Ebedî yurt

ÖMRÜ ADAMAK, EMANETE SAHİP ÇIKMAK VE AHİRET KAZANCI

İnsan, dünyaya geldiği gün kendisine ayrılan zamanın ne kadar olduğunu bilmez. Önünde yürünecek yollar, kurulacak dostluklar, öğrenilecek bilgiler ve yerine getirilecek sorumluluklar vardır. Günler birbirini izler, yıllar geçip gider. İnsan hayatın imkânlarını çoğaltmaya çalışırken çoğu zaman ebedi yurda ne götüreceğini sormayı unutur. Aslında bu soru, insanı dünyadan uzaklaştırmak için değil, dünyadaki yerini ve sorumluluklarını doğru anlaması için sorulmalıdır. Çünkü hayat, yaşayıp tükettiğimiz bir zaman diliminden ibaret değildir. Her gün bir tercih, her davranış bir yöneliş, her sorumluluk bir imtihandır. Bir ömrün kıymeti, Allah’ın (cc) insana emanet ettiği zamanın nasıl kullanıldığında ve hangi niyetle yaşandığında saklı olduğu görülür.

İslam inancında hayat ve içindekiler birer emanettir. İnsan bu dünyaya kendi iradesiyle gelmediği gibi burada sonsuza kadar kalacak da değildir. Kendisine verilen ömrü yaşar, seçimler yapar ve sonunda Rabbine döner. Bu hakikat hayatı değersizleştirmez. Bilakis her günü daha anlamlı, her sorumluluğu daha önemli kılar. Kur’an-ı Kerim’de, “Her nefis ölümü tadacaktır” buyrulur. Âl-i İmrân suresinin 185. ayetindeki bu hakikat, insanın her yaşta yeniden düşünmesi gereken bir hatırlatmadır. Ölümün ne zaman geleceğini bilmeyişimiz, hayatımızı ertelemelerle tüketmek yerine daha bilinçli yaşamamızı gerektirir.

İnsan bazen geleceğe o kadar çok şey bırakmak ister ki bugünün sorumluluklarını ihmal eder. Daha fazla kazanmayı, daha yüksek bir mevkiye ulaşmayı, daha geniş imkânlara sahip olmayı hayatının merkezine yerleştirir. Bulunduğu hal ona yetmez, daha fazlasını ister. Kıskandığı şahsiyetlerin yerinde olmak ister. Oysa malın, makamın ve bilginin değeri, insanın bunlarla ne yaptığına bağlıdır. Malını nasıl kazandığı, gücünü adalet için kullanıp kullanmadığı, bilgisini başkalarının faydasına sunup sunmadığı, hayatının gerçek hesabını belirleyen meselelerdir. Emanetin kıymeti, yalnızca elde tutulmasında değil, hakkının verilmesindedir. Zaman da böyledir. İnsan onu yalnızca kendisi için tüketebilir veya başkalarının hayatına iyilik katacak şekilde değerlendirebilir. Ömür, takvim yapraklarının toplamı değil, o yıllara yerleşen niyetlerin, gayretlerin, amellerin ve tercihlerin bütünüdür.

Bir insanın ömrünü bir gayeye adaması, hayatını tek bir işle sınırlandırması değildir. Ailesine karşı sorumluluklarını yerine getirmek, helalinden kazanmak, ilim öğrenmek, insanlara fayda sağlamak, güzel ahlakı korumak ve Allah’ın (cc) rızasını gözetmek, aynı istikametin birbirini tamamlayan yollarıdır. Kur’an hizmetine ömrünü yönelten bir insanı düşünelim: Bu hizmet, yalnızca bir vazifeyi yıllarca sürdürmekten ibaret değildir. Kur’an’ın okunmasına, anlaşılmasına, öğretilmesine ve hayatta karşılık bulmasına katkıda bulunmaktır. Ayetlerin ne söylediğinin idrakine ermektir. Böyle bir gayretin sözde kalmaması, insanın davranışlarına da yansıması gerekir. Güvenilir olmak, adaleti gözetmek, sözleriyle ve hareketleriyle kırıcı, incitici olmamak ve sorumluluğunu hakkıyla yerine getirmek, hizmetin ahlakî temelidir. Hizmetin ölçüsü, insanın kendi adını ne kadar duyurduğu değildir. Ne kadar alkış aldığı değildir. Makamlardan makamlara yükseldiği değildir. Bazen en kıymetli işler, kimsenin görmediği yerlerde yapılır. Bir çocuğa doğruyu öğretmek, bir gencin elinden tutmak, bir ihtiyaç sahibinin yükünü hafifletmek, bir gönlü kazanmak veya bir emaneti korumak dışarıdan küçük görünebilir. Oysa iyiliğin değeri, ne kadar görünür olduğuyla ölçülmez.

