Romanya'nın başkenti Bükreş'te kurulan bir bit pazarında gerçekleşen alışveriş, tarih ve müzayede dünyasında büyük bir yankı uyandırdı. Pazarda eski eşya satan bir esnafın sıradan bir yazı makinesi zannederek 100 euroya (güncel kurla yaklaşık 5.500 TL) sattığı cihazın, Nazi Almanya'sının İkinci Dünya Savaşı sırasında kullandığı ikonik Enigma şifre makinesi olduğu belirlendi. Bir kriptografi uzmanının dikkati sayesinde gün yüzüne çıkarılan cihaz, Bükreş'teki bir müzayedede 45 bin euroya el değiştirdi.
Bit pazarındaki tezgâhta fark edilen ve dış görünüşüyle mekanik bir daktiloyu andıran cihaz, tesadüfen oradan geçmekte olan bir şifre bilimi uzmanının dikkatini çekti. Cihazın üzerindeki döner çarkları ve özel mekanizmayı ilk bakışta tanıyan uzman, tarihi nesneyi hiç tereddüt etmeden talep edilen 100 euroyu ödeyerek satın aldı. Satıcının tamamen sıradan bir antika sanarak elden çıkardığı cihaz, evde yapılan detaylı temizlik ve teknik bakım çalışmalarının ardından tekrar tam çalışır hale getirildi.
Tarihi nesnelerin sıradan pazarlardan çıkarak yüksek değerlerle açık artırmalara taşınması, nadir mekanik cihazların belgelenmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Eski mekanik sistemlerin korunması, eksiksiz çalışan parçaların tespit edilmesi ve dönemin askeri envanterlerinin doğrulanması; belgesel nitelikteki bilgi aktarımını güçlendiren temel unsurlar arasında yer almaktadır.
Enigma şifre makinesi açık artırmada 45 bin euroya satıldı
Bakımı tamamlanan ve çalışır duruma getirilen cihaz, Bükreş'te faaliyet gösteren Artmark Müzayede Evi üzerinden açık artırmaya çıkarıldı. Müzayede yetkilileri, cihazın 1941 yılında Almanya'da Heimsoeth & Rinke firması tarafından üretilen bir "Enigma I" modeli olduğunu doğruladı. Orijinal ahşap kutusuyla korunan ve mekanik aksamı eksiksiz olan cihaz için 9 bin euro açılış fiyatı belirlendi.
Çevrim içi olarak düzenlenen müzayedede koleksiyonerler arasında yaşanan çekişmenin ardından Enigma şifre makinesi, kimliği açıklanmayan bir katılımcı tarafından 45 bin euroya satın alındı. Savaş yıllarında Romanya ile Almanya'nın müttefik konumda olması nedeniyle cihazın o dönemde askeri kanallar üzerinden ülkeye ulaştığı tahmin ediliyor.
