ın başarısı henüz kanıtlanmış değil. Bunun için ilk sayının yarattığı heyecanın ötesine geçmesi gerekiyor.
Ama ortaya koyduğu yayıncılık anlayışı, üzerinde düşünmeye değer.
Çünkü mesele artık insanların habere nasıl ulaşacağı değil.
O habere, fotoğrafa ya da hikâyeye ne kadar zaman ayıracağı.
Dijital dünya bize her şeye hızla ulaşma imkânı verdi.
LIFE ise bunun karşısına daha yavaş, daha fiziksel ve daha kalıcı bir deneyim koyuyor.
Belki de basılı yayıncılığın geleceği, dijital dünyadan daha hızlı olmaya çalışmakta değil; onun sunamadığı deneyimi, bir sanat eseri niteliğinde sunabilmekte.
LIFE'ın 45 dolarlık yeni dergisi, aslında tam da bu düşüncenin karşılık bulup bulmayacağını sınayacak.