Bir tohumun hangi dalları vereceğini, kaç meyve taşıyacağını, kaç yaprak ve çiçek sahibi olacağını önceden bilemeyiz. Bize düşen, tohumu doğru yere ve doğru niyetle ekmektir. Ömrünü hayra adayan insan da yaptığı işin bütün sonuçlarını kontrol edemeyeceğini bilir. Elinden gelen gayreti gösterir, sorumluluğunu yerine getirir ve neticeyi Allah’a bırakır. Niyet yönümüzü belirler, gayret o yönü yürünebilir bir yola dönüştürür. Sadece iyi şeyler istemek yetmez. İstenen hayır için emek vermek, güçlükler karşısında sabretmek ve gerektiğinde kendini yeniden gözden geçirmek gerekir. Ömrünü bir gayeye adamak, hiç yanılmamak değil, yanıldığında doğruya dönmeyi bilmektir.

İnsan bazen büyük hedefler belirlerken gündelik hayatın küçük imtihanlarını gözden kaçırır. İyilikten söz ederken bir gönlü kırabilir, adaleti savunurken haksızlığa düşebilir, tevazudan bahsederken kendisini başkalarından üstün görebilir. Oysa şahsiyet, yalnızca inandığımız değerlerle değil, onları hayatımızda nasıl yaşadığımızla şekillenir. Güzel ahlak, insanın kendisiyle ve başkalarıyla kurduğu ilişkinin ölçüsüdür. Nezaket, muhatabını incitmemeye çalışmak, tevazu sahip olduğu imkânları üstünlük vesilesi yapmamaktır. Merhamet başkasının sıkıntısını görmezden gelmemek, adalet ise kendi aleyhine bile olsa hakkı gözetebilmek, kendi nefsi talepleri için başkalarını kullanmamak, sırtlarına basıp çıkmamaktır. İnsan namaz kılar, Kur’an okur, dua eder ve Rabbine yönelir. Bu yönelişin merhamete, doğruluğa, sabra ve adalete dönüşmesi için de gayret göstermelidir. İnanç ile ahlak birbirinden uzaklaştığında insan, benimsediği hakikatleri hayatına taşımakta zorlanır. Tasavvuf geleneğinde nefsin muhasebesine önem verilmesi bundandır. İnsan, başkalarının kusurlarını görmeye ayırdığı dikkati kendi eksikliklerini fark etmek için de kullanmalıdır. Bir gönlü kırmışsa gönül almayı, haksızlık etmişse telafi etmeyi, hata etmişse tövbe etmeyi bilmelidir. Nefsini tanımak, kendisini değersiz görmek değil, eksiklerini kabul ederek daha iyi bir insan olma yolunda ilerlemektir. Ahiret hazırlığı, dünyadaki imkânlardan vazgeçmek değil, onları doğru kullanmayı öğrenmektir. İnsan mal sahibi olabilir, fakat malının kendisine hükmetmesine izin vermemelidir. Makam sahibi olabilir, fakat makamını başkalarını ezmek için kullanmamalıdır. Bilgi sahibi olabilir, fakat bilgisini kibir vesilesi yapmamalıdır. İhtiyaç sahibine yardım etmek, ilim öğretmek, hayırlı evlat yetiştirmek, topluma faydalı işler yapmak ve insanların hukukunu gözetmek, dünya hayatında ahiret için değerlendirilebilecek imkânlardır.

Ahiret kazancını düşünmek, insanı hem gayrete hem tevazuya çağırır. Gayrete çağırır, çünkü yapılabilecek iyilikler henüz vardır. Tevazuya çağırır, çünkü insan hiçbir davranışını Allah’ın rahmetinden bağımsız bir kurtuluş garantisi olarak göremez. Uçan, kaçan kendine uçup kaçmalı ve kendini bilmelidir. Mümin, elinden geleni yapar, hatalarından tövbe eder ve Rabbinden rahmet umar. İnsan, bazı sorumluluklarını yerine getirmek için hep daha uygun bir zamanı bekler. Bir gönlü almayı, bir büyüğünü ziyaret etmeyi, bir dostunu aramayı veya bir yanlışı telafi etmeyi erteler. Oysa her fırsatın sonsuza kadar açık kalacağına dair bir güvencemiz yoktur. Bugün yapılabilecek bir iyiliği yarına bırakmak, hayatın kıymetli imkânlarından birini farkında olmadan tüketmektir. Vefa da bu hazırlığın bir parçasıdır. Bize emek veren insanların hakkını gözetmek, ailemizin sorumluluklarını yerine getirmek, dostlarımızla bağlarımızı korumak ve kırgınlıkları gidermeye çalışmak, bugünden başlayabilecek iyiliklerdir. Bazen bir telefon, bir ziyaret, bir özür veya samimiyetle söylenmiş bir teşekkür, uzun zamandır ertelenen bir sorumluluğu yerine getirmeye yeter.

Kemalettin Altıntaş Hocamızın ardından duyduğum hüzün, gerçekleştiremediğim bir ziyareti de hatırlattı. Bu hatıranın içimde yalnızca bir eksiklik olarak kalmasını istemiyorum. Hayatta olan büyüklerimizi daha sık aramak, tecrübelerine kulak vermek ve dualarını almaya gayret etmek gerektiğini kendime yeniden hatırlatıyorum. Bir hatıranın gerçek karşılığı, hayatımızda yeni bir iyiliğe vesile olabilmesidir. Ahiret hazırlığı, yalnızca ölümden sonraki hayatı düşünmek değildir. Bugün kime nasıl davrandığımızı, hangi sorumluluğu yerine getirdiğimizi, hangi haksızlıktan sakındığımızı ve hangi iyiliğe vesile olduğumuzu da düşünmektir

Yarına hazırlığımız, bugünkü tercihlerimizden bağımsız değildir. İnsan, dünyanın son durak olmadığını idrak ettiğinde hayatına başka bir gözle bakmaya başlar. Bir gün evlerimiz, eşyalarımız, unvanlarımız ve dünyada elde ettiğimiz başarılar geride kalacaktır. Bize düşen, sahip olduklarımızı hayatın geçici imkânları olarak görmek ve onları hayra yöneltmektir. Ömrünü Kur’an ve sünnetin rehberliğinde yaşamak, belirli ibadetleri yerine getirmekten ibaret değildir. İnancı hayatın bütün alanlarında diri tutma çabasıdır. Helal kazanç, kul hakkına riayet, aile sorumluluğu, ilme hürmet, merhamet, adalet ve doğruluk bu çabanın ayrılmaz parçalarıdır. Kulluk bilinci, yalnızca belirli zamanlarda hatırlanan bir duygu değil, bütün hayata yön veren bir istikamet olmalıdır.

Bir gün bu yolculuk tamamlanacaktır. O güne kadar bize düşen, hayatı gelişigüzel tüketmek yerine, her günü bir emanet bilerek yaşamaktır. Ebedî yurda hazırlık, son nefeste hatırlanacak bir düşünce de değildir. Alah’ın kamere sistemi fasılasız çekmeye devam ediyor. Rabbimiz (cc) bizlere zamanı hayırla değerlendirmeyi, ömrümüzü güzel ahlakla zenginleştirmeyi, ilim ve irfan yolunda gayret göstermeyi, ailemize ve insanlara karşı sorumluluklarımızı yerine getirmeyi nasip eylesin. Merhum Kemalettin Altıntaş Hocamızla cümle sadatı kiram efendilerimizi, ailelerimizden ebedi yurda gidenlerimizi rahmetiyle muamele buyursun vesselam.